Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Mạn / Tạp Ghi’ Category

Từ Thức

“Tôi ký giấy bán, bán cho ai, làm gì thì tôi không biết”. Đọc, tưởng người ta nói chuyện bán một bó rau, con gà, một cái chổi cùn.

Không, đó là chuyện bán một phần lãnh thổ, đẫm máu bao nhiêu thế hệ. Đó là lời tuyên bố của ông Nguyễn Văn Thiện, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Định, về chuyện bán cảng Qui Nhơn.

Chuyện bán cảng, mới đây vỡ lở. Theo phong tục XHCN – tất cả có quyền, có phần, nhưng không ai có trách nhiệm – , Chính phủ sẽ rất “quan ngại”, sẽ đưa ông Thiện ra “xử lý” (dịch ra Việt ngữ: đem ra tế thần). Ông này đổ tội cho Chính phủ: Nhà nước đã quyết định, tôi ký, vậy thôi.
(more…)

Trần Huy Sao
cám ơn cô Ba Quyên.

Vén trang đầu tuyển-tập-thơ-văn-viết-dưới-hiên-trăng (*), cô.gái.rượu có lời Tựa như vầy…

“Đà lạt những ngày mưa của tuổi thơ tôi là những đêm nằm gối đầu lên tay ba nghe kể chuyện hay đọc truyện. Một lần ba cầm quyển Lục Vân Tiên biểu đọc một đoạn cho ba nghe, tôi đọc một đoạn, ba chê đọc mà không biểu cảm chi hết, phải đọc như vầy nè. Xong ba lên bổng xuống trầm đọc làm mẫu. Tôi gồng mình đọc theo ba, vẫn không đạt yêu cầu nên từ đó ít khi nào có đủ dũng khí đứng trước ba đọc thơ nữa. Cho tới miết sau này…

Tôi lớn lên làm quen với những lời thơ giản dị, rất mực đời thường của ba trong những tập “Nhật thi” về sún răng, sổ mũi, về khóc cười cơm áo, về ông đi qua bà đi lại, về buồn vui của xóm nhỏ. Ba đem những khốn khó, lo toan vào ngòi bút, thổi phù một cái ra những vần thơ nhẹ nhàng biết cười.
(more…)

Đinh Quang Anh Thái


Hà Sĩ Phu, tác giả “Chia Tay Ý Thức Hệ,” tại tư gia ở Đà Lạt.
(Hình: Hà Sĩ Phu gởi Đinh Quang Anh Thái)

VOA – Bài viết dưới đây được trích từ tác phẩm “Ký II” của nhà báo Đinh Quang Anh Thái, xuất bản vào trung tuần tháng Chín, 2018, qua hệ thống Amazon. Bài viết bao gồm nhiều tài liệu, quan điểm của Hà Sĩ Phu, được nhà báo Đinh Quang Anh Thái ghi lại qua nhiều hình thức trong một thời gian dài, khởi đi từ một sự kiện năm 1995 đến biến cố biểu tình chống Dự Luật Đặc Khu 2018. Hơn 20 năm trôi qua, các nhận định liên tục của Hà Sĩ Phu về tình hình chính trị trong nước, trên thế giới, và đặc biệt về mối quan hệ Việt – Trung, vẫn còn nguyên vẹn tính thời sự và tiên đoán chính xác. Bài viết được đăng tải với sự đồng ý của tác giả Đinh Quang Anh Thái.

Ngày 10 tháng Sáu, 2018, hàng chục ngàn đồng bào tại nhiều thành phố Việt Nam xuống đường biểu tình chống “Dự Luật Đặc Khu Kinh Tế”.

Dự luật dự trù sẽ được Quốc hội Cộng sản Hà Nội đưa ra biểu quyết ngày 15 Tháng Sáu, cho thuê mướn thời hạn 99 năm ba khu vực Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc.

Hầu hết các nơi biểu tình đều diễn ra ôn hòa, ngoại trừ Phan Rí. Lực lượng Cảnh sát Cơ động, được mệnh danh ‘Quả đấm thép’ của Bộ Công an Việt Nam, thúc thủ trước người biểu tình chống dự luật đặc khu và đã biến thành bạo động tại Phan Thiết, Phan Rí Cửa, Bình Thuận.
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

Xa xứ đã lâu, mãi túi bụi lùng bùng ở trường đời, vậy bạn còn nhớ câu tục ngữ bằng tiếng mẹ đẻ này không?

“Ăn được ngủ được là tiên
không ăn không ngủ mất tiền thêm lo”.

Hỏi cho có lệ bởi tôi tin là bạn nhớ, vì ai trong chúng ta mà chẳng từng trải qua thứ chuyển biến tâm sinh lý ấy ở mỗi “nấc thang” mà đời sống tác động, bày ra cung bậc “lên voi xuống chó”. Lúc ăn được hai ba bát cơm, lúc đắng miệng không buồn đụng đũa. Khi ngủ ngon đầy giấc, khi trắng dã hai con mắt suốt năm canh.

Thi sĩ Bùi Giáng có viết hai câu, theo cách bỡn cợt riêng tây thường hằng:

“Suốt đời phải thức suốt đêm
Suốt ngày ngủ nướng mới nên con người”.

