Archive for Tháng Hai, 2017

Nguyễn Văn Sâm
(Tặng hai cựu đồng nghiệp của tôi ở trường Đại Học Văn Khoa ngày trước: NTT, NKh.)

phu_con_muoi

Trước hết nên phân biệt giữa bài hịch và bài phú. Về phương diện chủ đích, hịch là lời truyền rao kêu gọi làm chuyện gì đó. Đánh kẻ thù bên ngoài, diệt kẻ bạo tàn bên trong chẳng hạn. Nửa đêm truyền hịch hẹn ngày xuất chinh. (Chinh Phụ ngâm).

Xưa còn truyền tụng đến nay chỉ vài ba bài hịch: Hịch Tướng Sĩ của Trần Hưng Đạo, Hịch của Nguyễn Trãi tức Bình Ngô Đại Cáo, Hịch đánh Trịnh tương truyền là của Nguyễn Hữu Chỉnh, Thảo Thử hịch (Bài hịch giết chuột, chuột đây cũng là giống sâu dân mọt nước, theo kẻ thù tàn hại dân lành…, tên tác giả vẫn còn là vấn đề ).

Phú là bài nói lên ý mình, giải bày những suy nghĩ của tác giả có tính cách văn chương niêm luật. Phú để giải bày, không kêu gọi như hịch. Phú Việt Nam còn lại thật nhiều, nhứt là phú viết bằng chữ Nôm. Ông Vũ Khắc Tiệp đã in quyển Phú Nôm tập hợp những bài phú thật hay là quyển sách có giá trị cho tới nay chưa có thêm quyển nào về loại nầy nói chi là vượt được Vũ Khắc Tiệp. Học sinh Trung học thời Việt Nam Cộng Hòa ai cũng biết hai bài phú danh tiếng Phú Hỏng Thi của Trần Tế Xương và Phú Tài Tử Đa Cùng của Cao Bá Quát.
(more…)

Nguyễn Du
Trích trong Thanh Hiên Thi Tập [清軒詩集]
Nguyễn Lương Vỵ phỏng dịch thơ Việt

mai_no_dem_xuan

1. 瓊海元宵

元夜空庭月滿天,
依依不改舊嬋娟。
一天春興誰家落,
萬里瓊州此夜圓。
鴻嶺無家兄弟散,
白頭多恨歲時遷。
窮途憐汝遙相見,
海角天涯三十年。

Phiên âm:
QUỲNH HẢI NGUYÊN TIÊU

Nguyên dạ không đình nguyệt mãn thiên,
Y y bất cải cựu thuyền quyên.
Nhất thiên xuân hứng, thuỳ gia lạc,
Vạn lý Quỳnh Châu thử dạ viên.
Hồng Lĩnh vô gia huynh đệ tán,
Bạch đầu đa hận tuế thì thiên.
Cùng đồ liên nhữ dao tương kiến,
Hải giác thiên nhai tam thập niên.
(more…)

Búa và liềm

Posted: 28/02/2017 in Bùi Hiền, Thơ

Bùi Hiền

qua_trung_quoc-bua_liem-me_viet_nam
Quạ Trung Quốc, búa liềm và Mẹ Việt Nam
Biếm họa HatKa (danlambao)

Tôi đã sống và tôi đã chết đơn côi
Không ai hay
Cũng chẳng cần ai thấy
Rất tự nhiên
Như hoa phong lan trong rừng
Tỏa hương thắm núi đồi ngào ngạt
Trong nắng ban mai
Trong đêm trăng rằm êm ái
Cây cỏ giăng giăng chập chùng
Chẳng phải vì ai
Tự thân hoa thơm như vậy
Hoa cứ nở khoe mầu muôn sắc tía
(more…)

