Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Mạn / Tạp Ghi’ Category

Tưởng Năng Tiến

Tự do phát ngôn thì cứ tự do phát ngôn, nhưng quyền tự do sau phát ngôn thì tôi không bảo đảm. (T.S Lê Đăng Doanh)

Năm 1947, Chủ Tịch Hồ Chí Minh đến thăm Thanh Hoá. Người ân cần nhắn nhủ phải “quyết tâm biến tỉnh nhà thành một địa phương kiểu mẫu.” Lòng “quyết tâm” của người dân địa phương, dường như, hơi thấp nên sáu mươi lăm năm sau – năm 2012 – Chủ Tịch Trương Tấn Sang đã “ân cần” nhắc nhở thêm lần nữa: “Phấn đấu … xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh giàu đẹp, tỉnh kiểu mẫu như bác Hồ hằng mong ước.”

Niềm “mong ước” của Bác chắc khác với nỗi “ước mong” của dân nên năm năm sau nữa, vào ngày 20 tháng 2 năm 2017 (Nhân Dịp Dự Lễ Kỷ Niệm 70 Năm Lần Đầu Bác Hồ Về Thăm Thanh Hóa) Chủ Tịch Trần Đại Quang lại ân cần nhắc lại: “Thanh Hóa cần khắc ghi lời Bác để trở nên một tỉnh kiểu mẫu.”
(more…)

Phan Ni Tấn

Chúng tôi nhận được tin buồn nhạc sĩ Đỗ Thất Kinh vừa qua đời tại quê nhà ngày 23/5/2018. Xin đăng lại một tùy bút của nhạc sĩ Phan Ni Tấn để tưởng niệm người nhạc sĩ tài hoa. (Sáng Tạo)

do_that_kinh
Nhạc sĩ Đỗ Thất Kinh (1954-2018)

Năm 1979 là năm tệ hệ nhất của đời tôi ở cái đất Sài thành. Ban ngày tôi ra chợ sách bán sách và thuốc lá ké một góc sạp sách của người bạn cùng đơn vị trước 75 để kiếm sống qua ngày. Sách lèo tèo vài ba cuốn. Thuốc lá thì vài bao. Vốn liếng đều do cô bạn nhỏ cùng quê tốt bụng giúp đỡ. Nhiều bữa không bán buôn được gì tôi chạy ra đầu đường uống nước máy trừ cơm. Ban đêm rúc vào một góc nào đó ngủ bụi. Vậy mà cũng lây lất ngày này qua tháng nọ như một phép lạ.

Một hôm, anh bạn trẻ Đỗ Thất Kinh từ trên Bản Thuột về Sài Gòn tìm kế sinh nhai, may mắn tìm được một chân giao bơ đậu phọng cho khách hàng. Đang đói, tôi bám theo liền. Chật vật vậy mà hai anh em cũng sống qua ngày. Có điều ban đêm tôi phải tìm chỗ ngủ vì bạn tôi cũng ở lậu; rầy đây mai đó nhưng khá hơn tôi là bạn ngủ dưới một mái nhà.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà thơ, dịch giả Diễm Châu (1937-2006)

Với tôi, Diễm Châu thật xa lạ nhưng cũng thật quen thuộc. Ở đời thường, tôi chỉ gặp ông đúng hai lần và nói chuyện cũng không nhiều, chỉ là những câu rất là đại khái sơ giao. Chúng tôi là những người xa lạ với nhau. Tôi chỉ biết tên ông là Phạm văn Rao, là giáo sư dạy Anh Ngữ tại các đại học như Kỹ sư điện Phú Thọ, Dược khoa… và là tổng thư ký của tạp chí Trình Bày…

Nhưng ở thi ca, tôi lại gặp thấy Diễm Châu thân quen khi đọc những tập thơ viết về hoặc dịch của hàng trăm nhà thơ nổi danh trên thế giới của nhiều dân tộc, nhiều quốc gia khác nhau. Những cuốn sách được thực hiện từ A tới Z, từ những trang giấy trắng thành những cuốn sách giới thiệu những tác giả và tác phẩm của các trào lưu văn học thế giới, từ vùng Nam Mỹ đến Châu Phi, từ Trung Hoa đến các nước vùng Châu Á Thái Bình Dương, và là những tìm tòi thú vị cho những người yêu thi ca.
(more…)

Phan Thành Khương

Nguyễn Khuyến (1835-1909), cùng Trần Tế Xương, là hai Thi hào hàng đầu Việt Nam thời kì nửa sau thế kỉ 19 – nửa đầu thế kỉ 20. Khi thấy không thể thi thố tài năng ở chốn quan trường để giúp Dân, giúp Nước, Nguyễn Khuyến đã vội vàng từ quan, về sống ẩn dật, sống thanh bần ở quê nhà.

