Thi nhân & Danh tướng: Trần Quang Khải

Posted: 29/09/2015 in Nguyễn Minh Thanh, Tùy Bút / Tản Mạn / Tạp Ghi

Nguyễn Minh Thanh

tran_quang_khai

Thượng Tượng Trần Quang Khải (1241 – 1294) là người học rộng biết nhiều thứ tiếng của các bộ tộc thiểu số. Ông là con thứ vua Trần Thái Tông (Trần Cảnh) và Thuận Thiên Công Chúa, là quan đầu triều với chức Tể Tướng, là danh tướng đời Nhà Trần, chỉ sau Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn.

Trong hai lần đánh bại quân Nguyên (lần thứ hai & thứ ba), Trần Quang Khải lập nhiều chiến công hiển hách.

Trận Nghệ An: Ông đã dùng mưu Trì Hoãn Chiến làm cho quân giặc Toa Đô hết lương thực, rút đi…

Trận Chương Dương: Ông tấn công dũng mãnh đánh chìm đoàn chiến thuyền thủy binh của giặc.

Trận Thăng Long thành: Ông đã dùng kế Phục Binh đánh tan đạo quân bộ của Thái tử Thoát Hoan .

Ngoài tài dụng binh như thần, Trần Quang Khải còn là nhà ngoại giao, nhà thơ. Ông làm bài Tòng Gía Hoàn Kinh sau khi đánh bại quân Nguyên lần thứ hai (1284 – 1285). Ông còn để lại tập thơ Lạc Đạo, các bài Phúc-Hưng viên, 2 bài Xuân Nhật Hữu Cảm mô tả cảnh an nhàn vui đạo của Ông trong thời bình là tiêu biểu.

Dưới đây là 4 bài thơ của Ông, và bài dịch của người biên soạn. Ngoài ra, với lòng trân trọng ngưởng vọng tiền nhân, người biên soạn có bài thơ nhỏ ca tụng tài đức của Ngài.

TÒNG GÍÁ HOÀN KINH

Đoạt sáo Chương Dương độ
Cầm Hồ Hàm Tử Quan
Thái bình tu trí lực
Vạn cổ thử giang san

TRẦN QUANG KHẢI

THEO XE VUA VỀ KINH ĐÔ

Bến Chương Dương đoạt giáo
Cửa Hàm Tử bắt Hồ
Thái bình rèn trí xảo
Muôn thuở vẹn cơ đồ

Nguyễn Minh Thanh cảm dịch

PHÚC HƯNG VIÊN

Phúc Hưng nhất khúc thủy hồi hoàn,
Trung hữu bình viên sổ mẫu khoan.
Mai ổ tuyết tiêu châu bội lỗi,
Trúc đình vân quyển bích lang can.
Thử lai yêu khách kiêu trà uyển,
Vũ quá hô đồng lý dược lan.
Nam vọng lang yên vô phục khởi,
Đồi nhiên nhất tháp mộng thiên an

TRẦN QUANG KHẢI

VƯỜN PHÚC HƯNG

Phúc Hưng dải nước chảy quanh vòng
Một mảnh vườn xinh gió thoáng thông
Nõn trắng hoa mai khi tuyết tán
Mượt xanh khóm trúc lúc trời trong
Pha trà nắng ấm mời thân hữu
Phơi thuốc mưa qua nhắc tiểu đồng
Tin báo ải Nam không lửa khói
Giường con yên giấc cuộc thong dong.

Nguyễn Minh Thanh cấn dịch

Thơ xuân của Trần Quang Khải (2 bài)

XUÂN NHẬT HỮU CẢM (1)

Vũ bạch phi mai tế nhược ty
Bế môn ngột ngột toạ thư si
Nhị phần xuân sắc nhàn sai quá
Ngủ thập suy ông dĩ tự tri
Cố quốc tâm hoàn phi điểu quyện
Ân ba hải khoát túng lân trì
Sinh bình đỡm khí luân huân tại
Giải đảo đông phong phú nhất thi

TRẦN QUANG KHẢI

NGÀY XUÂN CẢM XÚC (1)

Mưa bụi hoa mai lấm tấm sương
Lặng yên nghĩ ngợi chốn thư đường
Nửa phần Xuân quá người phai sắc
Năm chục tuổi rồi tóc nhuốm sương
Nước cũ cánh chim giờ đã mỏi
Nguồn xưa tâm cá hãy còn vương
Bình sinh hào khí ngâm sang sảng
Át gió thơ vang mấy dặm trường

Giăng tơ mưa bụi hoa mai
Thư phòng nghĩ ngợi những ngày đã qua
Sắc xuân phí nửa phần gìa
Tới năm mươi tuổi hiểu ra suy rồi
Nước non mỏi cánh chim trời
Nguồn xưa sông chảy cá bơi ngược dòng
Bình sinh hào khí còn phong
Ngâm thơ át ngọn gió đông ào ào…

Nguyễn Minh Thanh cẩn dịch

XUÂN NHẬT HỮU CẢM (2)

Nguyệt sắc vi vi dạ hướng lan
Đông phong đặc địa khởi xuân hàn
Phiên không liễu nhứ niêm cao các
Giác mộng Tương quân bốc họa lan
Bị vật nhuận tòng thiên ngoại vũ
Kinh tâm hồng thoái tích thì nhan
Khử sầu lại hữu tam bôi tửu
Phủ kiếm du du ức cố san

TRẦN QUANG KHẢI

NGÀY XUÂN CẢM XÚC (2)

Bảng lảng đêm Xuân ánh nguyệt tà
Gió Đông lành lạnh buốt xương da
Ngoài hiên trúc gõ cành đưa đẩy
Trên gác liễu vờn lá thướt tha
Mưa đến mượt mà khơi cỏ thắm
Ngày qua tàn tạ xót thân già !!
Giải sầu ba chén nghêu ngao hát
Vỗ kiếm nhớ thời chinh chiến xa

Trăng mơ mờ bóng đêm tan
Đông phong lành lạnh Xuân đang trải dài
Gió dìu bông liễu cao bay
Lay cành trúc biếc hiên ngoài âm ba
Chuyển dần thời tiết mưa qua
Ngẫm ra xót dạ tuổi già hư hao
Giải sầu ba chén nghêu ngao
Vỗ gươm nhớ thuở ra vào quan san …

Nguyễn Minh Thanh cẩn dịch

Và dưới đây là thơ đề ca tụng tài đức Thượng Tướng Trần Quang Khải của người biên soạn:

Thượng Tướng TRẦN QUANG KHẢI

Mưu cao trì hoãn đợi thời gian
Mai phục kế sâu diệt bạo tàn
Nghệ Tỉnh Toa Đô lương thực cạn
Thăng Long Thái Tử* giáp y tan
Thủy binh đắm đuối Chương Dương độ
Quân bộ tả tơi Hàm Tử quan
Yên giặc đề thơ lời nhắn nhủ
Tướng Quân văn võ rõ song toàn.

Nguyễn Minh Thanh cẩn tác

* Thái tử Thoát Hoan, con thứ vua Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt, Tổng tư lệnh quân Nguyên Mông xâm lược nước ta lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1287-1288). Đại bại bởi Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông với Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn làm Tiết Chế.

Nguyên Mông xâm lăng lần thứ nhứt, năm 1258, Tổng Tư Lệnh Nguyên Mông là Ngột Lương Hợp Thai. Đại bại bởi Trần Thái Tông (Trần Cảnh).

Nguyễn Minh Thanh
GA, 25-9-2015
Nguồn: Tác giả gửi

Đã đóng bình luận.