Lão Hư
Tôi có một chút kỷ niệm với Đồng Xoài xin kể bạn đọc nghe.
Ngay những ngày tôi còn thơ ấu, thỉnh thoảng Ba Má hay chở anh em tụi tôi về Sài Gòn đổi gió vào dịp nghỉ hè, tiện thể thăm bà con bên nội. Hồi đó quốc lộ14, đường Banmêthuột – Sài Gòn còn yên ổn xe cộ đi lại ngày đêm.Khi tới Bù Đăng , Ba thường ghé vào quán cơm bên đường ăn trưa; lần nào tôi cũng có một dĩa cơm gà và ly trà đá lạt nhách. Có lần xe vừa tới Đồng Xoài thì trời tối phải ghé nhà chú Năm Bé, em kế của Ba, ngủ qua đêm. Tờ mờ sáng hôm sau tiếng chuông công phu ở một ngôi chùa nào gần đó ngân nga đánh thức cả nhà dậy. Tiếng chuông sớm nghe như từng đợt sóng hải triều âm lan đi lồng lộng giữa không gian tịch mịch của một thị xã nghèo sơ, còn ngái ngủ. Thuở đó, tôi chỉ biết thị xã Đồng Xoài có bấy nhiêu. Rồi lớn lên tôi vào lính ra mặt trận đánh nhau túi bụi với phe địch trên cao nguyên được 5 năm thì mất nước, tôi buông súng đi tù.
Sau 2 năm tù cải tạo tôi “chê” nhà tù vô nhân đạo nên quyết định vượt ngục và may mắn trốn thoát về Sài Gòn sống như phường trôi sông lạc chợ. Ban ngày tôi đi lang thang, uống nước máy công viên dằn bụng trừ bữa, tối mò tới nhà bạn bè ăn vội tô mì quốc doanh rồi tìm chỗ ngủ bụi bất cứ nơi nào tôi cảm thấy an toàn.
Giữa năm 1979, nhờ bạn bè thương tình giúp đỡ tôi đến Đồng Xoài làm rừng, tạm sống qua ngày. Nhớ ngày đầu tiên xe đò thả toán thợ năm người chúng tôi xuống tại ngã ba huyện Đồng Phú thì trời trưa trật, nắng đổ lửa. Đường vô Mộ Đất, nơi chúng tôi tới nhận việc không có lộ xe nên mọi người đều cuốc bộ khoảng 10 cây số đường chim bay. Càng đi về hướng rừng nhà dân hai bên đường càng thưa thớt, và hình như rừng càng bạt ngàn hơn, âm u, hẻo lánh hơn. Ngọn gió hiếm hoi giữa trưa nồng nã thỉnh thoảng nổi lên như một tiếng thở dài. Đường xa hực nắng, ai nấy đều lặng lẽ bước đi. Đi mãi. Rồi đột nhiên tôi giựt mình, khựng lại, như không còn tin vào mắt mình. Nằm ở cuối lối mòn nhỏ hẹp, cạnh vài cây cổ thụ xum xuê và cây dầu héo khô, mục nát là hàng trăm, có thể là hàng ngàn nấm mồ đất. Mênh mông, trùng điệp, gồ ghề, sạt lỡ, khô cằn, trơ trụi, nghiệt ngã, uất nghẹn… Mồ mả bạt ngàn, lô nhô hút tầm mắt. Đất đá, cỏ khô đen xạm. Tuyệt nhiên không còn gì khác ngoài mồ mả phơi mình giữa trời và đất cùng mưa nắng, gió sương.
“Nghĩa trang liệt sĩ Cách mạng” tại Đồng Xoài đấy.
Thì ra lâu rồi, thanh niên miền Bắc đã bị chủ nghĩa Cộng sản nhồi sọ, bị đẩy vào miền Nam chiến đấu và đã bỏ xác tại đây; ngót 14 năm trời họ vẫn nằm đó im lìm giữa một vùng mộ địa tù hãm, âm u. Đứng trước một quang cảnh thê lương, ảm đạm và tàn tạ như thế, dù tôi đã cố gắng nghĩ khác đi với sự xúc động và lòng thương xót những oan hồn đang vất vưởng dưới cõi âm kia, nhưng không hiểu sao tôi lại nhìn thấy địa ngục đang run rẩy bên dưới những gò đất đen xạm gồ lên nứt nẻ trông giống như những vết thương bầm dập, sưng tấy. Có thể vì lẽ đó mà dân chúng địa phương gọi địa danh này là Mộ Đất chăng.
