Archive for the ‘Nguyễn Mạnh Trinh’ Category

Nguyễn Mạnh Trinh

Trước khi đọc “40 Năm Thơ Việt Hải Ngoại” của Nguyễn Ðức Tùng, tôi đọc “40 Năm Văn Học Việt Nam, Những Gì Còn Với Mai Sau” của Bùi Công Thuấn. Với chủ quan của một người viết văn hội viên của Hội Nhà Văn Việt Nam mà chủ tịch là Hữu Thỉnh, Bùi Công Thuấn đã mở đầu bài viết của mình là phần “Kiên định một đường lối về văn học nghệ thuật”. Viện dẫn những nghị quyết của Ðảng như Nghị quyết Trung ương 5 (1998), Nghị quyết 23 của Bộ chính trị (2008) và nghị quyết trung ương 33 (2014), công việc gọi là nhận định phê bình văn học thực chất chỉ là việc của một con vẹt nhắc lại những luận cứ đã cũ mèm của những quan văn nghệ tuyên huấn. Bùi Công Thuấn cho rằng văn học Việt Nam chỉ có 3 dòng văn học: văn chương cách mạng, văn chương thoát ly chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa và văn chương thị trường. Vì gói trọn trong những nghị quyết nên nhận định như vậy chỉ nặng tính cách chính trị tuyên truyền cho chế độ và góc nhìn rất hẹp và không đáng để dẫn chứng là một tư liệu giá trị.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Chân dung Võ Ðại Tôn với lịch sử là một chiến sĩ cách mạng. Nhưng, cứ mỗi khi đến lễ Vu Lan, tôi lại chợt nhớ đến ông và tác phẩm “Hồi Ký Tuổi Thơ và Chiến Tranh”. Tại sao kỳ lạ vậy? Tại vì tôi muốn tìm lại nét nhân bản của một chiến sĩ cách mạng, có tình cảm và suy tư của một người bình thường và yêu quê hương đất nước y hệt như yêu mẹ cha. Khác với mẫu hình tượng anh hùng của chủ nghĩa Cộng sản Bolschevik, anh hùng không tim như người máy robot chỉ biết theo lệnh, Võ Ðại Tôn là một hình tượng đầy tính nhân bản. Người mẹ của ông Võ Ðại Tôn tuyệt vời quá, đầy nét hy sinh của bà mẹ Việt Nam. Ai cũng có một bà mẹ cả. Mẹ trong lòng người. Mẹ trong tâm tư. Và với chiến sĩ Võ Ðại Tôn, là một hình ảnh vô cùng thiêng liêng, mà tác phẩm này là một biểu hiện.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Lữ Quỳnh, Với tập truyện Cát Vàng, truyện vừa Những Cơn Mưa Mùa Đông, truyện dài Vườn Trái Đắng, ký Đi Để Thương Đất Nước Mình – nhà văn? Với tập thơ Sinh Nhật Của Một Người Không Còn Trẻ, Những Giấc Mơ Tôi, Mây Trong Những Giấc Mơ – nhà thơ? Là nhà sáng lập và công tác thường xuyên qua nhiều giai đoạn của tạp chí Ý Thức? Là tác giả của những con chữ lang thang không ngày tháng?

Với riêng tôi, từ những bài thơ và những truyện ngắn đầu tiên tôi đọc lúc thời còn đi lính ở Pleiku, tôi đã có những ấn tượng về một tác giả mà tôi rất xa lạ và chưa hề gặp mặt. Đó là những cuộc sống mà anh diễn tả gần cận đời thường nhưng có chuyên chở những thông điệp khá nhân bản. Nếu gọi là phản chiến thì có một phần nhưng thiên tả thì không. Đó chỉ là sự thoáng qua và tôi nghĩ lại, cách nay nửa thế kỷ…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

PHẦN 1

Ngày thứ ba, 4 tháng 6 năm 2013, hàng chục ngàn cư dân Hồng kông bất chấp cơn mưa như thác đổ đã tới tham dự một buổi đốt nến kỷ niệm năm thứ hai mươi bốn ngày chính phủ Bắc Kinh đàn áp đẫm máu các cuộc biểu tình đòi dân chủ tại Quãng trường Thiên An Môn. Những người tổ chức đêm canh thức hàng năm vào ngày thứ ba tại công viên Victoria tuyên bố rằng số người tham gia là hơn 150 ngàn người trong khi cảnh sát Hồng Kông thì ước lượng ít hơn là khỏang 55 ngàn người. Mỗi năm cứ đến đầu tháng 6 là hệ thông công an của Cộng sản Trung Hoa lại nỗ lực ngăn chặn, canh phòng, bằng đủ mọi phương tiện kể cả tin học để không thể xảy ra bất cứ một biến cố nào tương tự đã xảy ra như ở Thiên An Môn trước sự thúc ép của các lưc lượng đòi hỏi nhân quyềntừ thế giới và trong nước.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Lê Tất Điều

Lúc ấy, giữa thập niên 70, ở Mỹ bắt đầu cuộc đời tị nạn. Ở buổi ban đầu, cái ngơ ngác giữa một đời sống mới hầu như của tất cả những người di tản. Câu hỏi đầu tiên là sẽ làm gì, sống như thế nào ở một thế giới hoàn toàn xa lạ. Cái tâm cảm ấy đè nặng lên cuộc sống và ở những phương trời xa tắp, người Việt cảm thấy thật bơ vơ.

