Thôi Hộ và bài thơ “Đề Tích Sở Kiến Xứ”

Posted: 22/08/2016 in Nguyễn Minh Thanh, Thôi Hộ, Thơ

Thôi Hộ
Nguyễn Minh Thanh dịch

thieu_nu_hoa_dao

Thôi Hộ, sống vào đời Đường Đức Tông, không rõ năm sanh năm tử. Ông tên chữ Ân Công, làm chức Lĩnh Nam Tiết Độ sứ. Ông có bài thơ rất nổi tiếng để đời là bài Đề Tích Sở Kiến Xứ, còn có tên Đề Đô Thành Nam Trang. Chuyện xưa chép:

Thôi Hộ, thi rớt buồn quá, vào tiết Thanh Minh đi lang thang giải khuây vùng phía Nam thành Lạc Dương, kinh đô đời Nhà Đường. Khi đi ngang qua một trang viện chợt thấy bên trong rào thấp thoáng bóng giai nhân lẫn với hoa đào đang rộ nở, ông vờ xin nước uống. Người đẹp đem cho xong từ giã.

Năm sau cũng đúng ngày đã gặp giai nhân, ông lại du xuân vào tiết Thanh Minh. Khi ngang qua nhà người đẹp năm xưa, nhìn mãi không thấy bóng hồng, chỉ có hoa đào phơ phất y như mùa xuân trước. Buồn tình, ông viết bài thơ rồi cài lên cổng rào. Người đẹp từ quê ngoại trở về đọc bài thơ, thất tình sinh bịnh rồi chết. Ngay đang khi liệm xác người ngọc, Thôi Hộ tình cờ trở lại đúng lúc, tỏ rõ nguồn cơn, ông xin phép gia chủ cho khấn nguyện đôi lời. Lạ thay sau khi khấn xong, người đẹp tỉnh dậy. Nghĩ rằng thiên duyên tiền định, gia đình cho phép hai người kết hợp phu thê. Tuyệt diệu!

Trong Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du, lúc Kim Trọng thọ tang chú, từ Liêu Dương trở về tìm lại nhà cũ thăm Thúy Kiều có câu:

Trước sau nào thấy bóng người
Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông

Chính là điển tích này. Sau đây là bài thơ: Đề Tích Sở Kiến Xứ và bài dịch của người biên soạn

Đề Tích Sở Kiến Xứ

Khứ niên kim nhật thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông* phong

Thôi Hộ

(*) Có chỗ cho là Xuân phong, vì Thôi Hộ đi chơi tiết Thanh Minh

題 昔 所 見 處

去 年 金 日 此 門 中
人 面 桃 花 相 映 紅
人 面 不 知 何 處 去
桃 花 依 舊 笑 東 風

崔 護

Thơ đề chỗ nầy năm trước

Cửa này năm ngoái hôm nay
Hoa đào chen với má ai ửng hồng
Bây giờ nơi cửa vắng không
Hoa đào đưa đẩy gió đông mỉm cười

Thôi Hộ
Nguyễn Minh Thanh dịch

Tham Khảo:

– Bài thơ Đề Đô Thành Nam Trang trên Wikipedia,
– Thôi Hộ trong Thành Ngữ Điển Tích – Danh Nhân Tự Điển của GS Trịnh Vân Thanh

Nguồn: Dịch giả gửi

Đã đóng bình luận.