Thức, có nghĩa là không ngủ. Mặt trời luôn khác với ánh trăng. Sáng, tối. Chói loà, nhợt nhạt.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Câu chuyện ông Trần Huỳnh Duy Thức không chỉ cho thấy vấn đề tù nhân lương tâm, tình trạng vi phạm nhân quyền hoặc thân phận trí thức dưới chế độ cộng sản, mà còn cho thấy một vấn đề lớn hơn và có tính xã hội rộng hơn: vai trò và sự chọn lựa chỗ đứng của người trí thức. (Mạnh Kim)

Trang Dân Luận vừa đăng tải một bài viết ngắn (“Tại Sao Báo Chí Chính Thống Không Có Một Dòng Nào Về Chuyện Trần Huỳnh Duy Thức Tuyệt Thực”) của nhà báo Nguyễn Công Khế, với phần kết luận – như sau:

“Còn một việc nữa, mấy hôm nay, râm rang trên mạng xã hội, và các cơ quan báo chí nước ngoài đang nói chuyện tù nhân chính trị Trần Huỳnh Duy Thức tuyệt thực 27 ngày có nguy cơ dẫn đến nguy hiểm tính mạng. THDT cũng được trên mạng xã hội và truyền thông nước ngoài đánh giá là một người có trí tuệ trong giới bất đồng chính kiến. Thế thì tại sao trước một tin tức như vậy, phía Nhà nước và báo chí chính thống không hề có một dòng nào, hoặc có việc đó, hay không có?
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Những người dân Thủ Thiêm đã bị phớt lờ và thường bị đối xử như thể họ không hề tồn tại. ( EriK Harms)


Cảnh sống tạm cư ở Thủ Thiêm. Ảnh: Lê Quân

Từ Varsovie, nhà báo Mạc Việt Hồng vừa gửi đến độc giả của trang Đàn Chim Việt một câu chuyện (nghe) hơi ngộ nghĩnh:

“Tôi đã từng đi xin giấy phép chặt một cây sồi trong chính mảnh vườn của nhà mình. Sự việc diễn ra vào năm 2011. Thủ tục này mất đúng 3 tuần. Khi tới quận kê khai đơn xin chặt cây, họ đã đặt ra những câu hỏi rất chi tiết như: Đó là cây gì, cao khoảng bao nhiêu, đường kính gốc bao nhiêu cm?

Nhưng có một câu hỏi, hoàn toàn bất ngờ và ‘đương sự’ ấp úng không trả lời được, vì thực sự không biết, không chú ý. Đó là: Trên cây có tổ chim hay không?
(more…)

Thu Phong
Tưởng nhớ Phạm Duy, nhạc sĩ thiên tài của dân tộc.


Nhạc sĩ Phạm Duy (1921-2013)

Có lần tôi uống cà phê với một sinh viên châu Á, người trước đó đã ngồi cạnh tôi trong rạp chiếu phim. Tôi lên tiếng trước bằng tiếng Anh; tôi không nói tiếng Việt vì đã bị hớ nhiều lần. Chúng tôi nhận xét về cuốn phim “Run wild and free” vừa xem, rồi nói về những nơi hai người đã đi qua trên đất Mỹ, về việc học, về cô tiếp viên xinh đẹp trên chuyến bay từ San Francisco đến New Orleans. Cuối cùng chúng tôi chia tay mà không biết gốc gác của nhau.
(more…)

Trần Thị Nguyệt Mai

Thư Quán Bản Thảo chào đời vào tháng 9/2001, cùng năm và tháng với sự kiện khủng bố 911. Dịp này bọn khủng bố Hồi giáo Al-Qaeda đã cướp tổng cộng 4 máy bay: hai chiếc đâm vào hai ngọn tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở thành phố New York, chiếc máy bay thứ ba nhằm vào Ngũ Giác Đài ngay bên ngoài Washington D.C., và chiếc máy bay thứ tư bị rơi trên một cánh đồng ở Pennsylvania. Sự kiện này đã làm rúng động toàn thể nước Mỹ cũng như thế giới.

Tôi tin rằng Thư Quán Bản Thảo (TQBT) cũng đã làm rúng động giới văn chương Việt Nam trong nước và hải ngoại khi hai anh Trần Hoài Thư và Phạm Văn Nhàn đã ráng trụ và lèo lái tờ tạp chí này trong suốt 17 năm qua để ngày một thêm khởi sắc và vẫn giữ được chủ trương từ những ngày đầu. Từ bấy đến nay thoáng chốc đã 17 năm trôi qua và bây giờ TQBT đang bước vào năm thứ 18.
(more…)

Hà Duy Phương

Tôi đến đây lần đầu, nơi Mai sống và làm việc. Mưa dầm suốt đêm qua cho đến hết cả buổi sáng nay, Phú Quốc ướt sũng. Lang thang chở nhau ra phố, tôi và Mai ghé mua mấy món đồ ăn vặt rồi tìm quán cà phê. Tôi lóng ngóng không nhớ đường, chở Mai chạy lạc. Mà, cũng không hẳn là lạc bởi Mai biết đường, chúng tôi cứ vô tư ghé bất kỳ quán cafe nào thấy thích…

