Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Mạn / Tạp Ghi’ Category

Đỗ Trường


Nhà văn Văn Biển

Nhắc đến cái tên (dân dã) Văn Biển, có lẽ nhiều người, kể cả trong giới nghiên cứu phê bình không nhớ đến ông. Dù ông là một nhà văn viết nhiều thể loại, từ truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ, cho đến kịch bản phim.

Thật vậy, nhiều người đọc nhớ vanh vách tên nhân vật, với những tác phẩm của ông, ấy vậy mà cái tên tác giả Văn Biển cứ lẫn chìm đâu mất.

Với tôi, đây là câu hỏi, và những vấn đề đặt ra cho bài viết này. Nhưng có một nhà văn quen thân với Văn Biển bảo: Có lẽ, trước nhất nó thuộc về chính bản thân Văn Biển. Bởi, phải chăng ông luôn trốn chạy nơi thị phi ồn ào, tìm về nẻo trầm khuất? Để rồi, nhân cách, tư tưởng, con người Văn Biển chỉ có thể hình tượng ra từ những nhân vật của ông. (Mà thật ra tác giả nào chẳng gửi nhân cách, tư tưởng vào nhân vật của mình).
(more…)

Ngô Nguyên Nghiễm


Nhà thơ Trần Biên Thùy

Dòng sông Cửu Long hùng vĩ, vươn cánh trải dài từ đất nước Trung Hoa diệu vợi, xuyên chảy ngàn đời trôi nổi mang phù sa bồi lở, băng ngang các quốc gia Đông Dương, Lào, Miến Điện, Campuchia…khi nguyên khí hội tụ miên viễn ở Biển Hồ, tự phân chia là hai nhánh, đổ nghiêng về dãy đất Việt Nam, tạo một trù phú ân sủng vô bờ bến. Một nhánh ầm ập tẻ qua Tân Châu, làng lụa đen óng mặc nưa, thành dòng sông Tiền xuôi xiết, một nhánh hoá thân sông Hậu, hiền hoà xuyên ngoặc qua Vĩnh Trường, Phú Hội, Khánh An, An Phú, bao bọc tiểu bán đảo Côn Tiên, lướt đến Vĩnh Ngươn vùng đất nghèo nàn đầy rối rắm biên cương. Ở đây, gần 200 năm trước, nhận ấn khai phong lập ấp, đã tạo một kỳ công hùng vĩ, với một vạn nhân công bản địa, ngày đêm cật lực đào kênh Vĩnh Tế xuyên suốt đến Hà Tiên, gần 100 cây số máu xương và oan hồn của tiền nhân. Vùng đất lập nghiệp của gia đình nhà thơ Trần Biên Thùy, an cư tại xã Khánh An, An Phú, đeo đẳng cuộc sống hiền hoà, cần mẫn của một vùng biên giới xa xôi.
(more…)

Nguyễn Văn Sâm


Nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh (1930-2017)

Nhiều lần khách ghé vô địa chỉ thâm tình đó, nơi có ngôi nhà ấm cúng trên một con đường gần khu đô hội Bolsa nhưng khuất sau một ngõ cụt như lánh mình khỏi đám đông thế tục. Chủ nhơn, một người to lớn, có giọng nói vui vẻ, sau khi mời khách vào, đóng cửa lại, giới thiệu khách với vợ, quay về ngồi sau bàn viết xong xuôi mới bắt đầu câu chuyện. Phu nhân ông, nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh nhỏ thó thu gọn người trong cái ghế bành rộng thinh thường mỉm cười thân thiện, bắt tay khách. Khách nam thì là câu thường nghe: Lúc này khỏe không. Khách nữ là câu: Đẹp quá, đẹp quá! Chào xong, chị vẫn giữ nguyên nụ cười trẻ con cố hữu, hai tay xoa xoa nhau, chờ đợi khách nói, nói gì thì chị cũng chỉ mỉm cười, không bao giờ góp ý. Người văn sĩ lừng danh một thời bây giờ như thế đó, có mặt nhưng đứng ngoài cuộc đời, tiếp xúc nhưng xa cách với nhân gian. Thân tình trong nụ cười, trong ánh mắt, trong cái bắt tay, dầu thường là nhẹ và mềm, nhưng khách không dám quyết chắc chị nhớ mình là ai.
(more…)

