Con số đáng giật mình

Posted: 12/09/2013 in Phạm Khắc Trung, Tùy Bút / Tản Mạn / Bút Ký

Phạm Khắc Trung

doc_sach_cop

Đọc bài “Dốt nát & ngụy tín” của nhà văn Tưởng Năng Tiến, đăng trên Thư Viện Sáng Tạo ngày 22/10/2012, khiến tôi sửng sốt đến rụng rời tay chân. Ông Tưởng Năng Tiến cho biết (Trích):

“Tháng Chín năm 1975, giáo sư Lý Chánh Trung được mời ra Hà Nội để tham dự Hội Nghị Hiệp Thương Thống Nhất. Chuyến đi được ông kể lại, với rất nhiều hào hứng:

‘Ra Bắc, gặp một cô lái đò, cô hỏi: có phải là giáo sư Lý Chánh Trung không? Đúng là tôi. ‘Trước 1975, cháu có đọc nhiều bài viết của chú, cháu thích lắm…’

Lý Chánh Trung tấm tắc đưa ra nhận xét: Trình độ văn hóa ngoài Bắc cao. Chiến tranh như thế mà một cô lái đò cũng tìm đọc Lý Chánh Trung ở trong Nam… (Miền Đất Lạnh – Nguyễn văn Lục, ĐCV)” (Ngưng trích).

Trời thần ông địa ơi! Hổng biết cái ông Tưởng Năng Tiến có lộn sòng không, chứ sao tôi đọc nghe hơi hám quen quen, như âm hưởng truyện Trạng Quỳnh, tưởng tượng Trạng mượn tay bà Đoàn Thị Điểm cải dạng cô lái đò mà làm giảm nhuệ khí của quan sứ Tàu? Chẳng lẽ nào vừa mới chiến thắng xong, Bắc Bộ Phủ đã rắp tâm dàn cảnh, mượn danh cô lái đò đặng làm tăng nhuệ khí một đại trí thức thuộc thành phần thứ ba của miền Nam như Giáo Sư Lý Chánh Trung chăng?

Tháng Chín năm 1975 ư? Từ giữa tháng Tám năm 1975, sinh viên miền Nam cũ đã được triệu tập đi học lại chính thức. Học kỳ đầu, chúng tôi dự lớp buổi sáng ở rạp Quốc Tế, đường Phạm Ngũ Lão; buổi chiều thảo luận ở viện đại học Cửu Long, đường Hoàng Diệu; sáng Chủ Nhật tập trung ở viện đại học Phương Nam, đường Trần Quốc Toản, để lao động Xã Hội Chủ Nghĩa, theo đúng tinh thần của khẩu hiệu: “Chinh phục nắng, khắc phục mưa, không ngủ trưa, và quên ngày Chủ Nhật!”

Công tác lao động Xã Hội Chủ Nghĩa của sinh viên chúng tôi lúc đầu, mới nghe qua thì rất nhẹ nhàng, tiêu chuẩn mỗi sinh viên trong ngày lao động phải bán cho được 10 (mười) tờ báo cách mạng gồm đủ loại: Saigon Giải Phóng, Phụ Nữ Giải Phóng, Nhân Dân, Quân Đội Nhân Dân… Tờ báo nào cũng mỏng dính khoảng 8 trang, giá lúc đầu $50/số (tiền VNCH), sau khi đổi tiền vào ngày 22/09/1975 thì giá là 1 hào (10 xu) tiền Giải Phóng mỗi số. Còn nội dung tờ báo thế nào thì phải kể chuyện dân Saigon chê báo không có gì đọc, bị du kích Phường bắt ra trụ sở ngồi đọc lớn từng chữ cho hết tờ báo mới tha về, là chuyện có thật thường ngày, chứ không có thế lực thù địch nào bịa đặt ra để giễu báo của đảng ta đâu.

Trong Nam có câu nói rất dí dỏm nhưng chính xác vô cùng là “coi dzậy mà hổng phải dzậy!” Ừa, công tác lao động của sinh viên chúng tôi thấy ngon ơ vậy đó, chứ đố cha đứa sinh viên nào đi bán đàng hoàng mà được 5 (năm) số trong ngày, nên vài tuần sau tiêu chuẩn được rút xuống còn 5 (năm) số mỗi ngày lao động. Một số sinh viên móc túi trả 50 cents rồi ôm báo về nhà nằm cho khỏe, nhưng sinh viên nghèo thì tiền đâu mà có mỗi tuần?