Nhà văn Lê Tất Ðiều và Võ Phiến trong hoàn cảnh ấy đã viết và in Ly Hương, vào năm 1977, như là cuốn sách một trong những cuốn sách đầu tiên của văn học Việt ở hải ngoại.

Ở thuở ban đầu ấy, nhà văn Lê Tất Ðiều nghĩ ra sao về người tị nạn buồn? Trong bài viết đầu tiên của Ly Hương, ông đã phác họa những chân dung trong “Nếu bạn gặp một người di tản buồn”.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Thiền sư Tuệ Sỹ

Có người yêu thơ và hay tập tành làm thơ, sau khi đọc một tác phẩm “Tô Ðông Pha, những phương trời viễn mộng” của một người làm thơ viết về một người làm thơ khác (Tuệ Sỹ viết về Tô Ðông Pha) đã cảm khái:

“nghe từ thiên cổ
lời ru mênh mang
bước vào cuộc Lữ
mấy chuyến đò ngang.
Tà dương có khóc
Nắng ngả ánh vàng
Mưa bay thoảng chốc
Thiên địa hoang tàn
Một người đọc thơ
Nhìn trăng vừa khuyết
Sinh tử đâu chờ
Vòng quay nhật nguyệt.
Ði vào đất trích
Quanh quẩn nhân gian
Cho tròn vai kịch
Giây phút muộn màng
Phương trời viễn mộng
Sẵn lúc chào đời
Bốn bề gió lộng
Người ơi, Thơ ơi!!”
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Yevgeny Yevtushenko (1932-2017)

Nhà thơ Yevgeny Yevtushenko vừa qua đời ngày 1 tháng 4 năm 2017 tại Tulsa, tiểu bang Oklahoma Hoa Kỳ hưởng thọ 84 tuổi. Ông là một nhà thơ Liên Xô nổi tiếng nhưng từ năm 1991 lại sang dạy học và sinh sống ở Hoa Kỳ. Ông thuộc thế hệ những nhà thơ trẻ những năm 60 với khuynh hướng “thơ tuyên ngôn”, “thơ trình diễn” theo cung cách kiểu “tiếng vang”. Ông còn là tác giả của tuyên ngôn thơ nổi tiếng của Liên Xô “Nhà thơ ở nước Nga còn hơn cả nhà thơ.” Năm 1963, tờ New York Times đã ví ông với nhà soạn nhạc, nhà thơ Bob Dylan mà sau này đoạt giải Nobel Văn Chương năm 2016. Từ năm 1991, ông sang Hoa Kỳ dạy học tại Ðại học Tulsa tiểu bang Oklahoma và Queens College thuộc đại học New York. Ông cũng là một trong những “candidate” của giải Nobel Văn Chương năm 1963 và 2008.Thơ của ông được dịch ra nhiều ngôn ngữ và đặc biệt chuyển sang Việt ngữ nhiều bài khá thông dụng và được giới trí thức Việt miền bắc có nhiều cảm tình…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

cover-the_sympathizer

Tác giả Nguyễn Thanh Việt đoạt giải Pulitzer Prize năm 2016 với tác phẩm “The Sympathizer” mở ra một trường hợp thách đố văn hóa của một nhà văn sinh ở Việt Nam nhưng trưởng thành ở Hoa Kỳ, một chủ đề của cuốn tiểu thuyết của họ Nguyễn.

Ðược biết giải Pulitzer được trao cho nhiều lãnh vực, trong đó quan trọng hơn cả là giải về báo chí và văn học. Joseph Pulitzer chủ bút báo New York World lập ra giải này với di chúc viết năm 1904 với 13 giải: 4 cho báo chí, 4 cho văn học, 4 cho sân khấu và 1 cho giáo dục. Nhưng về sau có sự thay đổi, từ năm 1917 trở đi Viện Trưởng Viện Ðại Học Columbia trao giaỉ thưởng vào tháng 4 mỗi năm. Hiện nay, 21 bộ môn được trao giải gồm các thể loại: phóng sự, biên tập, biếm họa, nhiếp ảnh, tiểu thuyết, tiểu sử, sân khấu, thơ và âm nhạc.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

cover_le_silence_de_mon_pere

Những nhà văn Pháp gốc Việt đã gây được nhiều sự chú ý của văn giới Pháp. Từ Kim Lefevre với Metisse Blanche, đến Linda Lê với Lame Du Fond, đến Nguyễn Hoài Hương với L’ Ombre Douce và bây giờ năm 2016, với Bùi Ðoàn, và “Le Silence de Mon Père”.