Nguyễn Lệ Uyên

“Trong cuộc chiến tàn khốc này, đứa nào sống sót là kẻ chiến thắng”
(Phạm Ngọc Lư)


Nhà thơ Phạm Ngọc Lư (1946-2017)

Trong nửa thập niên 60, 70 (thế kỷ XX), bên cạnh những nhà văn nhà thơ mà tên tuổi của họ đã được khẳng định, còn có đông đảo những người viết trẻ: Họ, đa phần là những người không có tuổi thanh xuân yên ấm, lần lượt bị vãi ném vào chiến trường; số ít còn lại là công chức, sinh viên… đã có những đóng góp không nhỏ cho dòng văn học miền Nam – dòng văn học được xem là tự do sáng tạo có giá trị về mặt thẩm mỹ và nhân văn trong mỗi tác phẩm – với nhiều khuynh hướng dị biệt (viễn mơ, dấn thân, hiện sinh, hiện thực đối kháng…)

Và, mặc dù dòng văn học này đã bị bức tử sau ngày 30.4.1975 bằng mọi cố gắng “tẩy xóa” của bên “thắng cuộc” dưới nhiều dạng thức khác nhau, nhưng nó, sau hơn 40 năm vẫn âm thầm và lặng lẽ chảy; vẫn đọng lại trong tâm thức độc giả những giá trị không thể đảo ngược. Nó luôn là cái mới của hôm nay, bởi đã tiếp cận với dòng văn học phương Tây qua các trào lưu nhưng vẫn giữ được hồn cốt văn hóa Việt qua biết bao biến động lịch sử.
(more…)

VietTuSaiGon

Hà Nội chặt cây xanh, Sài Gòn cũng trơ trụi cây xanh vì bị chặt, đất nước này có thành phố nào, tỉnh nào không bị chặt cây xanh? Chắc chắn là không có, ngay cả thành phố Đà Nẵng thời ông Nguyễn Bá Thanh còn làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, thời ‘vàng son’ của Đà Nẵng, vẫn có hàng xà cừ trăm tuổi (từ thời Đà Nẵng còn mang tên Tourance) trên đường Quang Trung cũng bị chặt không thương tiếc. Đó là chưa muốn nói đến những cây xanh trên dãy Trường Sơn!

Nếu như cây xanh được ví là lá phổi của thành phố thì cây xanh ở Trường Sơn được xem là lá phổi của quốc gia, cây xanh ở U Minh Thượng, U Minh Hạ hay Đất Mũi cũng được xem là lá phổi của quốc gia. Nhưng hiện tại, U Minh Thượng hay U Minh Hạ, rồi Đất Mũi, tất cả rừng đước, sú, vẹt cả mấy trăm năm tuổi, thậm chí ngàn năm tuổi đang bị khai thác một cách vô tội vạ. Mà đáng sợ nhất vẫn là sự tàn lụi của Trường Sơn.
(more…)

Võ Phiến

Vậy là yên phần của chị Hai tôi. Còn mười đám ruộng nữa thì tôi về đến nhà. Và tôi sẽ thuật lại với ông tôi những giờ phút cuối cùng của chị. Có lẽ tôi phải kể lại tất cả những điều tôi viết trong các lá thư đã gửi về. Kể rằng suốt hai tháng nay, từ khi vào bệnh viện, chị tôi nằm liệt trên giường, mặt chị càng ngày càng teo tóp và da mặt vàng quá lắm đến nỗi trông như xoa nghệ. Chị trông vào đèn thấy ánh sáng vàng sẫm lại. Gần đây, ba bốn lần trong một ngày chị ngất đi, khi tỉnh dậy chị mân mê sờ thử các ngón tay mình, và cảm thấy mỗi ngón tay lớn dần lên, lớn bằng mỗi lóng mía tây. Chắc ông tôi cũng sẽ bảo tôi kể lại những cơn ho khiếp hãi của chị.
(more…)