Hai đứa gọi cà phê rồi hí hửng nhằm vào bịch chả cá nóng hổi vừa mua bên chợ. Bỗng có con bé bán khoai ghé đến mời mua. Nó cứ í ới mãi “Dì ơi, mua khoai đi dì! Mua dùm con đi dì!”. Nhớ đến ở nhà còn cả rổ khoai Mai mới mua hôm qua, tôi đáp lời nó mà không ngẩng lên “Dì không mua đâu con!”. Con bé vẫn cứ lì lợm ghé sát mời. Mai bực mình định gắt, kêu nó đi chỗ khác thì tôi vội ngăn lại. Tôi ngước nhìn con bé với miếng chả cá vừa định ăn trên tay. Tôi chưa kịp nói gì thì con bé đã liến thoắng “Dì ơi, dì ăn cái miếng gì ngon quá vậy dì?”. Nhìn ánh mắt thơ ngây, thèm thuồng của nó, tôi chạnh lòng bật cười “Con há miệng ra! Thử xem có biết là gì ko?”. Con bé bẽn lẽn cười há miệng, tôi đút luôn cho nó. “Ôi ngon quá dì ơi!”. “Ừ, chả cá… Con thích ko?”. Tôi kéo ghế kêu nó ngồi cùng ăn cho vui. Trố mắt nhìn tôi rồi nhìn con bé, Mai im lặng không nói gì. Tôi bảo con bé cứ ăn tự nhiên. Một hồi, tôi hỏi nó “Rổ khoai này con bán tất cả bao nhiêu?”. Con bé bảo 50 ngàn. Không do dự, lấy tờ 100 ngàn nhét vào túi áo nó, tôi nói “Coi như dì mua hết rổ khoai dùm con ha! Cái con đang ăn là chả cá chiên, có bán bên chợ, cũng không mắc. Con ăn xong, xách bịch chả cá này theo, rồi đi bán tiếp hoặc mang khoai chia cho các bạn đang đói, tùy con. Con có thể đi chơi hoặc về nhà sớm nghỉ ngơi một bữa…”. Con bé thoáng ngần ngừ vì ngạc nhiên, rồi nó cười toe toét, vừa lấm lét nhìn Mai vừa nói “Dạ, con cảm ơn dì!”… Con bé rời đi ngay sau đó, vừa đi tay vừa bóc chả cá ăn. Tôi đùa với theo “Bé ơi, con ăn cái miếng gì ngon quá vậy con?”, đúng cái câu nó đã hỏi tôi. Nó quay lại nhìn tôi cười khúc khích…

Con bé đi khỏi, Mai vặn vẹo tôi “Trời ơi, chị ơi! Giúp làm sao hết? Tụi bán rong đầy ra đó, mà ranh ma lắm!”. “Thôi, kệ! Thấy tội nghiệp quá!”. Mai ấm ức “Rồi, cho nó luôn bịch chả cá, giờ hai đứa mình ăn gì?”. Tôi bật cười “Lát ghé chợ mua bịch khác, tối về ăn tiếp cũng được mà! Giờ mình uống cà phê thôi!”…

Như chưa bao giờ ly cà phê bỗng ngon như thế, tôi cứ nghĩ về con bé. Nó dễ thương và tội nghiệp quá! Tôi không giúp gì được cho nó, tôi cũng không dám nghĩ mình có thể làm được điều gì lớn lao. Tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng: Tôi biết con bé vui, rất vui; và ít ra trong cái ký ức tuổi thơ ảm đạm của nó, hôm nay, đã có ít nhất một niềm vui ấm áp tình người…

Hà Duy Phương
Nguồn: Tác giả gửi

Tưởng Năng Tiến

Trung Quốc đang ở vào một “thời cơ lịch sử”, bước vào một “kỷ nguyên mới” sẽ được đánh dấu bằng sự kiện đất nước đang trở thành một “lực vĩ đại” [mighty force] trên thế giới và đóng một vai trò gương mẫu [role model] cho việc phát triển chính trị và kinh tế. (Tập Cận Bình)

Cơn suyễn đến bất ngờ khiến tôi phải nằm bẹp (dí) trong một cái nhà trọ tồi tàn, ở ngoại ô Bangkok. Thái Lan lại đang ở giữa mùa mưa, mưa nhiệt đới: tơi tả, xối xả, và tá lả …

Trời buồn, lòng buồn, cả vũ trụ – tất nhiên – cũng buồn luôn và buồn thê thảm! Rượu không dám nhấp môi, đã đành; bia cũng khỏi dám đụng tới luôn. Thuốc lá chỉ cần nhìn cái bao thôi … đã muốn ho hen rồi.

Phen này chắc chết, chết chắc. Adieu, nhân loại. Vĩnh biệt cuộc đời!
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Without national boundaries, working in unity. Thank you (from) the people of Thailand. / Không biên giới quốc gia, hành động hợp nhất. Sự tri ân (từ) dân chúng Thái Lan. (The Nation)

Nhà văn Trung Hoa Bá Dương than phiền rằng đồng bào của ông bị “dị ứng” với hai tiếng cám ơn:

“Tôi nghi rằng để có thể móc trong mồm một người TQ ra cái câu ‘cám ơn ông’ e rằng nếu không dùng đến cái cào cỏ năm răng của ông bạn Trư Bát Giới của chúng ta thì không thể được.”
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

Tôi viết liên tiếp ba lá thư mà không nhận được hồi âm.

Chi lạ rứa?

Vì tôi đợi nên người chẳng đến.

Rứa có lạ không?

Người Huế có một chữ tôi mãi yêu. Chữ: Dễ sợ.

Đẹp dễ sợ. Xấu dễ sợ. Vui dễ sợ. Buồn dễ sợ. Mắc dễ sợ. Rẻ dễ sợ. Hiền dễ sợ. Ác dễ sợ. No dễ sợ. Đói dễ sợ. Xa dễ sợ. Gần dễ sợ. Nóng dễ sợ. Lạnh dễ sợ… Chi cũng dễ sợ cả. Rứa thì người Huế chắc yếu bóng vía dễ sợ. Hoặc họ hàm hồ dễ sợ! Việc chi mà sợ, cứ tỉnh như ruồi không được hay răng? Bởi rứa nên chữ dễ sợ nó ôm đồm tất thảy những trạng huống, nó tô son trét phấn vào từng cung bậc cảm xúc. Nó làm cho thứ đáng phải dễ sợ trở nên không dễ sợ một chút chi cả. Sự độ lượng nào mà chẳng đáng yêu? Xa em bắt anh nhớ em dễ sợ. Hỏi mà em ngậm câm chẳng trả lời làm anh ghét em dễ sợ.
(more…)

Khổng thị Thanh-Hương

Nếu có đàn ngỗng trời bay qua Đảo Lớn sáng nay, chúng sẽ ngạc nhiên khi thấy gió êm biển lặng.  Ngỗng không biết là Đảo Lớn lại một lần nữa thoát khỏi sự tàn phá của bão tố.  Nhờ hai ngọn núi cao và to nhất thế giới che chở, thông thường bão chỉ xẹt qua hù chọc nhân gian chứ ít khi nào tạt vào nghỉ chân, như Iniki năm nào.