Cô phóng viên khả ái gốc Việt của tuần báo Pháp nổi tiếng L’Obs đã ra mắt tác phẩm mới này do nhà xuất bản L’Iconoclaste phát hành. Cũng chính cô phóng viên này đã đoạt giải Albert Londres 2013 với loạt phóng sự đăng trên báo Nouvel Observateur về hành trình của những người ti nạn vào Âu Châu qua biên giới giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp. Năm 2016 cô đoạt giải Amerigo-Vespucci với tự truyện Le Silence De Mon Père. Và cũng với tác phẩm ấy đoạt giải Porte Dorée vinh danh bởi Viện Bảo Tàng về di dân Pháp.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bui_giang_va_de-tim_hoa_ca-dinh_cuong
Bùi Giáng và dê tím hoa cà
dinhcuong

Có rất nhiều tác giả viết về nhà thơ Bùi Giáng. Không biết bài viết của tôi có thừa không? Nhiều nhà phê bình văn học đã phác họa một chân dung văn học với cách nhìn ngắm nhận định tuy chủ quan nhưng có khi lại đóng vai khách quan. Riêng tôi, từ một vai trò của một người đọc thơ, tôi cố gắng đi tìm cảm giác của một người nhận hiểu những điều mà mình thắc mắc từ nhiều câu hỏi.

Nhiều người nhận xét là ít có bài viết phê bình về văn hay thơ của Bùi Giáng mà có rất nhiều bài viết đầy những giai thoại có tính ca tụng, dù chân dung văn học của ông đã được nhìn ngắm với nhiều khía cạnh khác nhau. Có điên có tỉnh, có lúc thơ là những ý nghĩ độc đáo trong sáng nhưng cũng có lúc là những câu nói lái dung tục, là chất chứa của những ẩn ức không lối thoát. Riêng tôi, khởi đọc từ những bài thơ từ thuở Mưa Nguồn đến sau này, tôi thấy trên con dường suy tư của ông, những ý nghĩ độc đáo, những hình ảnh gợi nhiều liên tưởng gợi ra một cuộc rong chơi của một thế gian khác, hơi giống thời hiện taị nhưng lại có nhiều nét cổ xưa hoang dại đầy ắp những nỗi niềm.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bui_bao_truc_2
Nhà thơ Bùi Bảo Trúc (1944-2016)

Bùi Bảo Trúc là tên thật của nhiều người: nhà truyền thông, nhà văn, nhà thơ, ký mục gia, nhà báo… Mỗi một phương diện, mỗi một vị trí, đều là những chân dung nổi bật khiến ông nổi tiếng trong cộng đồng người Việt hải ngoại.

Ngày thứ sáu 16 tháng 12 năm 2016, ông vừa rời khỏi cõi trần. Sự ra đi của ông khiến đám đông nhiều người thương tiếc. Chúng tôi cũng ở trong đám đông ấy. Bài viết này như một nén tâm hương tưởng niệm.

Nói về Bùi Bảo Trúc, với những chân dung đặc biệt như vậy mà chỉ nói về chân dung nhà thơ có lẽ không đủ. Nhưng với tôi,chân dung nhà thơ gần gũi hơn và có nhiều chia sẻ với cá nhân tôi trong đời sống văn chương và đời thường.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

john_steinbeck
John Steinbeck (1902-1968)

John Steinbeck (1902-1968) giải Nobel văn chương năm 1962 với những tác phẩm văn xuôi kết hợp giữa tính hiện thực và lãng mạn thi ca để thành một dòng văn học pha trộn giữa tính hài hước nhẹ nhàng và cái nhìn quan sát xã hội sâu sắc. Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển mà đại diện là Thư ký thường trực Anders Osterling đã tuyên dương văn nghiệp của ông:

“John Steinbeck, tác giả được giải thưởng Nobel Văn Chương năm 1962, sinh tại thị trấn Salinas, tiểu bang California, cách bờ Thái Bình Dương vài dặm, gần thung lũng Salinas trù phú. Nơi đây là bối cảnh cho nhiều bức tranh khắc họa cuộc sống thường nhật của con người bình thường trong sáng tác của ông. Ông được nuôi dưỡng trong một gia đình trung lưu song vẫn duy trì được sự thân ái bình đẳng với những gia đình công nhân ở vùng địa phương đa diện phức tạp này. Khi đang theo học tại Ðại Học Stanford ông thường phải làm việc ở các nông trại chăn nuôi để sinh sống. Ông học ở Stanford nhưng không tốt nghiệp và năm 1925 thì đến New York hoạt động viết văn như một nghề tự do…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

tran_tuan_kiet
Nhà thơ Trần Tuấn Kiệt

Nói đến tên tuổi Trần Tuấn Kiệt, nhiều người đã nghĩ đến một người cầm bút suốt đời không bỏ được nghiệp làm thơ. Từ cuối thập niên 1950 cho đến bây giờ, năm 2016, suốt mấy chục năm, hầu như chưa có ai trong văn học sử Việt nam lại có sức sáng tác mãnh liệt như thế. Thơ ông viết phải nói là cả năm ngàn bài và trải dài trong thời gian cầm bút, dù làm bất cứ công việc gì, viết văn hay làm báo, thì làm thơ vẫn là công việc chính và trong tâm tư vẫn mênh mang một khuôn trời bao la của thi ca. Sống với thơ, tâm cảm với thơ và đam mê với thơ, những dấu ấn của thi ngữ đã có từ buổi thiếu thời. Thơ có khi còn là một phong cách sống, trôi nổi theo tháng năm và phản ánh một tâm hồn luôn hướng vọng trên trời cao. Thiên nhiên, có lúc là nơi ẩn mình của một người luôn vật vã với cuộc sống nhưng có lúc gợi cho thi sĩ những hình ảnh của suốt tháng năm hiện hữu. Thơ không triết luận nhưng khi đọc thơ ông, độc giả cảm thấy hiển hiện những câu hỏi về vấn nạn của cuộc đời.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

philip_roth
Nhà văn Philip Roth

Giải Nobel văn chương năm nay, 2016, thuộc về một nhạc sĩ Hoa Kỳ, Bob Dylan. Nếu nhạc sĩ tên tuổi này của Hoa Kỳ được vinh danh trên tượng đài âm nhạc Grammy thì chẳng ai thắc mắc cũng như những nhà văn Nhật Bản Haruki Murakami hay nhà văn Hoa Kỳ Philip Roth đoạt giải Nobel văn chương cũng là chuyện hợp lý có thể hiểu được. Nhưng nêú các nhà văn này mà đoạt giải Grammy thì dư luận sẽ nghĩ ra sao? Do đó có người đã đặt vấn đề về những quyết định chọn lựa người đoạt giải. Ban tuyển chọn có làm việc đứng đắn theo đúng tinh thần của người sáng lập ra giải Nobel không? Và tiêu chuẩn để lựa chọn ra sao có công bằng để văn chương thế giới có những tác giả xứng đáng qua sự nghiệp suốt đời của họ?

Có trường hợp mấy năm liền nhiều tác giả được mong chờ là sẽ đoạt giải nhưng kết quả lại trái ngược với sự tiên đoán ấy. Thí dụ như Haruki Murakami, như Philip Roth…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

haruki_murakami
Nhà văn Haruki Murakami

Bài này, thực ra, chỉ là một gợi ý tình cờ khi tôi đọc mấy bài viết về việc tuyển chọn tác giả văn học cho giải văn chương Nobel 2016 vào ngày đầu tháng 10 năm nay. Tôi đọc tiểu thuyết của Haruki Murakami và chờ mong ông đoạt giải thưởng này. Nhưng, mấy năm gần đây, tên tuổi ông chỉ ở trong vòng tuyển chọn cuối nhưng không có tên chung tuyển. Những cuộc phê bình chọn lựa của các cơ quan truyền thông trên thế giới nhiều khi có chung cảm giác bất ngờ ấy.

Riêng tôi, có lúc đã nghĩ rằng nhiều khi có sự phân biệt văn hóa giữa Ðông và Tây phương? Tuy là ý nghĩ thoáng qua nhưng tôi cũng thử tìm hiểu các tác giả Nhật Bản đã đoạt giải Nobel văn chương trong quá khứ để may ra hiểu được vấn đề khá tế nhị này. Nhà văn Kawabata Yasunari đoạt giải Nobel văn chương năm 1968 và nhà văn Kenzaburo Oe đoạt giải Nobel văn chương năm 1994 là những chọn lựa của Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển nhằm vinh danh những chân dung tiêu biểu của văn học các nước Ðông phương. Nhưng, tại sao lại có những “ trục trặc” với Karuki Murakami? Cũng như cũng đã có với nhà văn Yukio Mishima, cũng đã có tên trong chung cuộc giải thưởng nhưng không bao giờ đoạt giải cho đến khi ông tự sát vào năm 1970.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bob_dylan

Mỗi năm cứ dịp dầu tháng 10, là dư luận cả thế giới lại xôn xao bàn tán với câu hỏi là ai sẽ đoạt giải Nobel văn chương năm nay. Mỗi năm Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển với thành phần 18 giám khảo đã chọn lựa theo ngôn ngữ tiêu chuẩn của Afred Nobel là tìm kiếm trong các thể loại văn chương những tác phẩm siêu việt nhất trong những phương cách lý tưởng nhất.