Khổng thị Thanh-Hương

Vào khoảng đầu hạ cuối xuân, Trader Joe’s có bầy bán một loài hoa mà tôi yêu nhất trên đời. Như mọi lần, khi bất ngờ trông thấy Bà Chúa Các Loài Hoa tôi mê mẩn đứng nhìn những bó mẫu đơn tím, hồng đậm nhạt, nổi bật trong gian hàng hoa muôn sắc. Có bó đã nở rộ, mỹ miều, huyền ảo như xiêm y của một tiên nữ giáng trần. Có bó chưa nở, khoe với dân gian những nụ tròn trịa mũm mĩm dễ thương. Hoa đang mong đợi có ai đó ghé mắt, đem về chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiêu sa duyên dáng của mình. Cũng như mọi lần, sau khi ngắm hoa thỏa thuê, tôi dời bước chân đi nơi khác.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Tôi quá khổ rồi, bên Miên quá khổ rồi nên mới về tới đây, không có gạo mà ăn. Mà cũng không có chỗ để ở nữa, không có giấy tờ gì cả. (Nguyễn Thị Thô – VOA, 25/05/2017)

Cũng như người Thái, người Lào, người Miến, người Miên không biết … uống cà phê. Cà phê đen họ pha rất dở, cà phê sữa còn dở hơn nữa. Và nếu lỡ miệng mà “xúi” cho thêm vài cục đá lạnh nữa là … kể như rồi. Không uống thì tiếc (tiền) đứt ruột mà uống vào thì ruột rà cũng gần muốn đứt ra từng khúc!

Biết vậy nhưng bữa nào ở Phnom Penh tôi cũng tà tà vào quán kêu một ly xây chừng (cho có) rồi châm điếu thuốc – dù không nhớ nhà, và cũng chả nhớ cái con bà gì ráo. Chậm lắm, qua tới điếu thuốc thứ hai thì thế nào mấy cậu nhỏ bán báo cũng rà tới nài nỉ mua dùm một tờ mở hàng – sáng sớm – lấy hên.

Có bữa – xui – tôi vừa ngậm trong miệng một ngụm cà phê (dở ẹt) vừa liếc mắt vào bản tin của tờ Cambodia Daily, và mém sặc vì không nín được cười:
(more…)

Trương Duy Nhất


Mẹ Nấm qua nét vẽ Tuấn Khanh

Khi website của tôi bị tấn công dồn dập tanh bành, một giọng nữ nhỏ nhẹ điện “em Mẹ Nấm đây, anh Nhất”. Đâu chừng 2009. Khi bài “Chấm điểm Thủ tướng” và loạt bài đánh lũ X đang lúc cao trào. Cứ dăm mười hôm, Một Góc Nhìn Khác lại bị đánh sập.

Quỳnh nói anh cần em dựng lại cho, kỹ thuật IT chuyện nhỏ, nội dung bài vở trang anh thì không chỉ em, nhiều người đã âm thầm sao lưu.

Cảm quí. Cho dù tôi đã lắc đầu. Càng hay bị hack, càng phải cẩn trọng. An toàn là cao nhất. Bởi quá nhiều lần ngồi nghiến răng tức, đến rơi nước mắt trước trang web trắng trơn. Mà Quỳnh thì tôi chỉ nghe, chưa gặp chưa biết.
(more…)

Đỗ Xuân Tê


Duyên
Đinh Cường

Nhân Quán Văn số mới nhất mang chuyên đề chân dung một thi sĩ xứ Bưởi, tôi bỗng nảy sinh muốn viết ít hàng về ‘một người con gái tên Duyên’. Những người yêu thơ Nguyễn Tất Nhiên từ thuở sinh thời ít nhiều cũng có nghe giai thoại về cô gái Bắc kỳ nho nhỏ này đã một thời làm tan nát trái tim chàng học sinh si tình cùng lớp tại một ngôi trường tỉnh lẻ, mà chỉ một thập niên sau đã trở thành nhà thơ trẻ có chỗ đứng nhất định trong văn học miền Nam.