Bên cạnh những bài thơ phê phán những thói hư tật xấu, những chướng tai gai mắt, Nguyễn Khuyến cũng đã viết những bài thơ ca ngợi, biểu dương người tốt việc tốt. Tiêu biểu nhất là bài hát nói (còn được gọi là ca trù hay hát ả đào) “Mẹ Mốc”.

Mẹ Mốc là một bà mẹ có nhan sắc ở thành Nam Định. Chồng đi biệt tăm, bà đã giả điên giả dại, bôi bẩn mặt mày – để tránh những đôi mắt cú vọ, tránh sự chọc ghẹo của những đứa xấu – mà đi tìm chồng.
(more…)

Đinh Quang Anh Thái


Nhà thơ Nguyễn Chí Thiện (1939-2012)

Cuối cùng, anh Nguyễn Chí Thiện đã đi đến chặng chót của cuộc đời: tro cốt của anh được an vị lúc 11 giờ sáng Thứ Năm, 11 tháng 10, 2012, tại Nhà Thờ Chánh Tòa Giáo Phận Orange – từng có tên là Nhà Thờ Kiếng – Quận Cam, California.

Từ rạng sáng, trời rả rích mưa!

Mưa, nhưng không nặng hạt như hôm nghe tin anh mất, khi em vừa lên xe Greyhound từ Philadelphia đi Washington DC. Hôm đó là sáng Thứ Ba, 2 Tháng 10. Lúc vừa dợm bước chân lên xe lúc 9 giờ 50 giờ Miền Ðông, Nhà văn Trần Phong Vũ giọng hốt hoảng gọi từ California: “Nguyễn Chí Thiện đang hấp hối trong bệnh viện, anh bị kẹt xe quá, không biết có còn kịp không!”

Xe dừng ở trạm Delaware để lấy thêm khách, em gọi về California hỏi anh Vũ, anh nấc lên trong phone, anh Thiện mất rồi, lúc 7 giờ 17 phút sáng!
(more…)

Hồ Đình Nghiêm


Giáo sư đạo văn Nguyễn Đức Tồn

Sau 1975, do hoàn cảnh khiến xui, người dân miền Nam vô tình mà làm giàu thêm bộ sưu tập trong sổ đoạn trường bằng những từ ngữ mới. Một cuốn tự điển hình thành, truyền khẩu với rất nhiều cái mới lạ, trong đó có chữ quen thuộc, mãi nghe: “Chà đồ nhôm”.

Thực thi việc chà đồ nhôm, ta gọi tên bằng chữ “mánh mung”. Chẳng rõ chữ mánh ấy có bà con chi với mánh lới? Do cực khổ quá, tìm đường binh để cầm cự sống qua ngày, gọi là “chạy mánh”. Thành công thì nói “trúng mánh”, mà thất bại mặt hớt hãi nói không ra hơi, y như rằng đã “bể mánh!”.

Riêng chữ chà đồ nhôm, nó chỉ là đảo ngữ, nói lái từ “chôm đồ nhà”. Chôm là chôm chỉa, ăn cắp vặt vãnh những đồ vật xét chẳng mấy cần thiết so với tình cảnh mới. Chà đồ nhôm, xuất thần ở chỗ, đồ nhà mang ra chợ trời bán đa số là thứ liên quan tới kim loại đồng sắt bạc chì… và nhôm. Thành ra tuy là nói lái mà chữ chà đồ nhôm quá đỗi “sát với hiện tình”, ăn với vật thể vừa “giũ áo” một đi không trở lại. Chà riết, thét trong nhà đâm rộng thênh. “Tiền nhà khó như gió vào nhà trống” là do vậy!
(more…)