Vài ngày trước khi bão đến, gia đình nhỏ hai người của chúng tôi cũng dự trữ nước uống, thức ăn, đồ hộp cho hai tuần.  Hôm Thứ Tư, khi ghé Farmer’s Market mua ít rau qủa, thì thấy chợ vắng như chùa bà Đanh, chỉ trừ có một người đàn bà bán hàng từ chiếc xe pickup của mình.  Vì tới hơi trễ nên ngoài bí rợ, chỉ còn lèo tèo vài nải chuối, vài trái dưa leo và vài bó warabi (một loại fern như măng tây nhưng nhớt như đậu bắp).  Chúng tôi mua một nải chuối ba đồng rồi tạt vào chợ KTA, chuẩn bị giơ cổ ra cho người ta chém.
(more…)

Phan Tấn Hải


Bùi Giáng (1926-1998)
Phan Tấn Hải phác họa

Nhiều lời Đức Phật dạy trong kinh điển có thể được nhìn thấy qua nhà thơ Bùi Giáng.

Toàn thân Bùi Giáng chính là Khổ Đế hiển lộ qua cái được thấy. Tương tự, với Tập Đế.

Nụ cười của Bùi Giáng chính là Đạo Đế hiển lộ an lạc qua cái được thấy. Tương tự, với Diệt Đế.

Bùi Giáng đùa giỡn ca ngâm với lời lời ẩn nghĩa chính là diệu chỉ tâm không dính mắc của Kinh Kim Cang, hiển lộ qua cái được thấy và cái được nghe.
(more…)

Mỹ Trí Tử

Khi nhớ tới những lệ làng ở nơi sâu xa nhất nước Việt, tôi chợt rùng mình ớn lạnh về chuyện một ngôi làng không mấy nổi tiếng nhưng được lưu vào trong tâm trí một trải nghiệm đến khó quên.

Tôi chỉ còn nhớ mang máng tên của ngôi làng từ một người dân thiểu số Phù Lá không sỏi tiếng kinh cho lắm trả lời khi chúng tôi hỏi. Đó có thể là làng Rét. Cái tên này có phải mang ý nghĩa về sự lạnh giá quanh năm suốt tháng của mảnh đất này chăng?

Nếu ai đã từng đặt chân đến xã Lũng Cú, tỉnh Hà Giang nhìn cột cờ đánh dấu đỉnh cực bắc Việt Nam thì tương tự như vậy ở một tỉnh khác, làng Rét là nơi gần như sâu xa nhất của tỉnh Lào Cai. Chúng tôi gồm 3 người đã đến đó vào những ngày đông giá rét của cách đây hơn 6 năm về trước.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Tôi nghĩ Đồng Tâm cũng như chuyện của cả nước thu nhỏ lại thôi. (L. S Hà Huy Sơn)

Tôi mém viết hồi ký mấy lần, lần nào cũng đang lúc chuyến choáng hơi men. Ngủ một giấc, thức dậy, ngẫm nghĩ thấy đời mình chán như con gián và nhạt còn hơn nước ốc nữa – chả có cái con mẹ gì để mà “ký” cả – nên … thôi!

Thôi, không viết thì đọc vậy. Cho nó đỡ buồn. Năm ngoái, tôi coi lại nguyên bộ Trả Ta Sông Núi của Đại Tá Phạm Văn Liễu. Năm nay, nghe Đinh Quang Anh Thái dụ, tôi đặt mua cuốn Hồi Ký Tống Văn Côngdo Người Việt Books vừa xuất bản.

Tống Văn Công cùng quê với Xuân Vũ. Cả hai ông đều là dân miền Nam nên không biết làm dáng, cũng không quen mầu mè (riêu cua) gì ráo, viết cứ như nói, và nghĩ sao thì nói vậy thôi. Xin coi chơi một đoạn ở chương dẫn nhập:

“Tôi cứ tưởng ông già Ba Tri là chỉ những vị nổi tiếng của quê tôi như Phan Thanh Giản, Nguyễn Đình Chiểu, Phan văn Trị nhưng ông nội tôi bảo sự tích này có từ thời Minh Mạng: Ông Trần văn Hạc, Hương cả của làng An Hòa Tây cho đắp con đập ngăn vàm rạch làm tắc nghẽn đường ghe chở hàng hóa vào chợ Ba Tri.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Nhà ngoại giao luôn ghi nhớ rằng, phía sau mình là Đảng, là đất nước, là nhân dân. Phải tự tin, vững vàng, kiên định và khôn khéo. (T.B.T Nguyễn Phú Trọng)


Đoàn Xuân Hưng & Nguyễn Xuân Phúc

Cách đây vài năm, có bữa, André Menras Hồ Cương Quyết (người thực hiện bộ phim Hoàng Sa Việt Nam Nỗi Đau Mất Mát) đến gõ cửa Đại Sứ Quán Việt Nam – ở Czech – để giới thiệu tác phẩm độc đáo này. Sau đó, ông than phiền:

“Chính tôi đã thấy tòa đại sứ trống trơn … Một cô gái Séc đón tôi từ cửa vào. Cô nàng hoàn toàn bối rối lúng túng khi có nhiệm vụ truyền đạt lại cho tôi cái thông điệp siêu thực rằng: ‘Đại sứ không có ở đây, và trong tòa đại sứ không có viên chức người Việt Nam nào cả’…”

Tuần rồi, tôi lại nghe có đôi lời phàn nàn tương tự về tình trạng “nhà không vườn trống” tại ĐSQVN – ở Slovakia:

“Chúng tôi liên lạc với đại sứ quán Việt Nam để có được những bình luận về những thông tin mới nhất liên quan đến vụ bắt cóc ông Thanh. Mặc dù đã gọi lại rất nhiều lần trong tuần qua, vẫn không ai trả lời.”
(more…)

Đỗ Trường


Nhà văn Vũ Thư Hiên

Khi nhát dao chém ngang hình đất nước, thì văn học Việt cũng chẻ đôi dòng chảy. Bắc Nam như hai thái cực đối nghịch nhau về cả tư tưởng lẫn bút pháp. Sau Nhân văn giai phẩm, trên đất Bắc lại một cuộc nồi da xáo thịt nữa xảy ra với cái tên gọi mơ hồ: Xét Lại. Cơn sóng ngầm ấy cuốn đi rất nhiều công thần, và những nhà báo, văn nhân, một thời đã từng là bạn bè, đồng chí. Nhà văn Vũ Thư Hiên và cha mình, cụ Vũ Đình Huỳnh, người thư ký đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng nằm trong số đó. Chín năm dài đằng đẵng trong lao tù, cứ tưởng Vũ Thư Hiên đã đoạn tuyệt với văn thơ. Nhưng kỳ lạ thay, chính những năm tháng quằn quại đớn đau ấy là chất liệu, nguồn thực phẩm vô tận nuôi dưỡng, thôi thúc tâm hồn, để Vũ Thư Hiên viết nên những tác phẩm tuyệt vời, với bút pháp hiện thực nhân đạo đặc trưng đến vậy. Và có thể nói, những tác phẩm ấy, không chỉ được viết bằng tài năng, trí tuệ mà còn thấm đẫm cả máu và nước mắt của nhà văn.
(more…)

Khổng thị Thanh-Hương

Bốn ngày trước khi bão nhiệt đới tên Lane tới gần Đảo Lớn, những người sợ tiếng nổ như tôi bị một phen thất kinh hồn vía.

Thông thường, chàng của tôi hay coi app này app kia để biết tin thời tiết bên Hạ Uy Di này, đặc biệt là trong mùa bão từ tháng Năm tới tháng 10. Thế mà, chàng không hề báo động sẽ có mưa to sấm sét đổ xuống nơi chúng tôi đang ở. Mặc dù những sấm sét hôm Thứ Bẩy không phải từ Lane, nhưng đối với tôi, chúng có khác gì từ một cơn bão cấp số 2 hay số 3.

Hôm đó, tôi đang chúi mũi vào cuốn ô chữ để cố moi óc tìm câu trả lời cho một câu đố thì tự dưng một luồng ánh sáng lóe lên. Tưởng đèn trên trần nhà sắp tắt như mỗi khi mưa lớn, tôi nghĩ thầm, “Mưa chưa nặng hột mà tại sao đèn trong phòng lại lấp láy như muốn tắt tới nơi?” Chưa kịp trả lời câu hỏi của chính mình thì bỗng nhiên một chuỗi những tiếng nổ long trời vang lên. Ngày xưa các cụ dùng câu “sét đánh ngang tai” để diễn tả phản ứng sững sợ kinh ngạc khi nghe tin xẩy ra ngoài sự tưởng tượng phong phú của con người. Nghe tiếng sấm, tôi giật mình đánh rơi cuốn ô chữ, rồi do phản ứng tự nhiên, dùng hai tay bịt lấy tai của mình. Quay lại nhìn chồng, tôi thấy anh chàng đang mỉm cười. Người này luôn ngưỡng mộ sự bao la hùng vĩ của trời đất và rất thích làm chứng nhân trước những chuyển động của thiên nhiên. Nguyệt thực, nhật thực, những đêm không trăng lấp lánh muôn triệu tinh tú, núi lửa, tuyết trên đỉnh Mauna Kea, sóng lớn trào vào bãi biển hay bất cứ điều gì khác thường được tiên báo từ đài khí tượng thì chàng đều muốn đến tận nơi, coi tận mắt. Tôi than, “Giời ạ, người ta sợ gần đứng tim mà ông ngồi đó cười!” Chàng trấn an, “Chỉ có sấm chớp và mưa lớn thôi. Cưng đừng lo.” Rồi nhớ lại một lần khi tôi về thăm vào nhà, giông tố bão bùng cũng đã xẩy ra, “Suốt đêm. Không thể tưởng tượng được!”
(more…)