Lâm Bình Duy Nhiên

nguyen_duy
Nhà thơ Nguyễn Duy

Có lẽ Nguyễn Duy là một trong số ít những nhà thơ trong nước được cộng đồng người Việt tỵ nạn mến trọng về tài năng và nhân cách. Là người từng cầm súng trong cuộc chiến ý thức hệ giữa hai miền Nam-Bắc cũng như chiến tranh biên giới Tây Bắc và Tây Nam, thơ của ông mang đậm suy tư, trăn trở của một người lính chân chính trước những mất mát to lớn, không gì bù đắp nổi do khói lửa, bom đạn để lại. Những vần thơ của ông đã vượt qua khỏi sự chia cắt của lập trường chính trị, của « bên ta, bên địch », của cái ác hay cái thiện,… Thơ Nguyễn Duy bàng bạc tình yêu non nước, là cái hồn của cuộc sống dân dã, là lũy tre đầu làng, là thao thức, là khát vọng được thấy sự hòa bình thay cho chiến tranh tàn khốc.
(more…)

Sở thú bầy đàn

Posted: 28/02/2017 in HHiếu, Thơ

HHiếu

cho_xin_the
ảnh: Dân Làm Báo

bên cạnh loài thú hiền lành an phận
còn có lắm thú vật đầy bản sắc
bầy chuột cống nằm ngủ vùi trong hang ổ
chờ triều cường
đàn quạ đen đu trên dây điện đường phố rình rập những số phận rủi xui
con sư tử cái lim dim cặp mắt tìm phương cách thịt những con cá piranha
đang nuôi trong lăng ba đình  (more…)

Trần Huy Sao

me_cho_con_bu

Tâm tình tự truyện

con mồ côi từ lúc mới ba ngày
Mạ xót nhau bỏ con tự mình rụng rốn
cóc cụt đuôi ai nuôi mày lớn
dạ thưa Đời
con lớn nhờ bú thép Mạ làng xóm đó thôi

ai cũng nói con trời trời nuôi
thiệt bất ưng lời nói xuôi nói ngược
không có mấy Mạ xóm làng làm sao có được
hôm nay con ngồi nước mắt ân tình
(more…)

Trịnh Y Thư

bia_chuyen_ngo_ngheo

Chuyện ngõ nghèo của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh [Công ti Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam và NXB Hội Nhà Văn liên kết xuất bản, 2016] không phải chỉ đơn thuần là cuốn tiểu thuyết miêu tả cảnh nghèo khó, cùng bĩ của một gia đình trí thức Hà Nội vào đầu thập niên 80. Kì thực, tầm vóc của cuốn tiểu thuyết lớn hơn thế nhiều, bởi nó đã vượt qua đường biên của những tranh chấp chính trị thấp kém, những ý thức hệ ngông cuồng, những cuộc chém giết bạo tàn, những hận thù chồng chất, và nhất là nó dám trực diện với cái bản ngã vẫn nằm ẩn nấp trong mỗi chúng ta mà bằng cách này hay cách khác chúng ta chối bỏ, không chịu nhìn nhận nó là một phần con người.
(more…)

Hoàng Xuân Sơn

seated_woman-egon_schiele
Seated Woman
Egon Schiele

Nữ sắc

áo lót. sát. nịt cứng mình
làm sao đồi núi thình lình vụt bay
ống quần
giú một bàn tay
nâng mùi xuân rệu
chín đầy phong lưu
dưới khe
lõ mũi dê cừu
hít hà một chút
hương yêu khập khiềng
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

tuoi_thanh_xuan_dung_ham_toc_do

nếu họ thôi làm thơ
lên rừng bắt lâm tặc
nếu thơ họ bỏ mặc
ra biển săn hải tặc
nếu thơ đã tràng giang
xuống huyện chống dâm tặc
nếu giả tìm ý thơ
tới phường đón cẩu tặc
nếu trong thơ thiếu thép
đi thực tế formosa
nếu thơ yếu khí thế
soi mặt thuỷ triều đỏ
(more…)

Hà Thúc Sinh

bien_dem_mot_minh

Thơ: Phù Sa Lộc; Nhạc: Hà Thúc Sinh; Tiếng hát: Hồng Hạnh
ban_ky_am

Nguồn: Tác giả gửi nhạc và âm bản mp3

Vũ Thư Hiên

dau_to

1
Nghe tôi nói đến “Hiếu nhà băng,” ông Thạc lộ vẻ ngạc nhiên:

– “Hiếu nhà băng” ở Zurich? Ông cũng quen hắn à?