Song Thao

Những ngày cuối tháng 5 của 43 năm trước, là mùa sách nạn của dân chúng miền Nam. Cộng sản vừa cướp được Sài Gòn đã vội ra lệnh tịch thu tất cả sách báo miền Nam mà họ gọi là “văn hóa đồi trụy và phản động”. Họ huy động từng đoàn thanh niên học sinh, mang xe ba gác đi từng nhà lục soát sách mang đi đốt giữa những bộ mặt hốt hoảng, bất lực pha lẫn ngậm ngùi của chúng ta. Một bài báo của một tác giả vô danh tôi lượm được trên internet truy niệm cho những cuốn sách vô tội bị hỏa thiêu: “Bởi vì sách vở thời ấy, số phận nó như số phận người. Nó cũng phải trốn chạy, chui rúc, ẩn náu. Chúng cũng rơi vào cảnh mồ côi cha mẹ, cảnh lạc đàn, cảnh tan nát, cảnh tan hoang mất còn. Vận người dân miền Nam thế nào, vận chúng như thế. Đứa may trốn thoát. Tôi có đứa cháu trai, hồi đó 6 ,7 tuổi. Khi đi di tản năm 1975, cháu chỉ mang cặp sách của cháu và nhặt một cuốn sách giáo khoa tâm lý học tôi viết thời đó. Sang sau vài năm, cháu đưa lại cho tôi. Kể cũng mừng và cũng buồn cười. Đứa yểu tử thì làm mồi cho cuộc phần thư. Đứa không may làm giấy gói sôi buổi sáng. Đứa bất hạnh làm giấy chùi đít. Đó là cuộc trốn chạy vô tiền khoáng hậu mà những kẻ đi truy lùng chỉ là các trẻ con lên 12, 13 tuổi. Các cháu ngoan bác Hồ. Họ xô những đứa trẻ con vô tội đó ra đường. Chúng quàng khăn đỏ hô hoán, reo hò như trong một vụ đi bắt trộm, hay đi bắt kẻ gian. Chúng lục soát tận tình, chúng đánh trống, chúng hát hò như một cuộc ra quân của một đoàn quân chiến thắng. Gia đình nào cũng sợ hãi cái quang cảnh đó nên kẻ mà phải hy sinh đầu tiên chính là sách vở”.
(more…)

Phan Tấn Hải


Họa sĩ Võ Đình (1933-2009)

Tôi có một vài ký ức về họa sĩ Võ Đình. Gặp nhau thực sự không nhiều, nhưng hình ảnh về anh vẫn khắc sâu trong trí nhớ.

Trong những ngày tôi cư trú ở Virginia, gặp họa sĩ Võ Đình thường là trong một số sự kiện cộng đồng, có khi tại nhà một vài người trong giới văn nghệ — mà thời đó, những năm cuối thập niên 1980s, tôi là một người tuổi nhỏ, so với các bậc tôn túc có dịp quen thân và làm việc chung, như Giáo sư Nguyễn Ngọc Bích, nhà văn Trương Anh Thụy, nhà bình luận Trương Hồng Sơn (bây giờ là họa sĩ Trương Vũ)…

Không khí văn nghệ thời đó ở Virginia vui lắm: mọi người, cho dù nổi tiếng thế nào đi nữa – thí dụ, giỏi nhiều ngôn ngữ xuất sắc như GS Nguyễn Ngọc Bích và phu nhân (chị Đào Thị Hợi cũng là một giáo sư về ngữ học tại một đại học ở thủ đô Washington DC), vẫn là những hình ảnh gần gũi, dễ thấy, dễ nói chuyện.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Bây giờ nhìn lại, con đường chúng tôi đã đi trước 1975 là một con đường sai lầm. Sự nhiệt huyết lúc đó của chúng tôi đã đem lại bất hạnh hơn là hạnh phúc cho dân tộc. (Huỳnh Nhật Tấn)


Nhà thơ Trần Vàng Sao (1942 – 2018)
dinhcuong

Cách đây chưa lâu, hai nhà thơ Tần Hoài Dạ Vũ và Nguyễn Đông Nhật đã cho xuất bản cuốn Phác Hoạ Chân Dung Một Thế Hệ. Theo báo chí nhà nước đây là “một hồi ký đậm chất văn chương của hai con người đã từng sống, từng viết và từng tranh đấu trong các đô thị miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ” và tác phẩm đã “đưa ‘giấc mơ đẹp’ của một thế hệ đến những thế hệ tiếp nối.”

“Giấc mơ đẹp” này của hai nhà thơ Tần Hoài Dạ Vũ và Nguyễn Đông Nhật, chả may, lại là ác mộng của một người làm thơ khác – cùng thời:
(more…)

Phan Đắc Lữ
Kỷ niệm một năm ngày mất của Pham Ngọc Lư


Nhà thơ Phạm Ngọc Lư (1946-2017)

Tôi với Phạm Ngọc Lư quen nhau từ năm 2000 qua duyên thơ và đã nhanh chóng kết nhau làm tri âm.