Lúc đó Đức, Phụng và tôi đi chung và bán giỏi lắm, bao nhiêu báo cũng bán xoẹt cái buổi sáng là hết ngay, nên tôi nhận bán giùm luôn cho mấy cô đẹp đẹp trong lớp. Những cô được tôi bán báo giùm ngày ấy cũng nên hãnh diện, bởi ít ra cũng được tôi xếp vào danh sách “đẹp đẹp” một thời.

Đối tượng chúng tôi nhắm bán là các tiệm thuốc Bắc, hủ tíu, chạp phô… Ban đầu mấy người chủ luôn khăng khăng từ chối: “Ý! Ngộ hổng piết chữ Quốc ngữ à!” Thế là Đức móc sổ ra cửa ngó ghi số nhà, còn Phụng hỏi nhà có bao nhiêu nhân khẩu? Chủ tiệm thắc mắc: “Chi dzậy chú?” Thì Phụng tru cái mỏ hô ra cay cú trả lời: “Hổng piết chữ Quốc ngữ thì ghi danh cho học pình dân học dzụ, à!” Thế là tiệm nào cũng mua nguyên bộ mỗi loại báo 1 tờ, vậy mà Đức còn chưa tha, thay vì thối lại tiền thì Đức lấy cớ không có tiền lẻ mà thối lại bằng… báo!

Đêm ngày 01 tháng 09 năm 1975 là đêm tham dự mít tinh không ngủ đầu tiên trong đời. Sinh viên chúng tôi tập trung tại khuôn viên trường Luật từ lúc 06 giờ chiều. Sắp hàng, điểm danh, đến 08 giờ thì nối đuôi nhau đi bộ ra Dinh Độc Lập, chuẩn bị mít tinh chào mừng Ủy Ban Quân Quản vào ngày 02 tháng 09 hôm sau. Đêm đó, lớp chúng tôi được giao công tác bán tập san gì đó, ngoài bìa có in hình bác Hồ mặc áo Mao, dơ một bàn tay ra chào, miệng thì cười toe toét. Sở dĩ tôi nhớ kỹ như vậy, là vì ba đứa chúng tôi ôm báo đến từng cơ sở khác chào hàng, lúc nào Đức cũng cười cầu tài khoe rằng hình bác Hồ trong tập san Đức cầm đẹp hơn tập san của tôi và Phụng. Hễ có ai hỏi đẹp chỗ nào thì Đức ba hoa giải thích: “Hình báo tui bác mặc quần áo ủi hồ đàng hoàng!” Khi ôm báo đến dẫy trường Nguyễn Thị Minh Khai (Gia Long cũ), Đức cũng quảng cáo y chang như vậy, dè đâu gặp mấy cô bé ngổ ngáo sấn tới hỏi rằng: “Anh có tờ nào bác Hồ không mặc quần áo thì bán cho tụi em!” Sợ xanh mặt, ba đứa chúng tôi quay lưng dông tuốt, Đức rán ngoái đầu lại vớt vát một câu: “Học sinh Nguyễn Thị Minh Khai hèn chi nói ra khai hết biết!” Bán đàng hoàng kiểu đấy, suốt đêm chúng tôi không bán được lấy một tờ!

Một sáng Chủ Nhật, tình cờ chúng tôi bị phân công đến bán báo gần khu chợ Ông Tạ. Tôi rủ Đức và Phụng ghé thăm người bạn học cũ của tôi tên Đinh Cáp trong hẻm cà phê Thăng Long. Mẹ Cáp hỏi thăm thì tôi tình ngay kể là đi công tác bán báo. Bác hỏi: “Bao nhiêu? Đưa hết đây bác lấy cho!” Trả xong tiền báo, bác cho chúng tôi 2 đồng bảo dắt nhau ra cà phê Thăng Long uống. Bác dặn: “Có bao nhiêu cứ mang đến đây bác lấy hết, bác còn cho tiền các anh uống cà phê mỗi tuần”. Hỏi ra thì Cáp nhe răng, chậm rãi phân trần: “Mẹ tao thu mua giấy vụn, chắc lời khẳm nên bà mới rộng rãi thế!” Từ đấy tôi thầu hết báo cho cả những lớp khác, anh em chúng tôi tuần nào cũng có cà phê thuốc lá ì xèo, các tiệm thuốc Bắc, hủ tíu, chạp phô…, cũng hết bị kỳ nèo ghi danh cho học bình dân học vụ…