– Quen. Nhưng chưa lâu lắm. Ông biết ông ấy?

– Biết chứ. Từ hồi kháng chiến chống Pháp kìa. Lúc ấy hắn có cái biệt danh khác — “Hiếu tồ”.

– Trái đất tròn thật. Tôi gặp ông Hiếu trong chuyến du lịch trên sông Nil, lâu rồi, dễ cũng đến ba hoặc bốn năm. Quen nhau kiểu ấy thì chỉ loáng thoáng thế thôi, mãi đến năm ngoái gặp lại nhau ở Genève hai đứa mới có dịp tâm sự. Ông này tính tình cởi mở, dễ chịu lắm, tuy có hơi tồ tồ một chút thật, ông gọi là Hiếu tồ cũng không ngoa. Nghe ông nói mới biết, chứ tôi cứ tưởng ông ta là dân Bắc kỳ di cư rồi vọt qua đây sau tháng tư 75. Cái vụ thuyền nhân bi thảm là thế, thế giới chửi cho mục mả, vậy mà cũng có cái mặt hay của nó — người mình giờ ở đâu cũng có, dễ chỉ thua dân Trung Quốc. Người ta bảo ở đâu có gián ở đấy có người Trung Quốc.
(more…)

Đồ chó!

Posted: 27/02/2017 in Nguyễn Tam Phù Sa, Thơ

Nguyễn Tam Phù Sa

hachiko
Tượng Hachiko

Anh viết bài thơ giải oan cho loài chó
là biết em không nhất trí đồng tình
sống ở kiếp này, may mắn còn có kiếp sau
xin nói thật- anh rất quí yêu loài chó

Thời còn nghèo, cháo không đầy chén
cha trần thân lật đất cục tìm cơm
mẹ ốm nặng không tiền chạy thuốc
con chó trung thành lẽo đẽo đưa ma
(more…)

Tưởng Năng Tiến

con_duong_nao_cho_viet_nam

Có nhiều định nghĩa về trí thức, nhưng thật đơn giản: trí thức là dùng trí tuệ của mình để thức xã hội; thức là thức tỉnh, là đánh thức người ngủ mê, là làm cho người khác nhận thức đúng. Người có học mà không làm được chữ thức thì không thể gọi là trí thức, lại còn để bị ru ngủ nữa thì thật nguy hiểm cho xã hội. (Trần Huỳnh Duy Thức)

Với tất cả trân trọng và thương cảm, nhà văn Ngô Thế Vinh vừa gửi đến cho mọi người một tin buồn lớn: Giáo sư Phạm Hoàng Hộ đã từ trần vào hôm 29 tháng 1 năm 2017.
(more…)

Vương Ngọc Minh

loa_phuong

xét tới cùng- thì
chuyện (ai hiểu sao hiểu!) vẫn chưa đi
tới đâu
trung ương đảng vẫn nắm (bóp!) dái tổ quốc
dưới tay chính thể con sâu (cái kiến) đều phản động
loa phường làm chủ mọi thứ

chuyện cho tôi- là
một hôm tự dưng thấy
mình giảo quyệt/ cũng được
ở đời- có đúng- thêm cái chết
mới đủ chuyện?
(more…)

Phan Thành Khương

phan_chau_trinh
Phan Châu Trinh (1872-1926)

Phan Châu Trinh (1872-1926) là một nhà cách mạng kiệt xuất, người tiên phong cổ vũ dân chủ ở Việt Nam, người đã đề xướng đường lối cứu nước bất hủ: “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.