Tết Giáp Thân (2004) anh có gửi tặng tôi tập thơ Đan Tâm dưới dạng bản thảo, được in theo lối thủ công nhưng khá trang nhã, gồm 48 bài thơ vừa là hành (trường thiên độc vật), vừa là thơ 5 chữ, 7 chữ nhưng nhiều nhất lại là thơ lục bát. Trong lá thư gửi kèm, Phạm Ngọc Lư có dặn dò: “Theo tôi, cả tập thơ, bài Biên cương hành là tâm điểm nên mong anh (hoặc sau này những độc giả nào đó) cố gắng đọc cho một bài đó thôi là tôi vui lắm rồi, còn những bài khác chẳng cần đọc cũng được.” Tôi đã đọc rất kỹ, đọc đi đọc lại cả tập thơ nhiều lần và tôi nhận ra rằng lời dặn dò của anh là quá khiêm tốn, bởi cái đã làm nên diện mạo hình hài và linh hồn thơ Phạm Ngọc Lư chính là những bài lục bát, chứ không phải chỉ riêng một Biên cương hành, Cố lý hành.
(more…)

Mặc Phương Tử
Đại lễ VESAK 2018

Mặc dù Đức Phật đã xuất hiện trên trái đất cách nay 2.642 năm về trước, mãi cho đến ngày 15 tháng 12 năm 1999, Tổ chức Liên Hiệp Quốc mới biểu quyết chính thức công nhận và tuyên bố Đại lễ Phật Đản Quốc tế (Lễ Vesak – Tam hợp) tại trụ sở Hội Đồng Liên Hiệp Quốc, New York City (Hoa Kỳ). và vào năm 2000, Đại lễ Vesak đã được tổ chức trọng thể đầu tiên tại trụ sở Liên Hiệp Quốc.

Chúng ta đang sống ở thế kỷ thứ 21, thế kỷ mà phần nhiều mọi người cho là thế kỷ của sự vươn mình lên tầm đỉnh phát triển khoa học, kỹ thuật, văn minh trong đời sống xã hội con người; và cũng có một số quan điểm, trong đó có phần phát biểu của một ít người theo Đạo Phật, cho là thời kỳ phát triển của “Văn hóa tâm linh” từ các thể thức tôn giáo.
(more…)

Song Thao



Mẹ Têrêsa và chữ ký của Mẹ

Tôi nghĩ người được nhiều người gọi là mẹ nhất trên thế giới khi còn tại thế phải là mẹ Têrêsa. Con người nhỏ bé, ốm yếu, đứng trong đám đông nào cũng lọt thỏm hầu như mất tích, lại là một trong những con người lớn lao nhất thế giới. Sự lớn lao tạo thành bởi những điều nhỏ bé của mẹ: chăm sóc những người nghiện ngập ma túy, người hấp hối, cô nhi, người vô gia cư, những người bị bỏ rơi. Toàn những loại người bị người đời lánh xa, khinh rẻ, không muốn động tới. Một lần mẹ và một chị nữ tu đang săn sóc vết thương gớm ghiếc cho một người bệnh, một ông nhà giầu bỉ thử: “Có cho tôi một triệu đô để làm việc này, tôi cũng chịu thua!”. Mẹ Têrêsa trả lời: “Có cho chúng tôi mười triệu đô để không làm việc này, chúng tôi vẫn làm. Vì tình mến Chúa”.
(more…)

Hồ Đình Nghiêm


Phác họa Trần Vàng Sao
dinhcuong

Trong tác phẩm Le Petit Prince nổi tiếng, nhà văn Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944) viết một câu giản dị mà lắm kẻ lỡ khuấy quên: “Tất cả những người lớn, trước tiên họ đều là những đứa bé”. Danh hoạ Pablo Picasso (1881-1973) từng nói: “Mọi đứa bé đều là nghệ sĩ, vấn đề là khi lớn lên, liệu chúng còn giữ được không”. Một thi sĩ (vô danh) khuyên: “Nếu bạn muốn làm giàu ý tưởng, hãy chịu khó đọc những gì con trẻ viết ra”.

Những trích dẫn trên, tự nghĩ, không sai vào đâu được. Và số đông người lớn chúng ta vẫn rộng lòng tôn vinh chúng, bọn đầu xanh ấy; tôi đọc thấy khối tác giả viết trong sách họ, trìu mến gọi: Những thiên thần bé nhỏ của tôi ơi! Nhà văn Mark Twain phát biểu: “Cái đáng yêu của con nít là chúng nói những gì chúng biết rồi thì ngậm miệng lại”. Hẳn không vô cớ khi người Việt vẫn thuỷ chung truyền miệng: Ra đường hỏi già, về nhà hỏi trẻ.
(more…)

Mỹ Trí Tử

Nhớ thuở xưa, vào những ngày tháng 3 khi những giọt nắng bắt đầu chói loà qua khe cửa cũng là những ngày những đứa con nghiện mắm như tôi luôn mong mẹ mau làm món mình ưa thích nhất. Đó là món mắm ruột cá ngừ.

Ở Bình Định, có một vài nơi làm móm mắm này như Gò Găng hay thành phố Quy Nhơn. Cũng có vài quán bán các món ăn kèm với mắm ruột cá ngừ, nổi danh khắp vùng. Tôi cũng được dịp ăn một vài lần những khi về thăm quê hương, nhưng vẫn không thấy ngon bằng mắm do chính tay mẹ làm.