Trần Văn Giang

Đời sống biến chuyển (dynamic) và liên tục thay đổi theo tiến hóa của văn minh và kỹ thuật. Ngôn ngữ cũng tự nó tìm cách thay đổi theo cho phù hợp. Những chữ gắn liền với lối sống cũ không còn thích hợp sẽ ít được dùng hoặc sẽ không được sử dụng nữa. Như vậy, đời sống (living) của Ngôn ngữ cũng gần giống như đời sống của con người: sinh ra, lớn lên, già đi và đến lúc sẽ chết. Chỉ khác là ngôn ngữ chết đi có thể sống lại; trong người chết thì không sống lại được – Thí dụ: Người Do thái đã hồi sinh tử ngữ (a dead language) Hebrew thanh một sinh ngữ (living language) đang được dân Do thái sử dụng.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Không dừng ở những phương cách “dầu nhớt, mắm tôm” như trước. Cuộc trấn áp các nhà bất đồng chính kiến và phong trào dân chủ Việt đã sang giai đoạn rất bạo tàn. ( Trương Duy Nhất)

Ghé thăm Myamar, giáo sư Nguyễn Đăng Hưng “phát hiện” ra đôi điều hơi khác lạ về xứ sở này:

“Té ra mắm tôm cũng là thức ăn gia vị thông thường của người Miến Điện. Tuy nhiên, trong những ngày chính quyền quân phiệt Miến Điện đàn áp khủng khiếp phe đối lập, tôi chưa bao giờ nghe nói công an Miến Điện liệng mắm tôm vào cửa nhà bà lãnh tụ phe đối lập Aung San Suu Kyi …”

Tuy bị rất nhiều tai tiếng, chính phủ Burma – ít ra – cũng còn có được một ưu điểm nhỏ: họ ngại những việc làm bẩn thỉu. Các đồng chí lãnh đạo ở nước ta lại khác, rất khác, không ngại ngùng chi cả. Tác giả Nguyễn Duy Vinh cho biết:
(more…)

Ngô Nguyên Nghiễm


Nhà văn Dương Hà (1934-2018)

Lịch sử có những giai đoạn đáng ghi nhớ, và là những cái mốc được đánh dấu như một định mệnh, rong ruổi trải dài trên số phận đất nước. Bước ngoặt làm thay đổi vận mệnh Việt Nam ở thế kỷ XX, được ấn chứng ở nhiều thời gian như vậy, ví dụ năm 1954, hiệp định Geneve ký kết, đặt miền Nam thoát khỏi ảnh hưởng của một Nam kỳ tự trị trực thuộc Pháp quốc, miền Bắc trở thành miền đất xã hội chủ nghĩa, rồi cuộc chiến tàn khốc xảy ra hằng bao thập kỷ để chỉ tìm một lý triết sống còn cho dân tộc… Giai đoạn trước 1975, miền Nam Việt Nam nằm trong một không khí thấm đẫm văn hóa phương Tây, nên ảnh hưởng khá nhiều nếp sống phóng khoáng,  từ đời sống đến văn chương…Tước bỏ lối học từ chương, nặng nề Nho giáo và Hán tự, mọi thắm nhập nhanh chóng vào lòng người, thay đổi tư thế nhân văn với chữ quốc ngữ theo mẫu tự Latin. Giai đoạn những thập niên đầu thế kỷ XX, chữ quốc ngữ là một khám phá còn sơ khai nhưng đã giúp xuất hiện nhiều tác phẩm văn chương, được in trên nhiều phiên bản của làng báo tiên phong, hoặc trên các tập quảng cáo Nhị Thiên Đường.v.v. Tiên phong trong phong trào tân văn, những ngọn đuốc lừng danh như Nguyễn Chánh Sắt, Hồ Biểu Chánh, Phú Đức, Phi Long… đã giúp văn học Nam Kỳ có một sắc thái bình dân riêng biệt. Những năm 40-50, chưa có sự góp mặt văn chương của các sĩ phu miền Bắc, nên sự trinh nguyên của một dòng văn chính thống rạch ròi phương Nam. Từ ngôn ngữ đến sắp xếp cốt chuyện, phần đông tình tiết đơn thuần đạo lý, thiện ác phân minh, mà các nhà nhận định cho rằng là dòng tiểu thuyết có hậu. Ngoài cái say mê ngâm vịnh thơ Lục Vân Tiên, các quyển tiểu thuyết bình dân đã luân lưu một cách kỳ thú từ thành thị đến thôn quê, nhờ sức quảng bá của các tập quảng cáo Nhị Thiên Đường nêu trên, lòn lõi kèm theo những món hàng tạp hóa tặng không cho dân quê.
(more…)

Nguyễn Văn Sâm
(Bài nói chuyện của tác giả tại Montréal ngày 17 June 2018)