Tới khi ra hải ngoại, nhà thơ đa tài nhưng vắn số được coi như niềm tự hào của những đồng hương xứ Bưởi khi Nguyễn Tất Nhiên trở thành danh nhân ngang vai với những bậc trưởng thượng, quan tướng, sĩ phu nổi tiếng một thời của đất Đồng Nai, thủ phủ miền Đông.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

PHẦN 1

Ngày thứ ba, 4 tháng 6 năm 2013, hàng chục ngàn cư dân Hồng kông bất chấp cơn mưa như thác đổ đã tới tham dự một buổi đốt nến kỷ niệm năm thứ hai mươi bốn ngày chính phủ Bắc Kinh đàn áp đẫm máu các cuộc biểu tình đòi dân chủ tại Quãng trường Thiên An Môn. Những người tổ chức đêm canh thức hàng năm vào ngày thứ ba tại công viên Victoria tuyên bố rằng số người tham gia là hơn 150 ngàn người trong khi cảnh sát Hồng Kông thì ước lượng ít hơn là khỏang 55 ngàn người. Mỗi năm cứ đến đầu tháng 6 là hệ thông công an của Cộng sản Trung Hoa lại nỗ lực ngăn chặn, canh phòng, bằng đủ mọi phương tiện kể cả tin học để không thể xảy ra bất cứ một biến cố nào tương tự đã xảy ra như ở Thiên An Môn trước sự thúc ép của các lưc lượng đòi hỏi nhân quyềntừ thế giới và trong nước.
(more…)

Phan Ni Tấn
Nhớ nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh


Nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh (1930-2017)

Hồi mới tới Canada định cư khoảng nửa năm tôi có nghe qua băng cassette bài Ai Trở Về Xứ Việt của nhạc sĩ Phan Văn Hưng mà lòng bồi hồi. Thập niên 1980, không riêng gì những cựu tù cải tạo mới đặt chân lên xứ sở tự do, khi nghe bài hát này qua giọng hát Khánh Ly, tôi nghĩ rằng ai cũng phải cúi đầu ngậm ngùi mà nhớ lại quãng đời đày đọa u uất trong lao tù Cộng sản. Cả lời ca lẫn tiếng nhạc đều gợi lên một nỗi trầm buồn thê thiết – nó quyện lại, nhắn nhủ, gởi gắm, trôi đi. Nó trôi qua không gian mênh mông trở về tận bên kia bờ đất nước để ân cần hỏi thăm những người bạn tù ở trong tù:

Ai trở về xứ Việt. Nhắn giùm ta người ấy ở trong tù. Nghe đâu đây vang giọng hờn rên xiết. Dài lắm không đằng đẵng mấy mùa thu.

Ai trở về xứ Việt. Thăm giùm ta người ấy ở trong tù. Cho ta gởi một mảnh trời xanh biếc. Thay giùm ai màu trời ngục âm u…
(more…)

Phạm Tín An Ninh

Tôi gặp lại anh trong 1 dịp rất tình cờ. Mùa Hè năm 2008, vợ chồng tôi cùng mấy người bạn trên đường từ thác Niagra trở lại New York bằng chiếc mini-van, ghé lại thành phố Buffalo để tìm mua 1 hộp thuốc nhỏ mắt. Đến quày Pharmacy trong 1 cửa hàng Target, tôi may mắn gặp 1 dược tá người Việt. Nếu không nhìn kỹ cái bản tên trên nắp túi áo và với cái tên khá đặc biệt, chắc chắn tôi không thể nào nhận ra anh, người tù binh, đã bị Đại Đội Trinh Sát của đơn vị tôi bắt trong 1 cuộc hành quân thám sát bên bờ Sông Ba, nằm trong địa phận quận An Túc (An Khê) vào giữa tháng 02/1972.
(more…)

Tuấn Khanh


Nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh (1930-2017)

Tác giả hai bài thơ đã cùng âm nhạc của Phạm Duy trở thành bất hủ trong lòng người Việt, nữ thi sĩ Minh Đức Hoài Trinh, đã ra đi vào ngày 9/6/2017 tại miền Nam California. Một cái tên lớn của văn hoá Việt Nam đã hoá mây về trời trong những ngày ở quê nhà đầy mưa và mây xám.

Kiếp nào có yêu nhauĐừng bỏ em một mình, là đôi tác phẩm trong hàng loạt các sáng tác của bà như truyện ngắn, truyện dài, thi tập… mà danh mục có đến 17 ấn bản, từ năm 1960 đến 1990.