Mặc dù mắm của các nơi đó bán đi nhiều nơi, có thêm nhiều gia vị như đường, ớt, tỏi, nhưng món mắm mẹ làm thì đơn giản hơn mà lại để được lâu hơn. Thời gian tối thiểu để làm thành món mắm này là khoảng 3 tháng, nếu thời tiết tốt thì mẹ sẽ phơi lâu hơn nữa. Mắm càng phơi nắng càng ngon, màu sắc càng tươi và mùi vị càng đậm đà.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Mắt người chết trừng trừng không chịu nhắm (Nguyễn Duy)

Tôi tình cờ “nhặt” trên FB một tác phẩm khá độc đáo của Marc Riboud. Ông “chớp” được cảnh một anh bộ đội (với con búp bê nằm dưới nắp ba lô, và cái sắc cầm tay) đang trên đường trở về quê cũ.

Cùng với bức ảnh là lời bình, cũng độc đáo không kém, của face booker Nguyễn Hoàng: “Thằng này coi vậy mà hiền, chỉ lấy con búp bê cho con và cái bóp đầm cho vợ mà thôi.”

Thằng chả hiền thiệt chớ. Cái ba lô xẹp lép hà. Ngó thấy mà thương. Là kẻ cầm súng, thuộc phe thắng trận, đương sự có thể thu góp được chiến lợi phẩm nhiều hơn thế.
(more…)

Mặc Lâm


Nhà thơ Trần Vàng Sao (1941-2018)

Nhà thơ Trần Vàng Sao tên thật Nguyễn Đính, sinh năm 1941, quê quán làng Đông Xuyên, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên – Huế. Cả cuộc đời ông gắn liền với phường Vỹ Dạ, thành phố Huế. Năm 1962, ông đậu tú tài ở Huế và dạy học ở Truồi. Năm 1965 ông thoát ly lên rừng cho đến năm 1970 ông bị thương, được đưa ra miền Bắc chữa bệnh và an dưỡng. Theo lời kể lại của nhà thơ Thái Ngọc San – người cũng thoát ly ra Bắc và đã gặp nhà thơ Trần Vàng Sao, thì đây là quãng thời gian khổ ải nhất của nhà thơ vì gặp nhiều đố kỵ ghen ghét từ những người cùng chiến tuyến với ông.
(more…)

Lê Hữu

Hỡi cô tát nước bên đàng,
sao cô lại múc trăng vàng đổ đi?
(“Trăng quê”, Bàng Bá Lân)

“Cho tôi xem qua bài lục bát nào của anh/chị, tôi sẽ nói được ít nhiều về anh/chị.”

Câu ấy tôi vẫn nói với những người làm thơ quen biết, và có lý do để mạnh miệng như vậy. Không chỉ “văn là người” mà cả đến thơ cũng là “người”. Hơn thế nữa, bài lục bát ấy cũng nói cho tôi biết ít nhiều về “tay nghề” của tác giả bài thơ.

Thế nhưng, vì sao là lục bát mà không phải thể thơ nào khác? Chỉ vì, thơ lục bát “dễ làm, khó hay”, và là một thử thách cho người làm thơ. Qua một bài lục bát, dẫu tân, cổ kiểu nào, bản lãnh của người làm thơ thể hiện rõ nét hơn bất kỳ thể thơ nào khác.
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

Tôi chụp lại từ màn hình máy vi tính, bất ngờ khi nghe tin anh đi.

Trên trang Sáng Tạo, mục tin VHNT giới thiệu một sánh đôi, bìa hai cuốn sách ra đời cùng thời điểm. Kẻ Số Âm Mạng là chữ tôi ghép lại từ Kẻ Âm Lịch với Số Mạng, một giao duyên xét chẳng sai quấy. Chỉ là hai mẩu bìa đứng kề nhau nhưng tác giả của chúng, tưởng tượng như bị lạc trong một cánh rừng rậm, lớn, xao xác. Tôi ở bên bìa rừng này, anh chốt ở bìa kia. Rừng anh thời gian đi trước 12 giờ so chốn quạnh tôi trú thân. Anh là bóng tối trong khi mặt trời vừa lên bên tôi, hoặc ngược lại. Chúng ta như kiểu Cuba và Việt Nam canh giữ hoà bình cho những giấc mơ chẳng hề có thật, khi anh ngồi viết văn thì tôi đi ngủ và khi Kẻ Âm Lịch ngồi dậy máy mó với con chữ thì Số Mạng… Số Mạng đã lấy hết bao nhựa sống có trong anh.
(more…)

Trương Văn Dân


Từ trái: Trương Văn Dân và Trần Hữu Hội (1955-2018)

Tôi gặp Trần Hữu Hội lần đầu là trong một buổi tối thật buồn: một bạn văn của chúng tôi, nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh vừa nằm xuống và đêm đó anh em Quán Văn đang tổ chức một buổi tưởng niệm đọc thơ văn để sáng hôm đưa tiễn anh về nơi an nghỉ cuối cùng.