Trước ngày tuyên bố giải thưởng, đã có những dự đoán và những người đánh cá cược đã tiên đoán theo những cuộc thăm dò riêng của họ. Như Ladbrokes’ tiên đoán người đoạt giải sẽ là Haruki Murakami tiểu thuyết gia Nhật Bản với tỉ lệ 1 ăn 4, thứ nhì là thi sĩ Syrian Adonis với tỉ lệ 1 ăn 6, thứ ba là tiểu thuyết gia Hoa Kỳ PhilipRoth 1 ăn 7, thứ tư là Ngugi wa Thong tác giả Kenyan 1 ăn 10, thứ năm là Joyce Carol Oates tác giả người Hoa kỳ với tỉ lệ 1 ăn 16. Ðó là top – five trong danh sách dự tuyển. Bob Dylan, nhạc sĩ pop Hoa Kỳ có thứ hạng khá khiêm nhường với tỉ lệ 1 ăn 50.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_tu_nhom_but_viet

Nhà văn Nhật Tiến vừa phát hành tác phẩm “Từ Nhóm Bút Việt đến Trung Tâm Văn Bút Việt Nam.” Một tác giả tuổi vừa tám mươi đã in một tác phẩm viết về những kinh nghiệm của đời cầm bút của mình, có lẽ là một hiện tượng đẹp. Với cuộc sống thăng trầm nổi trôi theo từng biến cố của dân tộc, những nhận định được ghi chép lại chắc có những giá trị đáng kể. Nhất là, với những dữ kiện có liên quan đến chính trị, thời sự và văn học.

Với cảm quan của một người đọc sách, coi trọng việc học hỏi từ sách vở, tôi đọc tác phẩm trên của nhà văn Nhật Tiến với sự trân trọng đặc biệt. Tôi tìm thấy nhiều chi tiết có thể làm sáng tỏ những điều mà tôi nghĩ còn mù mờ chưa chuẩn xác. Dĩ nhiên, đó là ý nghĩ của riêng tôi. Bài viết này như một góp ý về một tác phẩm mà trong nhận xét của mình, là một tác phẩm có giá trị và nhiều chất tích cực.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_lung_nguyet

Đọc những trang thơ của Hư Vô: “Lưng Nguyệt. Một trăm lẻ một tự khúc tình nhân” ấn tượng của những bài thơ đầu tiên đánh dấu bằng những câu cật vấn.”Tự Khúc Tình Nhân mà đến một trăm lẻ một bài”? Tại sao không là một trăm hay là 99 như tình khúc Hoàng Cầm?

Nhưng đọc trang đầu tiên Vào Thơ… Hư Vô viết:

“Em đi, mang theo nửa vầng trăng trên lưng như một dấu tích mà tình yêu đã hoài thai từ tiền kiếp, hoá thân vào áng mây cao vút của sự nuối tiếc ngút ngàn, để rồi bàng hoàng chìm xuống đáy biển đêm lạnh ngắt, mà nghe ngọn sóng còn giẫy giụa trong lòng.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

hoa_hop

Có nhiều người, cả những nhà văn, có nhận xét rằng ở trong nước đã thay đổi rất nhiều và đó là một chủ trương của những người cầm quyền muốn thoát ra khỏi những trì trệ cho đất nước. Ngay cả trong văn nghệ học thuật cũng có chủ trương như vậy. Và họ dẫn chứng là có những hội nghị Lý Luận Phê Bình văn học đã công nhận một thực tế của văn học Việt Nam và thúc đẩy sự thay đổi: “một số quan niệm cũ không còn phù hợp”, “những gì đã cũ và lỗi thời phải cương quyết vượt qua”, “một số nhà phê bình chỉ quen với những môtíp, mô hình cũ và dị ứng với những biểu hiện mới và lạ. Ðộ bao quát quá hẹp, nhiều ẩn số văn nghệ đứng ngoài tầm với của giới phê bình”. Và với nghị quyết “người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời và là nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam” cũng như việc “đối với nhà văn Việt Nam, trước hết và quan trọng nhất trong việc mở rộng quan hệ quốc tế là giao lưu với các nhà văn, các nhà văn hóa, các nghệ sĩ người Việt đang sinh sống và hành nghề ở các nước trên thế giới. ” Muốn như vậy, phải rời bỏ cái suy nghĩ tư duy địch bạn của thời còn chiến tranh…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

ho_dzenh
Nhà thơ Hồ Dzếnh

Những nhà văn Hoa Kiều? Trải dài suốt chiều dài văn học chúng ta cũng có những nhà văn có nguồn gốc đó. Họ viết văn, ở nơi chốn họ sống nhưng vẫn nhớ nhung và hướng vọng về quê hương thứ hai ở bên nội hay bên ngoại của mình. Tâm tư ấy, tâm sự ấy, đã tạo thành một vóc dáng văn chương đặc biệt.