Nhưng chỉ được một thời gian ngắn, đến khoảng đâu gần Giáng Sinh 1975, thì giá giấy vụn leo thang quá cỡ thợ mộc, thiên hạ đổ xô mua báo… cân ký bán kiếm lời. Thành Đoàn bèn cạnh tranh rốt ráo với chúng tôi, ngưng ngay công tác bán báo của sinh viên và chiếm độc quyền… bán báo. Số báo phát hành tăng vù vù mỗi ngày, nhưng không có bất cứ một số báo nào được cung cấp tới tay các sạp bán lẻ. Có lẽ đây là giai đoạn phồn vinh nhất của lịch sử báo chí nước nhà, và chúng tôi mất toi mối lợi cà phê thuốc lá mỗi tuần…

Ba mươi tám năm sau, không phải “tình già” của Phan Khôi đâu, mà là tình trạng báo chí ngoài Hà Nội cũng èo uột như vậy (Trích từ Blog Phương Bích):

Thứ ba, ngày 02 tháng bảy năm 2013

AI ĐỌC BÁO NHÂN DÂN VÀ HÀ NỘI MỚI?

Người xưa nói: giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời.

Trong chuyện đọc báo thì cụ nhà tui cũng rứa. Thói quen đọc báo giấy bao nhiêu năm cụ vẫn không bỏ được, mặc dù có lần đã bảo: đọc xem nó nói láo cỡ nào.

Thôi thì đành chiều cụ, hàng quý ra bưu điện đặt nhõn một tờ Hà Nội mới (HNM).

Tháng này mê mải thế nào mà tui quên béng mất đặt báo quý III. Sáng nay ra sạp báo khá to ở chùa Hà, hỏi mua một tờ HNM. Bà chủ sạp lắc đầu bảo:

− Không có!

− Không có hay là hết hả chị?

− Ôi giời ơi, là không có. Bây giờ chị cứ hỏi báo Nhân Dân với báo Hà Nội mới thì chả đâu có cả. Ai đọc? Chỉ có các cơ quan đoàn thể được phát không thì người ta mới đọc thôi.

Cái này là chị sai rồi nhá. Làm gì có chuyện phát không. Cơ quan đoàn thể nào mà chả phải bỏ tiền ra mua? Nhưng bao nhiêu người đọc thì tui không dám chắc.

Tui chưa kịp hỏi có thể mua báo HNM ở đâu được, nghe chị ấy nói vậy thì tiêu tan hy vọng. Nhưng tui không giấu nổi nụ cười rộng tới tận mang tai. Cứ cười hoài cho đến khi về nhà, bá cáo cho cụ nhà tui rõ. Cụ cũng cười tít mắt, bảo rằng chuyện hài nhưng mà đúng thật.

Ấy thế nhưng cụ tui cười thì cứ cười, nhưng vưỡn bảo tui chiều ra bưu điện đặt báo HNM!

Cái này gọi là thói quen khó dời đây.

Đầu giờ chiều, chưa kịp đi đặt báo thì cụ tui gọi, bảo thôi không mua báo HNM nữa!

He he, thế là báo HNM lại mất thêm một độc giả trung thành” (Ngưng trích).

Uống rượu miết cũng nhiễm thói quen, mấy tay bợm nhậu thường ưa móc họng (cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng). Nhà văn Tưởng Năng Tiến viết tiếp (Trích):

“‘Chiến tranh như thế’ (rõ ràng) cũng có điểm rất … hay, và người Việt quả là một dân tộc rất … lạ. Họ chỉ đọc sách trong thời chiến thôi hà. Gần bốn mươi năm sau, sau khi đất nước hòa bình và thống nhất, và sau khi trình độ văn hóa (thấp) ở miền Nam đã được nâng lên cho bằng với văn hoá (cao) ở miền Bắc, trong một cuộc phỏng vấn dành cho VietNamNet – vào ngày 3 tháng 5 năm 2012 – ông Nguyễn Mạnh Hùng (Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị, kiêm Giám Đốc Thái Hà Books) rầu rĩ cho biết:

‘Người Việt đọc chưa đến 1 cuốn sách/năm! Không thiếu những cuốn sách quý chở tư tưởng hiện đại và tư duy mới về Việt Nam, được dịch thuật một cách kì công. Nhưng câu chuyện về vỏn vẹn 500 bản in cho mỗi đầu sách quý này, tính trên số lượng 88 triệu dân – tức là chỉ có xấp xỉ 0,00057% dân số tiếp cận – quả là một con số giật mình.’

Chưa hết, báo Dân Trí vừa cho phổ biến công bố của Tổ Chức Sở Hữu Trí Tuệ Toàn Cầu (World Intellectual Property Organization) – theo đó ‘VN đang ngụp lặn ở nửa dưới của thế giới và với xu hướng ngày càng chìm sâu, thụt lùi xa so với láng giềng.’