Tài liệu về bà, chủ yếu được trích từ sách “Văn nghiệp & cuộc đời Minh Đức Hoài Trinh” do phu quân của bà là Nguyễn Huy Quang chép lại (sách đề tác giả là Nguyễn Quang). Hiện sách gần như tuyệt bản. Trong đó nói rõ tiểu sử của bà như sau:
(more…)

Tâm Nhiên


Nhà thơ Trúc Thiên (1920-1972)

Trúc Thiên là một khuôn mặt đặc biệt, nổi bật lên giữa bầu trời văn nghệ Miền Nam, trước năm 1975 tại Sài Gòn. Lấp lánh hào quang thiền học sáng ngời, long lanh ánh chớp thi ca rực rỡ trên những trang thơ văn súc tích, hay những bản dịch thuật, giới thiệu các tác phẩm thâm thúy, kỳ diệu của Bồ Đề Đạt Ma, Huyền Giác, Tuệ Trung Thượng Sỹ, Suzuki, Krishnamurti…

Bồng tênh, lênh láng như sóng biển Nha Trang, nơi Trúc Thiên sinh ra đời. Rồi lớn lên, thường chạy nhảy, rong chơi ven bãi cát vàng bên bờ đại dương, thưởng ngoạn sơn thủy hữu tình xứ trầm hương Khánh Hòa. Tha hồ hít thở không khí biển trời bao la, khoáng đãng, hấp thụ dưỡng chất gia phong thuần túy, tự nhiên hun đúc một tâm hồn độc đáo, tiêu dao lồng lộng như trùng khơi bát ngát…
(more…)

Đặng Phú Phong
Để nhớ Bùi Giáng

bui_giang-dinh_cuong
Thi sĩ Bùi Giáng
dinhcuong

Trong một quán cóc có kê mấy cái bàn thấp lấn ra ngoài vỉa đường.

Ông già: – Ừ tại sao xe chẳng gọi là bò? Nó cũng đi, chạy, né, húc. Đúng rồi, ta đã mất bò, ta không có cái để chăn. Vậy ta chăn xe để thế bò. Ta chăn xe.

Gã trung niên: – Không ai gọi là chăn xe cả.

Ông Già: – Thế mi gọi là gì?

Gã trung niên: – Không biết. Ông đặt tên được mà.

Ông già: – Ừ, thì cứ gọi là chăn bò sắt hỉ. Ưm… nghe dở… gọi là chăn bò bò đi.

Gã trung niên: – Cũng được.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Đến cục cứt cũng là cứt rởm (Trần Ái Dân)

Tui sợ học, và lười đọc nên rất ngại chuyện sách đèn. Má tui hay ghẹo:

U ơi học để làm chi?
Hễ sờ đến sách là y như buồn!

Thuở thơ ấu thì buồn ngủ, đến già thì buồn phiền và (lắm khi) phiền muốn chết luôn. Tuần rồi, rượu hết, xe hư, bấm điện thoại rủ rê bạn bè tới đón (ra quán uống sương sương vài ly chơi) nhưng ai cũng từ chối thẳng thừng: “Bận quá, sorry, để bữa khác đi.”
(more…)

Huỳnh Hữu Cửu

Bãi biển Acapulco, Mễ Tây Cơ, một chiều hè.

Phong cảnh gần như ở Vũng Tàu: cát trắng, hàng dừa xanh…nhưng bãi biển dài hơn, ngoài biển nhiều thuyền máy kéo người trượt nước chạy ngang dọc. Chúng tôi – nhà tôi và tôi – đi dạo ngắm nhìn trời mây một chập thấy đói, bèn vào một tiệm ăn Mễ trên đường Miguel Aleman dọc theo bãi biển. Sau khi lựa trong thực đơn mỗi người một món ăn Mễ, chúng tôi nhìn xuống chỗ ghi những thức uống thì thấy một món giải khát có tên rất lạ: Jamaica.

Tôi ngẩng đầu lên hỏi người bồi bàn duy nhất của tiệm ăn, người Mễ, có lẽ cũng là chủ tiệm:

– Jamaica là gì vậy ông?
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Lê Tất Điều

Lúc ấy, giữa thập niên 70, ở Mỹ bắt đầu cuộc đời tị nạn. Ở buổi ban đầu, cái ngơ ngác giữa một đời sống mới hầu như của tất cả những người di tản. Câu hỏi đầu tiên là sẽ làm gì, sống như thế nào ở một thế giới hoàn toàn xa lạ. Cái tâm cảm ấy đè nặng lên cuộc sống và ở những phương trời xa tắp, người Việt cảm thấy thật bơ vơ.