Năm 1943, vào lúc thịnh thời của thơ mới, nhà xuất bản Á Châu cho ra đời một tập thơ khá lạ: Tập thơ Quê ngoại của Hồ Dzếnh với lời giới thiệu: “Lần đầu tiên thi ca Việt Nam được tô điểm một cách trau chuốt bằng ngọn bút linh diệu của một nhà thơ ngoại quốc…” Thực ra, nói nhà thơ ngoại quốc là chưa chính xác lắm, nhà thơ Hồ Dzếnh tên thật là Hà Triệu Anh (phát âm theo giọng Quảng Ðông là Hồi-Tsìu-Ding, thu gọn lại là Hồi Dinh, nghe âm không được hay lắm nên tự đổi lại là Hồ Dzếnh). Hồi đó những người trong làng văn nghệ vẫn cứ trêu đùa gọi ông là Hồ Dinh và có người còn đặt ra một vế đối “Hồ dinh dính hồ hồ chẳng dính” và có người đối là “Ngọc Giao giao ngọc ngọc không giao (mượn tên nhà văn Ngọc Giao) hoặc là “Vũ Bằng bằng vũ vũ chưa bằng” (mượn tên nhà văn Vũ Bằng), nhưng tất cả đều chưa được hay và chỉnh lắm..
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

tran_dinh
Nhà báo Trần Đĩnh

Ðèn Cù và Trần Ðĩnh. Một cuốn sách và một tác giả có lẽ khá lạ với độc giả hải ngoại. Với đề tài viết về một thời đã qua khi còn là một đảng viên Cộng sản thân cận với những nhân vật lãnh đạo đảng chắc có nhiều khám phá từ trong thực tế hỗn tạp của lịch sử Việt Nam, có lẽ đó là lý do chính để lôi kéo độc giả.

Và quả nhiên, tác phẩm vừa được xuất bản đã gây ra nhiều sôi nổi trong giới cầm bút với nhiều nhận định nhiều khi trái ngược nhau. Có nhiều bài viết khen tặng hết mực nhưng cũng có những bài viết phê phán nặng lời. Với tư cách là một người đọc yêu văn chương, mong mỏi được đọc những tác phẩm có tính tích cực vừa cả trên phương diện văn chương lẫn chính kiến, tôi đã đón nhận cuốn sách này một cách đặc biệt. Một tác giả còn sống ở trong nước, tuy tuổi đã già, nhưng vẫn dám viết về những chi tiết mà chế độ chuyên chính gọi là những điều nhạy cảm và có thể bị khép tội phản động chống đảng. Một người đã có quá khứ làm việc thân cận với các lãnh tụ Cộng sản suốt mấy chục năm nếu viết thành thực thì sẽ là những phản tỉnh cho những người vẫn còn bị ảnh hưởng của văn chương tuyên huấn tôn sùng lãnh tụ. Như vậy,chắc có nhiều khám phá kỳ thú và rút tỉa ra được nhiều kinh nghiệm bổ ích.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

patrick_modiano_2
Patrick Modiano

Nhà văn Pháp Patrick Modiano, 69 tuổi, vừa được vinh danh và đoạt giải Nobel về văn chương năm 2014. Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển và ban giám khảo giải thưởng đã nhận định: “Nghệ thuật của hồi ức mà ông đã làm thức dậy những số phận nhân bản hầu như không thể nhận thức được và khám phá ra thế giới nhân sinh không thể che giấu được của thời bị chiếm đóng”

Patrick Modiano đã trả lời câu phỏng vấn đầu tiên kể từ lúc biết mình đoạt giải. Ông giải thích rằng ông nghe tin tức ấy từ điện thoại của người con gái khi ông đang đi trên đường phố Paris. Ông nói ông rất bị khích động nhưng ông vẫn tiếp tục đi.. Trả lời câu hỏi phương cách nào để đoạt giải Nobel, ông như nín lặng với cảm xúc: “Tôi không nghĩ điều đó xảy ra với tôi, mà đúng là nó tác động mạnh vào tôi”

Ông nói ông bắt đầu viết văn khi ông còn rất trẻ: “Ðó là một vài điều đã thành một phần đời sống của tôi từ thuở bắt đầu”
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_the_lotus_and_the_storm

