Charlie Hebdo: Về Tự do ngôn luận của Pháp và một chứng cứ lịch sử 250 năm về trước

Posted: 05/02/2015 in Nguyễn T. Long, Tùy Bút / Tản Văn / Ký Sự

Nguyễn T. Long

charlie_hebdo_cartoonist

Reason Magazine – USA – 26 Jan 15 đã đăng một bài luận cứu khá thú vị về đề tài Tự do ngôn luận và Quyền báng bổ thần thánh qua vụ thảm sát tại toà sạn Charlie Hebdo hôm 07 Jan 15. Tác giả Cathy Young nhắc lại một vụ án đầy nghi vấn đã xẩy ra 250 năm về trước trên đất Pháp. Xin phép được “soạn dịch” lại như sau:

Tháng 8 năm 1765 tại vùng Abbeville, một cây thánh giá bằng gỗ dựng trên cây cầu chính bị chém nhiều nhát bằng kiếm hay dao dài vào ban đêm. Tin tức về vụ xúc phạm thần thánh này được loan truyền nhanh chóng, dân chúng đổ xô đi xem, sửng sốt kinh ngạc và phẫn nộ. Hôm sau, giám mục thành phố Amiens thân chinh đến tại chỗ với đoàn giáo sĩ rước lễ và thuyết giảng: “kẻ phạm tội sẽ bị trừng phạt nặng nề nhất trong thế giới này và đời đời bị hành hạ trong thế giới sau.”

Trước áp lực mạnh mẽ của dư luận, giới chức điều tra đã phải cố gắng tìm gấp thủ phạm. Không ai có thể đưa ra được bất cứ tin tức gì chính xác nhưng người ta nhắm vào những kẻ không ngoan đạo (Ghi chú: thời đó Ki tô giáo là quốc giáo ở Pháp), những kẻ có hành vi hay lời lẽ báng bổ Thượng đế…

Chỉ qua các lời đồn đại, chuyện kể lại từ người này qua người khác, một nhóm thanh niên trẻ bị tình nghi và nhiều người phải bỏ trốn, chỉ có Jean-Francois de la Barre, một nhà qúy tộc 19 tuổi, bị bắt giữ với cái tội tàng trữ quyển “Tự điển Triết học” của Voltaire vốn đã bị cấm phổ biến từ năm trước đó.

Tháng 2. 1766 de la Barre bị kết án tử hình (sau khi phải chịu nhiều hình phạt đau đớn khác trước khi bị chém và đốt xác như bản án đã ghi) vì các tội phạm thượng, báng bổ Thượng đế, Thần thánh và Giáo hội. Kháng án lên đến quốc hội ở Paris và cả vua Louis XV nhưng đều bị bác bỏ và bản án được thi hành vào tháng 7 năm đó. Theo tác giả Cathy Young, đây là người cuối cùng trong lịch sử Âu châu bị kết án tử hình về tội phạm thượng tôn giáo.

Điểm đặc biệt trong vụ án này là không có một bằng chứng nào được đưa ra chứng tỏ chính de la Barre đã xâm phạm cây thánh giá. Nhiều nhân chứng cũng xác nhận những lời đồn đại về các phát biểu hay hành vi báng bổ thần thánh của de la Barre là không trung thực. Không lâu sau đó, trước cũng như nay, người ta đã vạch trần ra những tranh chấp, những thủ đoạn của chính trị địa phương, của những âm mưu tranh dành quyền lực thế tục mà de la Barre chỉ là nạn nhân bị khoác lên vấn đề tín ngưỡng.

Năm 1794, trong không khí sôi xục của Cách mạng Pháp, “thời đại sáng ngời của lý trí”, de la Barre đã được hủy án và hơn một trăm năm sau, dưới thời Đệ tam Cộng hoà Pháp, trong tinh thần thế tục hoá triệt để của công quyền, ông đã được phục hồi danh dự như là một nạn nhân của Giáo hội. Tượng de la Barre được dựng lên ở Paris và hàng chục con đường mang tên ông trên khắp nước Pháp, còn đến ngày nay.

le_chevalier_de_la_barre_statue

De la Barre đổ máu một lần vì rơi đầu nhưng không biết bao nhiêu giấy mực đã đổ ra để biện luận về bản án này. Bắt đầu từ Voltaire, khi đã về già và rất đau khổ vì cái chết của de la Barre, qua Victor Hugo, bênh vực cho de la Barre như là một người có tư tưởng tự do (freethinker), là nạn nhân của thế giới tôn giáo tăm tối và vai trò cuồng nhiệt của giáo sĩ… tới đầu thế kỷ XX với tác phẩm của sử gia Pháp Chassaigne, tác phẩm do một nhà xuất bản tôn giáo ấn hành, đã lên án de la Barre như là một kẻ phóng đãng, giới qúy tôc khinh thường niềm tin tôn giáo của đám đông.

Theo tác giả Cathy Young, chẳng có gì thay đổi được cái thực tế khủng khiếp về cái chết của de la Barre cũng như của toà soạn Charlie Hebdo hai thế kỷ rưỡi sau đó. Họ bị thảm sát về tội bất kính hay có thể hiểu là sự oán hận, giận dữ của một đám đông về một hình thức xúc phạm tôn giáo đã kích động những người này ủng hộ cho hành vi sát nhân.

Vụ án de la Barre đã thể hiện mãnh liệt tại sao truyền thống đương thời của nước Pháp về việc cổ võ cho Quyền báng bồ thần thánh, một thứ Tự do phải tranh đấu cực khổ mới có được và tại sao người ta cần phải bảo vệ nó.

Nguyễn T. Long
04.2.2015
Nguồn: Tác giả gửi

Đã đóng bình luận.