Nhà văn Lê Tất Ðiều và Võ Phiến trong hoàn cảnh ấy đã viết và in Ly Hương, vào năm 1977, như là cuốn sách một trong những cuốn sách đầu tiên của văn học Việt ở hải ngoại.

Ở thuở ban đầu ấy, nhà văn Lê Tất Ðiều nghĩ ra sao về người tị nạn buồn? Trong bài viết đầu tiên của Ly Hương, ông đã phác họa những chân dung trong “Nếu bạn gặp một người di tản buồn”.
(more…)

Khổng thị Thanh-Hương

Đầu tháng Ba, thằng con trai út của tôi cho hay vợ nó mới sanh đứa con đầu lòng và gửi hình thằng nhỏ qua cho bà nội nó coi, cho biết mặt. Lần đầu nhìn hình thằng nhóc, tôi nhận thấy nó giống tía nó y chang. Như một bản photocopy! Cũng như khi nhìn hình một đứa trẻ sơ sinh dễ thương khác, tôi không mấy rung động. Nhủ thầm mai mốt sẽ về thăm. Thế thôi.

Rồi tôi mua vé máy bay về chơi ba tuần. Trước khi về, tôi giao hẹn với con trai và con dâu, “Mẹ ở bên hai đứa bây hai tuần đầu, tuần chót tao để dành cho bà cụ ngoại.” Như những lần khác, thằng út đón rồi đưa về nhà bà ngoại. Tới ngày về lại Hilo, thằng con lớn đưa tôi ra phi trường.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Một lời nói tử tế có thể làm ấm lòng người suốt cả mùa Đông.
(Ngạn ngữ Nhật Bản)

Cứ theo như dư luận chung (chung) thì ông Võ Văn Thưởng tuy là một đảng viên nhưng tốt. Ít nhất thì ông cũng không đến nỗi quá xấu như những người tiền nhiệm: Đinh Thế Huynh, Tô Huy Rứa, Nguyễn Khoa Điềm, Hà Đăng …

Mặt tốt này của đương kim Trưởng Ban Tuyên Giáo Trung Ương vừa được hé lộ, tại một hội nghị trực tuyến,vào hôm 18 tháng 5 vừa qua:

Chúng ta không sợ đối thoại, không sợ tranh luận, bởi vì sự phát triển của mỗi lý luận và của học thuyết cách mạng nào rồi cũng phải dựa trên sự cọ xát và tranh luận. Và cũng chính sự tranh luận đó tạo ra cơ sở để hình thành chân lý.

Phải chi hồi thập niên 60 hay 70 của thế kỷ trước mà ông (nguyên) Trưởng Ban Tuyên Huấn Trung Ương, Tố Hữu, cũng nói được một câu tương tự thì qúi hóa biết chừng nào. Tuy ông Võ Văn Thưởng phát ngôn hơi bị muộn nhưng dư luận, xem ra, vẫn khá … lạc quan – như thường lệ:
(more…)

Trần Huy Sao

Một ngày tháng Năm nắng đẹp, gia đình Trần hẹn nhau về tìm lại chốn xưa…

Sau những ngày mưa triền miên cứu nạn giải hạn khô khan miền đất Calif từng bao năm qua kêu thấu trời khô khát nước. Bấy lâu nhiều lâu rồi sông hồ cạn kiệt, vườn rau vườn cây không chạm tới được mùa bội thu, cây cảnh nhà nhà trở màu cháy nám mới sinh sôi đám cỏ giả giành nhau thi nhau lót tràn lan níu gọi dáng xanh…

Hồ Dixon, rất vui mừng nay gặp lại, ăn có ăn theo sau mùa mưa rơi mưa rải đầy đặn ngày qua, trở dáng đẹp mặn mòi.
(more…)