Năm 1997 là một thời điểm quan trọng của văn chương người Mỹ gốc Việt khi nhà xuất bản Viking cho in và phát hành tác phẩm thứ nhất của nhà văn Lan Cao – The Monkey Bridge (Cầu Khỉ). Tiểu thuyết này viết về sự phân nhánh của chiến tranh Việt Nam và đời sống của một cộng đồng lưu vong, được tạo dựng với nhiều tỉnh thức đầy nỗ lực với dư luận Hoa Kỳ. Ðây cũng là một tác phẩm đầu tiên được xuất bản được báo chí của dòng chính nhắc đến về những người cầm bút người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên với báo chí xuất bản Việt ngữ thì tác phẩm và tên tuổi của cô còn hơi xa lạ. The Monkey Bridge được báo chí dòng chính khen tặng nhiệt liệt. Thí dụ như trong bài điểm sách của Michiko Kakutani trên New York Times đã viết tác phẩm này gây thật nhiều ấn tượng cho độc giả có thể so sánh được với những tác phẩm thời danh nổi tiếng của Salman Sushdie và Bharati Mukherjee…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_small_bamboo

Tre già măng mọc. Small Bamboo. Hồi ký của một cô gái Việt Nam kể lại một cuộc vượt thoát phi thường ra khỏi đất nước của mình để tới một đất hứa tạo dựng một tương lai tốt đẹp hơn ở Úc Châu.

Những năm của thập niên cuối 70 đầu 80 ở Việt nam, đời sống của dân chúng đang ở tận cùng địa ngục. Sau khi chiếm được miền Nam, dù cả nước đã thống nhất nhưng đời sống của mọi người bị hạ thấp đến nỗi còn tệ hại hơn cả thời chiến tranh. Chính sách cai trị khắc nghiệt, tuy gọi là đoàn kết dân tộc nhưng thực chất là một cuộc trả thù những người đã phục vụ trong chế độ VNCH. Kinh tế theo kiểu mẫu xã hội chủ nghĩa, ngăn sông cấm chợ, triệt hạ tư sản lại bị phong tỏa cấm vận của hầu như tất cả thế giới nên đời sống thật là khó khăn.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_ba_nguoi_khac-to_hoai

Nhà văn Tô Hoài vừa qua đời ngày 6 tháng 7 tại Hà Nội. Ông là một tác giả lớn của văn học Việt Nam với những tác phẩm như Dế Mèn Phiêu Lưu Ký, O Chuột, Trăng Thề, Nhà Nghèo trước 1945 và Miền Tây, Cát Bụi Chân Ai, Chiều Chiều, Ba Người Khác sau 1945 trong gần 200 tác phẩm đã in. Riêng Ba Người Khác là một tác phẩm đã gây ra chấn động một thời trong giới cầm bút và lan ra cả quần chúng nữa.

“Ba Người Khác” là tác phẩm của nhà văn Tô Hoài viết xong năm 1992 với nhan đề là “Chuyện Ba Người” nhưng không được in, mãi đến năm 2006 thì mới được xuất bản.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_duc_a_reporter

Một cuốn hồi ký  viết về một thời kỳ đã lâu đến cả nửa thế kỷ của một ký giả nổi tiếng trên thế giới phải là những điều thật đặc biệt và có lẽ  là những kỷ niệm không thể nào quên của cả một đời người cầm bút. Sau một thời gian dài là khoảng cách để nhìn lại sự kiện thì thời gian lâu dài ấy là men ủ để những dữ kiện thành hình trong chữ nghĩa. Lúc đang xảy ra, sự kiện thành những bản tin, thành những phóng sự phổ biến trên những hệ thống truyền thông  đi toàn thế giới, và với nhiều ký giả thành những ấn tượng in sâu vào tim óc họ.  Sau một thời gian dài, với tư cách của một chứng nhân, đã sống và đã thở trong môi trường khốc liệt của cuộc chiến, thành những chia sẻ với những người dân khốn khổ của một dân tộc bị lôi kéo vào cuộc chém giết đẫm máu, phi lý.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_cung_can_co_nhau