Khi tôi và Elena thắp nhang trước linh cửu và bước ra cửa thì thấy một người đàn ông gầy gò, chống nạng đứng hút thuốc, khép nép sát bức tường. Tôi nhìn anh mỉm cười, hỏi anh là bạn hay là người thân của anh CTNM. Anh đáp “bạn, mà như em!”. Giọng anh thật khẽ khàng, không biết có phải còn e dè với người lạ hay không muốn kinh động cái không gian nhuốm màu tiếc thương của người vừa rời cõi tạm. Nói xong anh rít một hơi thuốc thật sảng khoái và tôi nhìn anh, cười lần nữa, và lúc này tôi mới thấy người đàn này có khuôn mặt phúc hậu và nụ cười thật hiền. Và tự nhiên trong tôi phát sinh một thiện cảm đặc biệt.
(more…)

Phạm Nga

1.
Hằng năm, cứ trong vòng tháng Ba âm lịch như lúc này là ở khắp nội ngoại thành Sài Gòn, các ngôi miếu thờ Ngũ Hành rộ lên cúng vía – tên dân gian gọi chung cho Năm Bà tức Ngũ Hành Nương Nương. Như hôm 19 ta, lễ vía Bà ở chùa Vạn Thọ bên bờ kênh Nhiêu Lộc đã diễn ra suốt ngày đêm.

Buổi sáng đã có một nhóm tế nam, với y trang đĩnh đạc áo thụng xanh, nón cánh chuồng, chuyên đi học trò lễ. Nhưng được bà con, cô bác mong đợi và kéo đến xem đông hơn là mấy em bóng, nhóm tế này chỉ vào đám buổi xế trưa.
(more…)

Nguyên Giác


Kim Các Tự ở Kyoto

Đất nước Nhật Bản đẹp hơn những gì chúng ta có thể nghĩ tới, nhớ tới, hình dung tới. Đó là những gì tôi cảm nhận trong chuyến đi 10 ngày  — nơi đó được hướng dẫn đi thăm sáu ngôi chùa Phật giáo nổi tiếng và bốn ngôi đền Thần đạo, hầu hết đã vào danh sách Di Sản Văn Hóa Thế Giới UNESCO. Những kiểng chùa đẹp như cổ tích, như phim ảnh, với rất nhiều màu sắc của một mùa hoa anh đào nở. Cảnh vườn đẹp, hồ đẹp, kiểng chùa đẹp, hoa và vườn tre trồng đều rất nghệ thuật.

Ký ức của tôi về Nhật Bản thời thơ ấu tới giờ là những trang thơ Thiền, nơi đó tôi làm quen với quý ngài Dogen, Basho qua ngôn ngữ thi ca. Điểm kỳ lạ: Thiền Tông và thi  ca rất là gần nhau. Cũng như Đức Phật trong những năm đầu thuyết pháp, trong những bản kinh xưa cổ nhất, khi kinh chưa có nhóm chữ khởi đầu “Như vầy tôi nghe” của Ngài Anan, gần như hoàn toàn là thơ, như Kinh Tập, như Kinh Pháp Cú. Có vẻ như, về sau, khi phải nói dài dòng, và khi đã có Ngài Anan vào, Đức Phật mới ít dùng thi ca. Tôi không hiểu vì sao tất cả những chuyện như thế.
(more…)

Trần Yên Hòa


Nhà thơ Trần Yên Hòa

Tôi không nhớ rõ tôi yêu thơ từ khi nào. Có thể khoảng 10, 11 tuổi cũng nên. Đó là thời gian tôi học lớp nhì, lớp nhất trường tiểu học Kỳ Mỹ, Tam Kỳ, Quảng Nam.

