Archive for the ‘Lý Thơ Phúc’ Category

Từ tác phẩm đến văn bản

Posted: 15/07/2015 in Lý Thơ Phúc, Roland Barthes, Tiểu luận

Roland Barthes

roland_barthes
Roland Barthes (1915-1980)

Điều không ai chối cãi là, từ vài năm nay, có môt sự thay đổi đã diễn ra (hay đang diễn ra) trong quan niệm của chúng ta đối với ngôn ngữ, và do đó, cũng đối với tác phẩm (văn chương) vốn nhờ vào chính cái ngôn ngữ đó mà ít ra có được sự tồn tại có tính chất hiện tượng của mình. Sự thay đổi này tất nhiên liên kết với sự phát triển hiện nay (trong số các ngành học khác) của ngôn ngữ, của nhân chủng học, của chủ nghĩa Marx, của phân tâm học (từ “liên kết” được dùng ở đây có tính chất trung tính một cách cố ý: người ta không phán xét sự xác định, cho dù nó có tính chất đa dạng và biện chứng đến đâu). Tính chất mới mẻ tác động đến tư tưởng của tác phẩm này không bắt buộc phải xuất phát từ sự đổi mới bên trong của từng ngành học trong số những ngành học nói trên, mà thật ra là từ sự gặp gỡ của chúng ở cấp độ đối tượng mà theo truyền thống thì đối tượng này không thuộc về bất cứ ngành học nào trong số đó.
(more…)

Cái chết của Tác giả

Posted: 08/06/2014 in Biên Khảo / Phê Bình, Lý Thơ Phúc, Roland Barthes

Roland Barthes
Lý Thơ Phúc dịch

bia_la_bruissement_de_la_langue

Trong truyện ngắn Sarrazine, khi nói về nhân vật nam bị thiến cải trang thành phụ nữ, Balzac có viết một câu như sau : “Đó là người đàn bà có những nỗi sợ hãi bất chợt, những thay đổi thất thường vô lý, những lo âu bản năng, những táo tợn vô cớ, những lời nói khoác lác và những cảm xúc tinh tế tuyệt vời”. Ai là người nói câu đó? Phải chăng là một nhân vật trong truyện cố tình không biết rằng đó là một gã trai bị thiến dấu mình dưới cái vỏ phụ nữ? Hay là cá nhân ông Balzac, người được phú cho cái kinh nghiệm cá nhân về triết lý đàn bà? Hay là tác giả Balzac, người lên lớp những tư tưởng “văn chương” về bản tính của phụ nữ? Hay đó là sự thông thái có tính nhân loại? Mà cũng có thể đó là một thứ tâm lí học lãng mạn? Chúng ta không bao giờ có thể biết được điều đó vì thật sự là, sự viết chính là nơi huỷ diệt tất cả mọi tiếng nói (giọng điệu), mọi cội nguồn. Sự viết là cái trung tính, cái pha tạp và là cái nghiêng lệch, nơi chủ thể của ta chạy trốn, là cái mê cung đen trắng, nơi biến mất mọi căn cước mà trước hết là đánh mất căn cước của cái thân xác đang viết.
(more…)

Bài thơ  Những con mèo  của Baudelaire

Posted: 06/04/2014 in Biên Khảo / Phê Bình, Claude Lévi-Strauss, Lý Thơ Phúc, Roman Jakobson

Roman Jakobson và Claude Lévi-Strauss
Lý Thơ Phúc dịch

les_chats

Les Chats – Beaudelaire

1Les amoureux fervents et les savants austères
2Aiment également, dans leur mûre saison,
3Les chats puissants et doux, orgueil de la maison,
4Qui comme eux sont frileux et comme eux sédentaires.

5Amis de la science et de la volupté
6Ils cherchent le silence et l’horreur des ténèbres;
7L’Erèbe les eût pris pour ses coursiers funèbres,
8S’ils pouvaient au servage incliner leur fierté.

9Ils prennent en songeant les nobles attitudes
10Des grands sphinx allongés au fond des solitudes,
11Qui semblent s’endormir dans un rêve sans fin;

12Leurs reins féconds sont pleins d’étincelles magiques,
13Et des parcelles d’or, ainsi qu’un sable fin,
14Étoilent vaguement leurs prunelles mystiques. [1]

Nếu người ta tin tưởng vào mục tiêu phẩm “Con mèo Trot” của Champfleury là nơi mà bài sonnet của Baudelaire được xuất bản lần thứ nhất (Le Corsaire, số ngày 14/11/1847) thì bài thơ trên đây ít ra là được viết vào tháng 3/1840, và trái với khẳng định của một số nhà chú giải – văn bản trên tờ Le Corsaire và văn bản trong tập thơ Hoa Ác trùng khít từng từ một với nhau.
(more…)

Dostoïevski và tội giết cha [1]

Posted: 03/04/2014 in Biên Khảo / Phê Bình, Lý Thơ Phúc, Sigmund Freud
Thẻ:

Sigmund Freud
Lý Thơ Phúc dịch

cover_les_freres_karamazov

“Cuốn tiểu thuyết vĩ đại mà người ta chưa từng viết ra”
(Sigmund Freud)

Trong nhân cách phong phú của Dostoïevski, ta có thể nhận ra 4 phương diện sau đây: nhà văn, người bệnh thần kinh, nhà đạo đức và kẻ phạm tội. Làm thế nào định hướng được trong cái phức thể rắc rối ấy?

Nhà văn là điều không ai có thể chối cãi: ông ta có địa vị không xa mấy sau Shakespeare. Cuốn Anh em nhà Karamazov là cuốn tiểu thuyết quan trọng nhất đã từng được viết ra và người ta khó có thể đánh giá cao hơn nữa trường đoạn Đại phán quan [2], một trong những thành tựu cao nhất của văn chương thế giới. Nhưng tiếc thay, trước vấn đề của người sáng tạo văn chương, việc phân tích tâm lý chỉ có thể đầu hàng mà thôi.
(more…)