Ðối với tôi, dù có viết văn xuôi hay tùy bút, dù có viết hồi ký hay phóng bút, Hoàng Xuân Sơn cũng vẫn là một thi sĩ. Ông đã viết với cái tâm của một người làm thơ lãng mạn nhẹ nhàng nhưng tràn đầy cảm tính. Viết để kể chuyện, để nói về những điều ấp ủ trong tâm nhiều năm không quên được thì cũng chỉ là phong cách rất thơ để tìm lại những mảnh đời và những khung trời, những nơi đã sống và để lại những kỷ niệm. Ai mà không nâng niu những tâm tư mà đôi khi coi đó như một phần cuộc đời mình. Hoàng Xuân Sơn đã viết “Cũng Cần Có Nhau” hình như trong tâm cảm ấy.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

truc_thang_vnch

Cách đây không lâu, một trang báo đã làm tôi thẫn thờ. Ðọc bài của một tác giả còn sống ở trong nước, hình như là anh Nguyễn Ðạt, viết về những con đường mà có lẽ ngày xưa với tuổi thiếu niên của tôi quen thuộc lắm. Bài có hình của con đường dọc theo hai bờ kinh, một bên là bến Lê Quang Liêm, một bên là bến Mễ Cốc. Nhìn những mái ngói rêu phong, nhìn những bờ tường loang lở, một dĩ vãng ùa về trong tôi. Có chất xúc tác, tiềm thức như òa vỡ những cảm xúc. Con đường này, suốt một năm đệ tam đạp xe theo em, lặng thinh nhưng đôi mắt ngỏ rất nhiều. Chỗ này, nơi dốc cầu cao, ngẩn ngơ nhìn theo tà áo trắng, mà lòng nghe nằng nặng những giấc mơ thời vừa lớn. Ở đó, là nơi tôi viết những câu thơtình, viết mà không dám gửi.. Ở đó, mấy chục năm qua đi, người cũ xa, mất hút. Và, cảnh chắc cũng phong trần lắm. Bao nhiêu là biến cố, bao nhiêu là nước cuốn qua cầu…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

alice_munro_2
Nhà văn Alice Munro

Alice Ann Munro, sinh tại Laidlaw ngày 10 tháng 7 năm 1931 là một tác giả Canada viết văn Anh ngữ và đoạt giải Nobel Văn Chương năm 2013 của Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển và năm 2009 đoạt giải Main Booker International Prize vì đã sáng tác các tác phẩm trong suốt đời sáng tác của mình. Bà cũng ba lần đoạt giải Canada’s Governor General’s Award về tiểu thuyết.

Những tác phẩm của bà lấy phong cảnh của nơi sinh trưởng là Huron County ở tây nam Ontario và không gian ấy đã được nhìn ngắm và mô tả với cả tâm tình đầy chất nhân bản, khám phá trong những điều phức tạp của con người. Alice Munro được coi như một nhà viết tiểu thuyết lớn nhất của văn học đương đại, hoặc là như Cynthia Ozick đã cho là “Chekhov 2013 của chúng ta.” Trong bản tuyên dương của Hàn Lâm Viện Thụy Ðiển, bà được vinh danh là  “bậc thầy của dòng truyện ngắn tân kỳ hiện đại.” Quan niệm về viết truyện ngắn của bà khá giản dị khi phát biểu: “Tôi muốn kể câu chuyện theo cách cũ, điều chắc chắn sẽ xảy ra với một ai đó nhưng tôi muốn điều đó được chuyển tới độc giả bằng những cách tiếp cận mới. Tôi chủ đích muốn người đọc cảm thấy đó là một câu chuyện đã cũ nhưng vẫn tạo được những kinh ngạc khi đọc nó. Ðó là cách mà tôi cảm thấy mình có thể truyền tải tốt nhất qua mỗi một cuốn truyện ngắn.”
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

andrew_lam

Tháng 5 năm nay, 2013, Andrew Lam vừa ra mắt tập truyện ngắn đầu tiên, “Birds of Paradise Lost”. Trước đó ông đã có hai tác phẩm biên khảo là “The Perfums Dreams” và “East eats West”.

Tập truyện ngắn xuất bản năm nay gồm 13 truyện ngắn được chọn lọc với tính hơi trào phúng mỉa mai nhưng đầy cảm xúc của những mảnh đời được ghi chép lại với tính biên niên đầy những nỗi thống khổ, hân hoan, can trường của những người đến Hoa Kỳ lập lại cuộc đời mới. Andrew Lam đã mô tả bằng những nét phác họa khá độc đáo của những cư dân đến từ Việt Nam rời bỏ đất nước đến định cư tại vùng vịnh San Francisco. Dĩ vãng với những ký ức về chiến tranh và những hậu quả mà tội ác, bắt bớ, trại giam cải tạo, khu kinh tế mới, của những cuộc vượt biển và những con tàu chìm đắm ngoài biển khơi mang theo bao nhiêu mạng sống con người, của những tên hải tặc tàn bạo – đã hiện diện thường trực và sâu sắc trong những truyện ngắn mà tính nhân bản tràn đầy và đẫm ngập cảm giác. Với phong cách diễn tả gây nhiều kinh ngạc cho độc giả phác họa những mảnh đời của những người họ tưởng rằng đã đi qua những thời kỳ của ác mộng chiến tranh và cơn hồng thủy cuốn trôi đi tất cả.
(more…)