Nói một cách vắn tắt thì “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” là mở mang nhận thức, tri thức của dân; chấn hưng ý chí, chí khí, khí phách của dân; làm cho đời sống của dân được đầy đủ, hùng hậu.
(more…)

Bắc Phong

ngay_tho_viet_nam-2017

công an đánh đập dã man dân biểu tình kiện formosa
sao giới cầm bút không mấy ai lên tiếng?

tại họ bận làm thơ!

dân oan mất nhà mất đất rên xiết khắp nơi
sao giới cầm bút không mấy ai lên tiếng?

tại họ bận làm thơ!
(more…)

Trương Đình Phượng

drug_addiction

Chiều. Nắng lênh loáng như máu, con phố tồi tàn nằm lười mặc dòng người và xe cộ lao qua hành hạ tấm thân còm cõi. Những ngôi nhà cao tầng giơ bộ mặt hằn học lên nền trời khơ khấc. Con chó lê la bòn mót sự sống trong những đống rác ken kít tiếng ruồi nhặng. Thằng bé nhớp nháp ngáp làn gió mùa thu se sít. Những người bán hàng dạo lặng lẽ thả ánh mắt rạc rượi vào sự ồn ào của thiên hạ. Ả gái điếm ăn mặc hở hang, khuôn mặt ngả ngớn trát đầy thứ phấn son điêu trá cố che đi sự tàn phai của nhan sắc, xúng xính bước bên gã đại gia với nụ cười ngạo mạn dường như chưa một lần tắt trôi bờ môi dày xọm xịt sự khinh đời. Dưới gầm cầu những người đàn ông áo quần nhếch nhác những mụ đàn bà đầu tóc bờm xơm như lông chó lơ láo ngồi chống cằm mơ tưởng viển vông, về một tương lai xa xăm cuối chân trời. Tất cả như cuốn phim trần truồng trôi qua trước mắt lão Khánh, lão cứ thế ngồi ngắm dòng đời trôi chảy, tâm tư chờn chợn dâng lên những ý nghĩ hỗn tạp.

– Thành với chả phố cái tình người hiếm hoi hơn cả mật chuột.
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

usa-canada-border_sign

Trăng lên rồi đó anh nờ, noái chi thì noái em về cả mạ la.
Túi ni vườn rộng gió lùa, ngó quanh ngó quất lẻ mình sao hôm.
Có người tên Sao ngồi dưới hiên Trăng
Răng như cặp đôi hoàn hảo thiệt xứng tầm
Ví như hằng nga bắc đẩu nghe thêm ốt dột
Chuyện trăng sao thì nói răng cho vừa
Cứ để cho nàng “múc ánh trăng vàng đổ đi”
Hãy để cho em “ra đứng bờ ao trông sao lặn”  (more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

cover-the_sympathizer

Tác giả Nguyễn Thanh Việt đoạt giải Pulitzer Prize năm 2016 với tác phẩm “The Sympathizer” mở ra một trường hợp thách đố văn hóa của một nhà văn sinh ở Việt Nam nhưng trưởng thành ở Hoa Kỳ, một chủ đề của cuốn tiểu thuyết của họ Nguyễn.

Ðược biết giải Pulitzer được trao cho nhiều lãnh vực, trong đó quan trọng hơn cả là giải về báo chí và văn học. Joseph Pulitzer chủ bút báo New York World lập ra giải này với di chúc viết năm 1904 với 13 giải: 4 cho báo chí, 4 cho văn học, 4 cho sân khấu và 1 cho giáo dục. Nhưng về sau có sự thay đổi, từ năm 1917 trở đi Viện Trưởng Viện Ðại Học Columbia trao giaỉ thưởng vào tháng 4 mỗi năm. Hiện nay, 21 bộ môn được trao giải gồm các thể loại: phóng sự, biên tập, biếm họa, nhiếp ảnh, tiểu thuyết, tiểu sử, sân khấu, thơ và âm nhạc.
(more…)