Ban ngày đi làm rừng đốn cây, xẻ gỗ, tối về ngủ trong căn nhà sàn của người Thượng nằm sâu trong một cánh rừng về phía Đông Nam. Người Thượng ở đây gồm có các sắc tộc Jro, Stiêng, Mạ…, đa số sinh sống ở những vùng đồi núi thấp, nằm về phía Đông Nam thị xã Đồng Xoài. Người miền núi ở đâu cũng chất phác, giản dị, vui vẻ và tốt bụng. Một buổi chiều đi làm về, anh em thợ rừng được một người đàn ông Jro ghé ngang tặng cho một miếng thịt heo rừng. Nguyên phần đùi nặng ký còn tươi rói, máu đỏ lựng, bự chảng. Lâu ngày không có dịp đụng tới thịt rừng nên ai nấy đều thèm thuồng, nao nức, săng sái nhúm củi nướng thịt, mùi thơm bay cả một góc rừng.
Sống bụi ở đây dĩ nhiên tôi giấu nhẹm thân thế của mình. Đêm đêm ngả lưng xuống sàn tre, tôi thường nhớ tới mặt trận Đồng Xoài.Tôi không biết chắc liệu những trận đánh khốc liệt của 14 năm trước đã từng xẩy ra ngay tại cụm rừng này, dưới chân tôi đứng hay không, nhưng ban ngày vô rừng tôi hay lớ ngớ tìm kiếm những vết tích của trận đánh, và dĩ nhiên tôi chẳng tìm được gì ở phía quốc gia ngoài những nấm mồ trùng trùng u uất của những người lính bên kia. Thời gian không để lại dấu vết. Thời gian xóa nhòa tất cả. Chỉ còn lại mặt đất và cụm rừng âm u chìm sâu trong tịch lặng.
Trước 1975, Đồng Xoài thuộc quận Đôn Luân, là một cứ điểm quan trọng của tỉnh Phước Long, nằm ở phía Bắc chiến khu D. Nói đến Đồng Xoài ta thường nhớ đến trận đánh Đồng Xoài năm 1965. Trong cuộc chiến tranh Việt Nam, đây là một trận đánh lớn do Việt Cộng (Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam) tấn công vào thành phần chính qui của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Trận Đồng Xoài là một thất bại nặng nề cho phía quân đội miền Nam (gần 1 Tiểu Đoàn chống cự 2 Trung Đoàn chính qui Bắc Việt). Mặc dù địch quân bỏ xác tại chiến trường nhiều hơn, nhưng số thương vong của dân và quân miền Nam cũng không ít.
Bây giờ ngồi đây, tôi càng xa quê hương bao nhiêu thì trận đánh Đồng Xoài càng trở nên mơ hồ như một truyền thuyết. Nhưng mà câu chuyện của tôi hôm nay là câu chuyện nhớ về Đồng Xoài. Không phải nhớ trận đánh năm xưa với biết bao xương máu và nước mắt của những người đã hy sinh, mãi mãi vùi thây nơi tử địa. Cũng không phải nhớ lại cái thời sống bụi của tôi ở Đồng Xoài sau ngày mất nước. Tính từ năm 1965 đến nay cũng gần 50 năm rồi còn gì. Giữa cuộc sống xô bồ, hỗn độn, trần ai, những vết tích ngày xưa hoàn toàn chìm khuất trong thăm thẳm thời gian. Ngày nay chỉ còn lại tiếng hát. Tiếng hát của mặt đất và rừng cây trong mưa nắng Đồng Xoài.
Bài viết ngắn được kết thúc ở đây bằng ca khúc nhớ về Đồng Xoài:
Lão Hư
Nguồn: Tác giả gửi
Sáng Tạo 