Trần Văn Nam

Ở thế kỷ 20, hai cuộc chiến tranh Việt Nam quá dài, từ 1945 đến 1975. Vậy những ai được sinh ra trong thời-gian bắt đầu hiện-diện vào đời năm 1920 và năm 1950 (xin lấy hai con sổ chẵn này cho dễ phân-biệt khi cuộc chiến tranh đầu kết-thúc năm 1954 và cuộc chiến thứ hai kết thúc năm 1975), thì những người đó đều đã ở vào tuổi 24 và 25, có nghĩa là họ đã hoàn toàn nằm trong cuộc chiến, đã hoàn toàn trưởng thành trong cuộc chiến, dù họ chiến sĩ hay thường dân thì cũng đều chung mang thế hệ khói lửa ngút trời. Nếu họ đã từng sáng tác thơ văn thì thế nào cũng lưu dấu vết chiến tranh, cho dù với chủ-trương vị-nghệ-thuật hay thuần-túy thơ tình. Ví dụ bài thơ “Núi Đôi” của Vũ Cao làm trong cuộc chiến 1945-1954 và bài thơ “Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím” của Kiên Giang trong cuộc chiến 1954-1975, đều là thơ tình nhưng giống nhau ở chi-tiết một trong hai người trong cuộc đều chết vì chiến tranh; một người thì chết vì là nữ du kích (trong thơ Vũ Cao ); còn người nam (trong thơ Kiên Giang) chết vì cố-thủ phòng-tuyến tại một nhà thờ; và nàng hay tin, dù đã có chồng, đến cài hoa trắng trên áo quan người chiến sĩ, cũng là người trước đây rất yêu nàng.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Về cơ bản, chị là loại rác rưởi bật lại công an, những kẻ cặn bã này đéo phải dân, chúng là tội phạm, cần đc tóm lên đồn … (Nguyễn Quang)

Tú Xương tên thật là Trần Tế Xương, người làng Vị Xuyên – Mỹ Lộc – Nam Định. Ông sinh năm 1870, và từ trần vào năm 1907.

Thế còn bà Tú? Bà ấy chào đời lúc nào? Tạ thế năm nao? Quê quán nơi đâu? Nhũ danh là gì?

Sách của nhà văn học Vương Trí Nhàn (Cánh Bướm Hoa Hướng Dương – Phác Thảo Chân Dung 39 Nhà Văn, NXB Phụ Nữ, Hà Nội: 2006) có ba bài viết Tú Xương nhưng cũng không một chữ nào nhắc đến người bạn đời của ông!
(more…)

Đỗ Trường


Thi sĩ Vũ Hoàng Chương (1916-1976)

Kính gửi bác Trần Từ Mai: Nhân đọc bài, Thử tìm hiểu ý tưởng của thi sỹ Vũ Hoàng Chương trong bài “Đọc lại người xưa: Trần Đào” của bác trên vanviet.info, tôi có vài ý gửi đến bác. Đây là ý kiến cá nhân cũng có thể là không đúng, hơn nữa bác (cũng có thể) vào tuổi cha chú? Do vậy, mong bác lượng thứ, và coi đây là một giả thuyết khác được đưa ra, chứ không có ý bác bỏ, phản biện, phản beo gì.

Đây là một trong mười hai bài thơ có tựa đề chung “Đọc lại người xưa“ của nhà thơ Vũ Hoàng Chương viết ở trong tù và sau khi ra tù, vào khoảng tháng 4-1976 đến tháng 9-1976. Tuy nhiên, tôi chỉ đọc được bài thơ trong bài viết của bác Trần Từ Mai, còn lại mười một bài khác không tìm thấy. Và đây là toàn bài thơ:
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Courage sometimes skips a generation. (The Help)

Chương mở đầu Hồi Ký Tống Văn Công có đoạn:

“Ông nội tôi có ba người con, nhưng chỉ có cha tôi là trai. Sau khi cha tôi bị bắt vì tội “làm cộng sản”, ông nội tôi sốt ruột chuyện “nối giòng”. Có người mai mối má tôi là Nguyễn Thị Thâm ở làng Giồng Tre (xã An Ngãi Trung) cho cha tôi…

Sau lễ ra mắt, hai họ quyết định các bước kế tiếp theo tập tục. Cha tôi phải tới “ở rể” tại nhà ông bà ngoại tôi. Trong bữa cơm đầu tiên, ông ngoại tôi cầm chai rượu lên hỏi: “Con có biết uống rượu không”? Cha tôi đáp: “Dạ, có chút đỉnh”. Ông ngoại tôi rót đầy ly nhỏ, đưa cho cha tôi. Cha tôi cầm lấy, cám ơn và uống cạn. Ông ngoại tôi cười lớn nói bỗ bã: “Tao thích mày!”
(more…)

Mang Viên Long


Nhà thơ Phạm Ngọc Lư (1946-2017)

Phạm Ngọc Lư tốt nghiệp trường Quốc Gia Sư Phạm Qui Nhơn khóa 4 niên khóa 1965 – 1967, ra trường được chuyển về dạy tại Tuy Hòa – Phú Yên. Lư học sau tôi một khóa, nhưng với thị xã Tuy Hòa thuở ấy, nhỏ nhắn và yên lành – chúng tôi dễ gặp nhau và trở nên thân thiết vì tình văn nghệ, tình đồng nghiệp, đều từ phương xa đến.