Nguyễn Minh Phúc

ly_ha

Khuya, đọc thơ Lý Hạ

quỷ ma rợn tiếng cười trên giấy
vụt giữa thinh không những bóng hời
khói nhang nghi ngút âm hồn dậy
lạnh thấu hư vô những kiếp đời

không khóc mà sao buồn cay mắt
tiếng xe song mã đợi hiên ngoài
một tiếng kinh khuya buồn nhã nhạc
rớt xuống bên trời ngỡ tiếng ai ?
(more…)

Chu Thụy Nguyên

shadow-man

mảnh vỡ. đêm không thèm khát
ngạo nghễ. bờ tường âm trầm
buông thỏng hoài nghi. rã mỏi
sài gòn tôi. không lòng đêm

ngày bụi bặm. cơn khản ho
hơi thở đàn bà. rậm rật
váy níu áo. sợ hờ buông
tôi khát em. mưa xanh xao
(more…)

Khổng thị Thanh-Hương

valentine_day_posters

Hôm Thứ Ba là ngày lễ Tình Yêu, hai đứa chúng tôi trao nhau tấm thiệp có hình tim hồng tim đỏ, rồi mạnh ai nấy lo chuẩn bị để ra khỏi nhà cho đúng giờ, vì có một ngày bận rộn.

Tháng Hai là tháng có ngày Lễ Tình Yêu. Hai đứa đã vẽ xong tấm poster lớn với cùng chủ đề cho phòng ăn chánh của Viện Dưỡng Lão. Adam có khiếu kẻ chữ. Tôi chỉ là thợ sai vặt, trong đó có việc cắt giấy mầu “tự do”. Công tác chính của tôi tháng này là cắt hình trái tim và hai con nai. Dù tấm poster có mầu sắc tươi vui với vài câu dí dỏm về ngày lễ, khung cảnh viện dưỡng lão không thấy khởi sắc chút nào. Càng ngày nơi này càng buồn hiu.
(more…)

Vũ Trầm Tư

hoa_cau

Hoa nắng ngày xưa

Cảm tác từ bài hát: Người Phu Kéo Mo Cau

Ngày thơ hai đứa nhà gần
Mỗi ngày đi học chung trường có nhau
Che đầu với quạt mo cau
Nắm tay em, dắt qua bao cánh đồng

Những ngày nghỉ học lông nhông
Theo anh bắt bướm, hái bông cài đầu
Trò chơi phu kéo mo cau
Chở em ngõ trước vườn sau mỗi chiều
(more…)

Alex-Thái Đ. Võ

sach_tet_1957

Cuối tháng 12 âm lịch năm Bính Thân, 1956, nhà xuất bản Minh Đức cho xuất bản một tác phẩm với tựa Sách Tết 1957, đánh dấu sự cố gắng cuối cùng của phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm.

Đến nay đã là một chu kỳ 60 năm. Hầu như không mấy người còn biết đến tác phẩm này và ý nghĩa đặc biệt của nó đối với phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm. Với một bìa in màu bức tranh các thiếu nữ đi chợ Tết, tập sách gồm 28 trang ruột ở khổ 27x39cm có thể được xem là ấn phẩm cuối cùng của nhóm Nhân Văn-Giai Phẩm.

Nhân Văn-Giai Phẩm là một chủ đề lớn, một sự kiện lịch sử quan trọng cần nghiên cứu và phân tích sâu nên khó lòng có thể bàn hết trong không gian hạn hẹp này. Nhưng để hiểu thêm về sự hình thành của tập Sách Tết 1957 và mối liên quan của nó đối với phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm, bài viết này xin giới thiệu sơ lược đôi nét về bối cảnh lịch sử và liệt kê một số thông tin cơ bản về các tác phẩm đã tạo nên phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm.
(more…)

Ngô Nguyên Nghiễm
Tặng Hà Thúc Sinh

ly_thuong_kiet

Khoảnh khắc đường quê buồn hiu hắt
Hay là lữ khách vai lưu lạc
Gánh cả phong sương lẫn gió chiều
Biên cương, biên cương… rơi nước mắt