Thảo nào mà ông Nguyễn Thế Thảo, Chủ tịch UBND Hà Nội, đã bầy tỏ sự lo lắng ‘rằng trong các vụ tụ tập, biểu tình phản đối Trung Quốc, cũng có đa số là những người khiếu kiện đất đai bị lợi dụng để gây phức tạp về an ninh – trật tự.’ Tương tự, ông Nguyễn Văn Bình, TGĐNHVN, cũng phàn nàn y như vậy: ‘Do dân trí VN chưa cao, nên người dân không biết ngân hàng nào tốt hay xấu.’

Ở nước ngoài, Đại Sứ Đỗ Xuân Đông cũng có nỗi băn khoăn tương tự: ‘Giá trị dân chủ là cái đích, mà tất cả chúng ta đều mong tiến tới. Nhưng trình độ dân trí của dân ta còn thấp lắm, nên chưa thể làm như vậy được.’” (Ngung trich)

Hãy bỏ qua câu chuyện dài về những phát ngôn “ấn tượng” của quan chức Việt Cộng. Sở dĩ “Gần bốn mươi năm sau, sau khi đất nước hòa bình và thống nhất, và sau khi trình độ văn hóa (thấp) ở miền Nam đã được nâng lên cho bằng với văn hoá (cao) ở miền Bắc… Người Việt đọc chưa đến 1 cuốn sách/năm!” là vì vấn đề an toàn cá nhân. Rõ ràng là như vậy! Hãy nhìn vào tang vật của Bản Kết Luận Điều Tra Vụ án: Lợi dụng các quyền tư do dân chủ xâm pham lợi ích Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân xảy ra tại TP. Tân An. Khởi tố ngày 12/6/2013, do công an tỉnh Long An đưa ra, làm bằng chứng kết tội Đinh Nhật Uy thì rõ:

− 01 (một) điện thoại di động hiệu NOKIA N93i, vỏ màu đen.

− 01 (một) thùng máy vi tính, vỏ màu đen.

− 01 (một) tờ giấy khổ A4 có hình Nguyễn Phương Uyên và dòng chữ đánh máy: “Freedom for Nguyễn Phương Uyên”.

− 01 (một) tờ giấy khổ A4 có hình Đinh Nguyên Kha và dòng chữ đánh máy: “Freedom for Đinh Nguyên Kha”.

− 01 (một) quyển sách có tựa đề “Bên thắng cuộc”, của tác giả Huy Đức. Và 01 (một) quyển sách có tựa đề tiếng việt “Chết bởi Trung Quốc”, của dịch giả Trần Diệu Chân.

−06 (sáu) áo thun có ghi dòng chữ: “Hoàng Sa – Trường Sa – Việt Nam”.

− 02 (hai) áo thun phía trước có ghi dòng chữ: “NO TO U – LINE!; YES TO UNCLOS!”; phía sau có ghi dòng chữ: “NO – U FC; XÓA “ĐƯỜNG LƯỠI BÒ” BẢO VỆ BIỂN ĐẢO VIỆT NAM”.

− 01 (một) quyển tập học sinh có bài viết phản ánh việc tiếp nhận, xử lý đơn của cán bộ Toà án (liên quan đến bàu viết của bị can đăng trên trang facebook cá nhân).

Trong khi quyển “Chết vì tay Trung Quốc” đã được báo Pháp luật, TP Hồ Chí Minh giới thiệu. Vậy thì mua sách làm chi cho má nó khi, cho dì nó ghét, cho công an nó bỏ tù?

Nhìn vào danh mục tang vật thì quả thật ai cũng ái ngại, chẳng biết cái Nhà Nước mà Đinh Nhật Uy xâm phạm lợi ích là cái Nhà Nước nào: Việt hay Tàu? “Nhưng câu chuyện về vỏn vẹn 500 bản in cho mỗi đầu sách quý này, tính trên số lượng 88 triệu dân – tức là chỉ có xấp xỉ 0,00057% dân số tiếp cận – quả là một con số giật mình”. Cái khổ là dân Việt Nam mình rất dễ dãi nên mới có nạn đọc sách “cọp”. E rằng cái phong cách đọc sách của người mình cũng giống cái phong cách hút thuốc lào, là “một mẹ nằm trăm con bú” mới khốn! Cho nên, cái con số mà công an sách nhiễu, khủng bố, tống vào trại phục hồi nhân phẩm, nhốt vào nhà thương điên, ám hại, bắt cóc, bắt nóng, bắt nguội…, mới thật sự đáng ngại. Đó mới chính là con số đáng giật mình!

Phạm Khắc Trung
Nguồn: Tác giả gửi

Đã đóng bình luận.