Cách đây gần 60 năm, khi còn theo học bậc Tiểu Học ở trường Trương Minh Ký[1] Sàigòn, tôi đã mê loại truyện thơ bình dân Miền Nam của mấy nhà xuất bản Phạm Văn Thình[2], Phạm Đình Khương và Thuận Hòa ở Chợ Lớn. Đặc biệt về hình thức, mỗi truyện của loại nầy người viết và nhà in xếp đặt sao cho đầy 16 trang. Về hình thức, trang bìa, giấy màu, có hình khắc ván thường kèm theo hai câu lục bát, trang cuối ghi lại tất cả những quyển cùng loại đã xuất bản. Bên trong sự trình bày cũng độc chiêu, mỗi hàng in câu lục và câu bát kế tiếp nhau chớ không xuống hàng giữa câu lục và câu bát như ngày nay. Quán nhỏ của người cô tôi sinh sống và nuôi hai anh em tôi ăn học nằm ở góc nhỏ của Chợ Cầu Ông Lãnh là đường Boresse và đường Quai de Belgique, lúc đó bán tạp hóa, tạp hóa có nghĩa bán nhiều thứ không dính dáng gì với nhau, từ xà-bông Cô Ba, bri-dăn-tin ba số 5 tới tiểu thuyết hay va-li, túi xách, xi-ra Kiwi, mực viên Ara, thuốc tẩy Toàn Trắng, kem đánh răng Gibbs, Kol, phấn trắng  đánh nón đánh giàyEverblanc, dây giày, sữa Con Chim…. Truyện thơ bình dân nói trên và truyện Tàu của nhà in Trí Đức Thư Xã ở đường Sabourin là những món hàng bán chạy, tuy không lời nhiều, nhưng được nhiều người mua. Khách hàng tất cả đều là người lao động ở gần đó hay dân quê miệt vườn theo ghe chài lên Sàigòn bán tam tứ thập vật, có thể là cá, khô, lu, hủ hay mía, thơm, dừa; có thể là bàn ghế, chiếu lát hay cát dùng để trộn hồ, hoặc nước uống[3]. Họ ghé lại mua một vài cuốn truyện cho mình hay mua giùm lối xóm vì đâu phải ai cũng rảnh rang mà cơm ghe bè bạn lên được Sàigòn? Nhiều ông già bà cả tới quán cô tôi, cố gắng nhớ lại được cái tựa mà không biết lựa sách vì không biết chữ, thằng nhỏ mười tuổi là tôi phải lựa giùm. Và tôi đọc hết tất cả mấy chục quyển thơ ấy với mấy chục bộ truyện Tàu dầy cui của nhà Tín Đức Thư Xã đương một mình một chợ lúc nầy. Cứ trốn vô góc sạp coi cho cẩn thận, đừng làm rách, rồi thế nào cũng bán được như là sách mới, bởi vì không phải ai ai cũng có thể đi ra Sàigòn, hay vô Chợ lớn vì một cuốn truyện.
(more…)

Đỗ Bình


Nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật (1942-2014)

Nguyễn Hữu Nhật sinh 22.06.1942 tại Bông Đỏ, La Khê, Hà Đông nhưng sống ở Hà Nội. Năm 1954 di cư vào Nam. Từ 1955-1975 cư trú ở Chợ Lớn, Gia Định, Sài Gòn. Từ 1975-1987 đi tù và 1989 tị nạn tại Na Uy/Bergen/Oslo. Trước năm 1975 ông là sĩ quan VNCH, thuộc ngành Chiến Tranh Chính Trị. Ông làm thơ, viết văn, viết báo, vẽ tranh. Là người chủ trương nhà xuất bản Anh Em và là chủ bút Tạp chí Hương Xa. Cộng tác với nhiều tạp chí văn học nghệ thuật ở hải ngoại. Đồng chủ trương: Một Phần Tư Thế Kỷ Thi Ca VN Hải Ngoại. Cựu thành viên Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại. Thành viên Câu Lạc Bộ Văn Học VN Paris v.v…

Những Tác phẩm đã xuất bản:

  • Thơ Hoa Sen, thơ 1991 Na Uy
  • Chí Tôn Ca, thơ 1991
  • Đã Đời, 700 bài thơ tình, 1995 Na Uy
  • Cỏ Bồng, thơ 1998 Na Uy
  • Cuộc Chiến, thơ 1998 Na Uy
  • Bờ Bên Kia, 2 tập: tiểu thuyết Thiền 2001 Na Uy
  • Hoa Đào Năm Ngoái, tiểu thuyết 2009 Na Uy
  • Cây Nhân Sinh, tiểu thuyết
  • Thơ Tình Na Uy

Hội Họa: Trước 1975 Triển lãm tranh ở Alliance Française Sài Gòn, Hội Việt Mỹ Sài Gòn … Năm 2000, triển lãm tranh ở Trung Tâm Văn Hóa Quốc Tế Paris.

Đã từ lâu nhà thơ Nguyễn Hữu Nhật muốn tôi viết đôi dòng về anh nhưng tôi chỉ tổ chức để anh và nữ sĩ Nguyễn Thị Vinh nói chuyện trước bằng hữu văn nghệ sĩ và công chúng người Việt ở Paris. Khi tôi muốn viết thì anh bị ngã bệnh nặng, do đó phải dừng lại thời gian dài.
(more…)

Paul Nguyễn Hoàng Đức
(Chân dung văn học E.Pucillo qua cuốn “Vàng trên biển đá đen”)


Elena Truong
dinhcuong

Nữ nhà văn Italia, Elena Pucillo không chỉ độc đáo khi lặn lội từ Ý, theo nhà văn Trương Văn Dân về quê hương hình chữ S làm dâu dòng họ Trương “thuyền theo lái/gái theo chồng”, mà bà còn là nàng dâu độc đáo của dân tộc Việt Nam, đặc biệt trên bình diện văn hóa.

Elena Pucillo là một quí bà tóc vàng mắt xanh rất đặc trưng của miền Địa Trung Hải nơi nước Ý đã từng là một đế quốc hùng mạnh bá chủ cả thế giới mà dấu tích cả quá khứ và hiện tại vẫn còn in dấu lừng lững, đấu trường Colosseum, và đền thánh Vatican do chính tay thiên tài Mikenlangelo thiết kế và chỉ đạo xây dựng…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Họa sĩ Nguyễn Đình Thuần

Một buổi chiều cuối tuần giữa mùa hạ nắng đỏ, tôi lạc vào giữa những sắc mầu lung linh, không phải bốc hơi vì cái nóng thường lệ của một thời tiết đã cũ, mà vì những cảm giác chợt có ập đến từ những khung canvas trên những vỉ tường của phòng triển lãm. Họa sĩ Nguyễn Đình Thuần, một cây cọ đã có nhiều lần triển lãm tranh thành công và cũng là một nghệ sĩ luôn mở rộng vòng tay tiếp đón bằng hữu. Nhưng hôm nay, tôi đến phòng tranh với một ý định có vẻ hơi ngông cuồng và không khiêm tốn. Tôi đến để tìm thơ nhạc trong tranh…