Tan tác từng hòn đá cổ nhân
Muôn dặm giang sơn hồn hoá thân
Vá được không dư đồ rách nát
Mà núi chẳng che nổi sắc thần!
(more…)

Trúc Phương

bia_nhac_tau_dem_nam_cu

Nhạc và lời: Trúc Phương; Tiếng hát: Thanh Thúy
ban_ky_am

Nguồn: Hợp âm Việt

Huyền Chiêu

tau_dem_nam_cu-huyen_chieu
Tàu đêm năm cũ
Huyền Chiêu

Hồi tôi còn đi học, khi tan trường về đôi khi có vài chàng lính đi theo sau lưng. Có một chàng trông cũng hiền lành, nho nhã, đóng quân ở Dục Mỹ. Chàng làm quen với em trai tôi. Mỗi lần xuống phố, chàng nhờ thằng em trao cho tôi một bản nhạc. Và cũng bởi những bản nhạc này mà chàng không còn cơ hội làm quen với tôi. Những bản nhạc chàng tặng nói cho tôi biết chàng mê nhạc Bolero! Và chàng không hề biết rằng cô học trò nhỏ rất không thích dòng nhạc này.

Cuộc đời của mỗi người đều có nhiều khúc quanh. Những năm đi học, tôi không quan tâm đến Lính, đến tâm trạng của những “Kẻ Ở Miền Xa”, của mấy người đàn ông:

Quán nửa khuya đèn mờ theo hơi khói
Trút tâm tư vào đêm vắng canh dài.
” (1).
(more…)

Huỳnh Minh Lệ

chien_tranh_viet_trung_1979

Những con số

ba mươi tám năm máu còn ứa ra trong đất
những cánh hoa đào phơ phất gió căm căm
sáu trăm ngàn quân tràn qua từ phương bắc
à, thì ra cháu chắt của hứa thế hanh !

17.02.2017
(more…)

Hồ Chí Bửu

hoang_loc-dinh_cuong

Rù rì với Hoàng Lộc…

Huynh với ta là hai kẻ khùng
Suốt ngày thơ thẩn với mông lung
Huynh mê vợ của người ta mãi
Cách biệt quan hà vẫn nhớ nhung

Huynh sống phiêu bồng – chơi hết ga
Vẫn còn yêu mãi vợ người ta
Hình như cái cớ tìm thi hứng
Vì bởi người yêu cũng đã già..?
(more…)

Nguyễn T. Long 
(Nhân đọc bài Phút giây lịch sử nước Mỹ được soi sáng, bản dịch của Trùng Dương từ bài viết A clarifying moment in American History của E. A. Cohen trên Diễn Đàn Thế Kỷ – 06 Feb 2017.)

i_served_myself

Dịch giả Trùng Dương đã khéo chọn và cất công dịch thuật, cũng như chú thích cẩn thận, bài viết ngắn gọn, rất cô đọng của chính trị gia và học giả Cộng Hoà E. Cohen, phê bình về cách biểu dương quyền lực chưa từng có trong lịch sử Mỹ của tổng thống Trump mới nhậm chức một tuần.

Bài này rất có ích lợi, nhất là cho người Việt sống ngoài nước Mỹ, muốn tìm hiểu thêm về tình trạng hỗn loạn trong chính trị cũng như xã hội, không riêng gì nước Mỹ, mà cả thế giới ngày nay qua ông tổng thống mới.

Ông Trump không hề có kinh nghiệm hoạt động chính trường như các tổng thống Mỹ khác đã được bầu lên. Kinh nghiệm của ông là trong thương trường, đầu tư địa ốc, làm show TV thi hoa hậu, ông là (đại) doanh nhân, làm chủ hàng chục công ty: I’m not rich, I’m VERY, VERY rich, ông nhấn mạnh!.
(more…)