Tuổi con nít mà, tôi thích nghe những điệu hò dân dã của quê mình, đó là môn “hát nhơn ngãi”. Lối hát và lời hát này là của các nam thanh nữ tú quê tôi tự đặt ra, những chàng trai quê, những cô gái quê, đi cấy, đi gặt lúa, hay đi đập lúa trong những đêm sáng trăng, trời trong xanh vằng vặc. Những câu hát huê tình, chọc ghẹo nhau (tán) nhau giữa nam nữ. Nhiều câu đối đáp, thật hay, thường là bằng thơ lục bát hay 7 chữ, có khi là một câu dài tự do. Đối đáp để trả lời bên kia làm sao cho vừa hay, vừa thật tài tình,… để đối phương cảm động, xao xuyến tâm hồn. Nhờ thế mà có nhiều cặp sau này thành vợ thành chồng. Chữ Nhơn Ngãi này ai đặt ra nghe thấm thía quá.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

đây là thời chủ nhân ăn mày ăn nhặt
trong khi đầy tớ nhân dân ăn ngập mặt ngập mũi ăn hớt, ăn bẩn, ăn tục, ăn lận, ăn chận, ăn cướp, ăn gian, ăn tham, ăn lường, ăn bịp, ăn suông, ăn ké, ăn chia, ăn sống, ăn lạnh, ăn nóng, ăn theo, ăn chực, ăn vạ, ăn lẻ, ăn si,
ăn tất tần tật
chỉ trừ ăn năn…

(Phan Nhiên Hạo)

Ba mươi bẩy năm trước, ông Đoàn Văn Toại có ghi lại (đôi dòng) liên quan đến “kế hoạch tịch thu tài sản tư nhân ở miền Nam,” trên báo:

“Sau khi Sài Gòn thất thủ được nhiều ngày, MTDTGPMN thành lập chính quyền Cách mạng Lâm thời, mời tôi gia nhập một uỷ ban tài chính, một nhóm bao gồm các trí thức có nhiệm vụ cố vấn cho chính quyền về các vấn đề kinh tế. Tôi hăng hái tham gia, chấp nhận mức cắt giảm lương đến 90%. Nhiệm vụ đầu tiên của tôi là giúp thảo ra một kế hoạch nhằm tịch thu tất cả các tài sản tư nhân ở miền Nam Việt Nam.
(more…)

Bùi Bích Hà

Câu nói cửa miệng của mọi người thường nghe thốt lên mọi nơi, mọi lúc, là “đời người ngắn ngủi quá, vừa sáng sớm chớp mắt đã hoàng hôn.” Có vẻ cảm nhận không sai mấy nhưng biết vậy mà không nghĩ ra được cách nào để, nếu không thay đổi được lịch, thậm chí kim đồng hồ thì chí ít, có thể tận dụng sự ngắn ngủi ấy. Cứ ngồi nhìn thời gian hao mòn như cát lở ven sông thì có nên không?

Viết ra hay nói với nhau điều này tưởng như lý thuyết suông, triết lý vặt nhưng thiết nghĩ lý thuyết cũng rất cần. Bản thân kẻ viết bài này thậm dốt về môn Toán nói riêng và Khoa Học nói chung, thật lòng không dám ví von gì nhưng nhớ là có nghe ai nói đâu đó mấy chữ “Lý thuyết toán học” trước khi đi vào phần chứng minh.
(more…)

Phan Tấn Hải

Thi ca, chiến tranh, và hòa bình. Khi xác người nằm xuống, và khi thi ca thức tỉnh…

Hai miền Nam, Bắc Hàn đang bước sang một trang sử mới. Hòa bình nằm trong tầm tay, khi hai lãnh tụ Nam, Bắc Hàn dự kiến sẽ ký văn bản chính thức kết thúc cuộc chiến Triều Tiên. Tuy rằng thống nhất còn xa, nhưng bước đầu tiên đã có được. Nơi đây, chúng ta sẽ đọc lại một số bài thơ của nhà thơ Bắc Hàn Kim Chul, người trong thập niên 1950s và những năm đầu thập niên 1960s được ca ngợi là thi sĩ hàng đầu của Bắc Hàn, thường làm thơ về tình yêu và từng được một số nhà phê bình gọi là “Pushkin của Triều Tiên.” Bài viết sẽ dựa trên nhiều nguồn tiếng Anh.
(more…)

Song Thao

Tháng 4 năm 2005, đánh dấu 30 năm xa xứ của con dân đất Việt. Nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng lúc đó đang giữ chức Chủ Bút của Viet Mercury, ấn bản Việt ngữ của tờ báo Mỹ Mercury ở San Jose, hú tôi viết bài cho số đặc biệt về ngày 30/4. Thực ra tôi chẳng muốn nhắc chi tới những giây phút đau lòng đó, nhưng bạn đã hú thì phải viết. Đây là bài viết của tôi ngày đó, 13 năm trước đây. (ST)