Vương Duy thời Đường đã hòa nhập thơ và họa để có những bài như Vị Thành Khúc- Tống Nguyên nhị sứ An Tây đầy sắc màu hội họa và những bức tranh như Giang Sơn Tuyết Tế Đồ hay Võng Xuyên Đồ vẽ phong cảnh nơi ông sống ẩn dật có tuyết trắng non cao đầy chất thi ca.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Nói thiệt, sau này khi cộng sản VN sụp đổ, chỉ riêng với việc đốt hết những biểu ngữ và bích chương về đảng và những sách báo láo toét của đảng cũng đủ khiến chỉ số ô nhiễm môi trường của Việt Nam sẽ đứng đầu thế giới. (Hoàng Ngọc Diêu)

Wikipedia (tiếng Việt) có cả trang viết về một nhân vật tên Nguyễn Văn Thương, xin ghi lại đôi ba đoạn chính:

Sinh năm 1938 là thiếu tá tình báo, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam … Trong 10 năm hoạt động chiến đấu từ năm 1959 đến tháng 2.1969 Nguyễn Văn Thương được giao nhiệm vụ giao liên tình báo ở khu vực Bắc Sài Gòn (Sài Gòn – Bến Cát – Bình Dương) đây là thời điểm khó khăn, bởi quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng hoà luôn tỏ ra thận trọng thường xuyên kiểm soát gắt gao trên tuyến hành lang xung yếu này.
(more…)

Đỗ Bình

Thời gian như gió thoảng. Mới ngày nào tóc còn xanh, hồn mộng mơ đầy hoa bướm, chớp mắt tóc đã phai màu, từng thế hệ trong chiến tranh đã lần lượt lặng lẽ ra đi! Thế giới ngày nay có nhiều thay đổi, nhiều phát minh khoa học mới đã thay dần những cái cũ, tư duy của con người cũng đổi thay. Nhưng có những điều không thể thay đổi được, kể cả những tiến bộ vượt bực của khoa học hiện tại, dù tỏa sáng đầy hào quang và đã mang lại nhiều phúc lợi cho nhân loại vẫn không thể thay đổi được lịch sử và trong ký ức dân gian! Vì trong đó có những kỷ niệm vui buồn về những biến cố thời đại, có liên quan tới vận mệnh đất nước, dân tộc. Dù có muốn quên hay cố tình xoá đi, nó vẫn lưu tồn trong ký ức dân gian và trong những trang sách sử cùng những cuốn phim làm ‘‘nhân chứng’’. Việt Nam đất nước dân số tuy đông, nhưng vẫn là một nước nhược tiểu, nằm sát bên một nước Trung Quốc cực lớn, luôn có mộng bá quyền. Vận mệnh quốc gia lại nằm trong tay một nhóm bè phái độc đảng độc quyền nên thân phận người dân có khác chi những món hàng?!
(more…)

Phạm Đình Trọng

 
Nhà báo Bùi Tín (1927-2018)Nhạc sĩ Tô Hải (1927-2018)

Cùng đang học trung học chuẩn bị thi tú tài. Người sinh tháng chín, người sinh tháng mười hai, cùng năm 1927. Cùng 18 tuổi khi cuộc cách mạng tháng tám, 1945 nổ ra. Cùng bị cuốn hút bởi tiêu chí say đắm ngất ngây của cuộc cách mạng tháng tám: Đập tan xiềng xích nô lệ, giành tự do cho nhân dân, giành độc lập cho đất nước. Nhờ tài năng và nền tảng văn hóa của một nền giáo dục nhân văn, cả hai đều trở thành những tên tuổi, những gương mặt văn hóa sáng giá, đóng góp lớn cho cuộc cách mạng, để lại cho lịch sử và nền văn hóa đất nước những giá trị văn hóa bền vững. Hai tên tuổi đó là nhà báo Bùi Tín và nhạc sĩ Tô Hải.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Dương Văn Ba là thứ trưởng Bộ Thông Tin và Lý Quý Chung là tổng trưởng Bộ Thông Tin trong nội các hai ngày của Tổng Thống Dương Văn Minh và Thủ Tướng Vũ Văn Mẫu. Cả hai đều là dân biểu của Hạ Nghị Viện thời Việt Nam Cộng Hòa cùng có một hành động “quậy” (chữ của Hồ Ngọc Nhuận) làm nát bét chính trường miền Nam theo chủ trương của Cộng sản Bắc Việt. Cả hai cùng viết hồi ký, một là để kể công lao hai là để than thân trách phận bị dẹp bỏ một cách không nương tay sau khi Cộng Sản chiếm được miền Nam.

Ðáng lẽ, tôi cũng không nên phí thời giờ để đề cập đến hai tập hồi ký này làm gì vì về phương diện văn chương hoặc tư tưởng cả hai đều là những luận điệu chủ quan sai lạc, lập lờ giữa con buôn chính trị giả hình nấp dưới chiêu bài yêu nước. Hồi ký của những tên “điếm đàng” thời cuộc có lẽ chẳng có một chút giá trị gì. Nhưng, suy nghĩ kỹ một chút, tôi muốn đối chiếu giữa những điều mà cả hai tiết lộ để tìm ra những điều cần phải thận trọng khi nghe những chiêu bài như hòa giải hòa hợp dân tộc mà hiện giờ Cộng Sản đang xử dụng.
(more…)