Thưở ấy, ở những tỉnh xa, thị xã nhỏ như Tuy Hòa, gặp thêm được bạn văn chúng tôi rất gần gũi và quý mến nhau. Có thể do số lượng anh em tham gia sinh hoạt còn ít, phương tiện di chuyển khó khăn, và cuối cùng, dường như ai cũng đang bị “buột chặt” với bao lo toan, bất trắc! Nhưng dầu chưa có dịp sum họp, cái tình văn sâu nặng vẫn đã có sẵn trong lòng mỗi người qua những sinh hoạt văn học nghệ thuật, qua tác phẩm của nhau, đã đọc, đã biết được…
(more…)

Huyền Chiêu

Ngàn sau hồn chữ rêu phong
Miên man thiên địa…tấc lòng du du

(Phạm Ngọc Lư)


Nhà thơ Phạm Ngọc Lư (1946-2017)

Thuở trai trẻ, Lư từ Huế vào dạy học ở Củng Sơn, xứ ấy ít ai dám đến nhận nhiệm sở… Củng Sơn là một quận miền núi, heo hút, nằm dựa lưng vào dãy Trường Sơn cách Tuy Hòa khoảng ba mươi cây số:

“Bốn phía rừng xanh màu nước độc
Đông tây nam bắc núi chận đường
Một lũng đất bằng khu chén nhỏ
Trói chân ta vào chân Trường Sơn (1)

Thời đó, ít ai dám xuôi con đường độc đạo từ Củng Sơn xuống Tuy Hòa. Chiến tranh đang hồi ác liệt và thầy giáo Phạm Ngọc Lư đành:

“Bó đời ta trong manh chiếu rách
Đêm nằm mộng lớn nuốt mộng con

Nằm chi đây, thân tàn đất trích
Chờ ai đây, đói lã chết mòn (1)
(more…)

Vũ Hoàng Thư


Nguyễn Xuân Thiệp
dinhcuong

Ngày tháng tư khởi đầu như thế, trôi ù lì và vô cảm. Bầu trời chì úng nước, lún phún mưa, dự báo dầm dề và kết thúc lơ lửng như mọi bản tin tiên đoán thời tiết. Tháng tư bao giờ cũng chập chùng mây. Những đám mây không hề thay đổi kể từ ngày đó, thế kỷ trước. Thơ T. S. Eliot bất ngờ trở về, giao hưởng trong từng tấu điệu của nhịp bước tháng tư. April is the cruellest month, breeding, Tháng tư tháng nghiệt ngã / Lilacs out of dead land, mixing, Nuôi mầm khóm tử đinh hương trồi dậy / Memory and desire, stirring, Ký ức cùng khao khát trộn bời / Dull roots with spring rain. Bén rễ vô tri với mưa xuân (The Waste Land).
(more…)

Đỗ Trường


Nhà văn Trần Hoài Thư

Cuối tuần, có bác nhà thơ già đến thăm, ghé mắt vào bài đang viết về nhà văn Trần Hoài Thư của tôi, rồi gật gật, lắc lắc, bảo: Cái tựa, Người ngồi vá lại những linh hồn, thấy rờn rợn thế nào ấy. Vâng! Khi chưa đọc, chưa nghiên cứu Trần Hoài Thư, bác có cảm giác vậy thôi. Đọc rồi, bác sẽ thấy, một Trần Hoài Thư không chỉ đang ngồi vá lại linh hồn mình, đồng đội mình, mà còn đang nhặt nhạnh những linh hồn văn hóa Việt rách nát, vương vãi đâu đó, rồi cặm cụi khâu lại nữa kìa.

Nghe tôi trả lời, bác nhà thơ già gật gù, gật gù lẩm bẩm: Được, tôi sẽ tìm đọc, xem có thật vậy không?
(more…)