Tiếng súng vẫn ì ầm vọng về cho tới khi Tổng Thống Dương Văn Minh ra lệnh cho quân đội hạ súng. Gia đình tôi co cụm trong góc nhà, dưới gầm cầu thang bằng bê-tông chắc chắn, hồi hộp nghe những lời chấm dứt cuộc chiến từ chiếc máy thu thanh chạy pin đặt trên sàn xi măng. Tôi tái mặt. Như có một tấm màn đen được tung ra phủ ập vào mắt. Mẹ tôi òa khóc. Rồi chúng mày sẽ ra sao? Bà có sáu đứa con thì hai đứa đang làm công chức, một đứa là sĩ quan Hải Quân, hai đứa đang dạy học tại trường công lập và một đứa nội trợ. Tôi như người mất hồn loạng choạng bước ra đi tìm một ly nước lạnh. Vợ tôi, mặt rũ rượi, bồng đứa con nhỏ mới bốn tháng lên nhà trên. Đứa con lớn hai tuổi chẳng hiểu chuyện gì ngơ ngác nhìn mọi người. Chẳng ai buồn nói năng. Như trong nhà đang có tang. Chiến tranh đã kết thúc như thế trong nhà tôi, một căn nhà như mọi căn nhà nằm trong vùng Thị Nghè, chỉ cách Saigon một con kinh nước quanh năm đen kịt, vào ngày tận của tháng Tư năm 1975.
(more…)

Mỹ Trí Tử.

Kể từ khi cái gọi là “ngày giải phóng miền Nam Việt Nam,” 30 tháng 4 năm 1975 tới nay đã tròn 43 năm, đất nước tuy có phát triển hơn xưa nhưng sự hiện đại đó chỉ là cái vẻ bề ngoài. Thực chất bên trong là cả một hệ thống chậm tiến, trì trệ, kém văn minh, vô văn hoá và độc tài tàn bạo.

Nếu ai có dịp đi khắp đất nước mới thấy được những điều tồi tệ theo quy trình từ trên xuống dưới. Người dân đa số nghèo khổ, bần cùng, họ dần trở nên hèn mọn, sợ hãi bởi những lệ thuộc vào cơm áo gạo tiền trong đời sống hằng ngày.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Nhiệt độ thời tiết thay đổi đột ngột như thân nhiệt của một người mang bệnh sốt rét. Mới sáng bữa trước trời còn lành lạnh và nhạt nắng; qua sớm bữa sau nắng đã chuyển màu vàng sậm và trời thì hâm hấp nóng. Tới trưa thì nóng như hun. Tôi mở cửa bước vào xe mà tưởng như mình bước chân vô cái lò bánh mì.

Người dân bản xứ bỏ giầy, bỏ vớ, bỏ luôn quần trong, áo ngoài; họ chỉ còn đeo lại vài mảnh vải nhỏ xíu trên người, đi lơn tơn ở ngoài phố, gặp nhau họ chào hỏi hớn hở và gật gù nhận xét thú vị “’The summer’s coming !” Mùa hè thiệt sao? Hè ở đâu mà tới một cái rào vậy kìa? Có cái gì đột ngột, mới mẻ quá khiến cho một thằng dân tị nạn khó tránh được đôi chút ngỡ ngàng.
(more…)

Bs Nguyễn Ý Đức, Texas

Trong hơn một phần tư thế kỷ tiếp tục hành nghề tại hải ngoại, y giới chúng tôi đã có nhiều dịp được tiếp xúc với một lớp người mang những tâm trạng, những rối loạn về thể chất rất đáng để ý.

Tìm hiểu căn nguyên của các bệnh tình này cũng không mấy khó khăn vì đa số là nạn nhân của một triền miên hành xác mà đã mấy chục năm qua hậu quả xấu trên sức khỏe của họ dường như vẫn còn. Đó là những người được mệnh danh là “Tù Nhân Cải Tạo”… Sao mà cứ “ăn cơm mới nói chuyện cũ” hoài vậy. Vâng, đây là câu ta thường nghe một số người nêu ra, khi có ai nhắc tới cuộc chiến ở VN với các hậu quả của nó.
(more…)

Thanh Nguyên


Bùi Giáng
dinhcuong

Đến bây giờ thì ai cũng biết Bùi Giáng là ai. Trước 1975 thì ông cũng đã là người nổi tiếng. Cái “tiếng” là thi sĩ và những bài thơ của ông thì cũng có nhiều người biết tới, nhưng phải nói cái “tiếng” về những cơn điên của ông thì xem ra nhiều người biết đến hơn. Thậm chí có người không hề biết đến một câu thơ nào của tiên sinh cả mà khi nhắc đến Bùi quân đều thốt lên: “Ồ, nhà thơ điên.” Thế đấy. Trường hợp của Bùi Giáng phải nói là một trường hợp lạ lùng nhất trong toàn bộ lịch sử thi ca Việt Nam.
(more…)