Maritime (2)

Posted: 17/08/2017 in Song Thao, Tùy Bút / Tản Mạn / Tạp Ghi

Song Thao


Đứng trước hành lang dành cho người đi bộ
trên cầu lợp kín ở Hartland, New Brunswick

Trong phần 1, tôi viết cầu Confederation là cây cầu dài nhất thế giới, điều này không đúng. Cầu dài nhất thế giới là cầu Danyang-Kunshan Grand Bridge ở Trung Quốc. Sách kỷ lục Guinness ghi nhận vào năm 2011, đây là cầu dài nhất thế giới với chiều dài 164 cây số 8. Có điều chiếc cầu dài nhất này chỉ là cầu cho xe lửa chứ không phải xa lộ cho xe cộ qua lại. Cầu Confederation, với chiều dài chỉ có 12 cây số 9, là thứ tép riu, đứng tới hạng 45 lận, sau cả cầu Trung Lương của Việt Nam, dài 16 cây số. Nhưng tôi không hoàn toàn sai, chỉ viết thiếu. Cầu Confederation là cây cầu dài nhất thế giới băng qua mặt nước đóng băng!

Có một cây cầu khác ở tỉnh bang New Brunswick cũng nhất thế giới. Cái nhất này được viết rõ trên cầu. Đó là cầu Hartland Cover Bridge. Cây cầu được lợp mái, đóng tường ván kín mít. Cũng trên cầu ghi rõ chiều dài của cầu là 1282 feet. Tính ra là gần 400 thước. Dài có vậy mà cũng nhất thế giới! Cầu bắc ngang sông Saint John ở Hartland, tỉnh bang New Brunswick. Người vượt qua cầu đầu tiên là Bác sĩ Estey khi cầu chưa hoàn tất để đáp ứng một ca bệnh khẩn cấp. Đó là ngày 13 tháng 5 năm 1901. Thợ thuyền làm cầu phải bắc tạm những tấm ván cho ông qua. Gần hai tháng sau, ngày 4 tháng 7 năm 1901, cầu mới chính thức được khánh thành. Qua cầu phải trả tiền. Lúc đầu cầu chưa được bao kín. Năm 1920, cầu bị sập hai nhịp phải đóng để sửa chữa. Hai năm sau mới hoàn tất. Cầu được bao kín dù dân địa phương phản đối kịch liệt.

Tôi chẳng hiểu sao họ lại bao kín cầu như vậy. Trong cầu có một đường dành cho người đi bộ. Tôi chui vào thử, tưởng là ngột ngạt lắm, nhưng nhờ có những lỗ trống vuông vức như cửa sổ ở một bên cầu nên cũng không đến nỗi nào. Cầu hẹp, chỉ có một lằn đường cho xe hơi. Mỗi bên đầu cầu có gắn đèn lưu thông. Một bên đi thì bên kia phải đứng trước đèn đỏ. Chờ khi nào bên kia cầu có đèn đỏ, bên này đèn xanh mới được chạy. Cầu bằng cái lỗ mũi nên xe vận tải bị cấm lưu thông trên cầu. Năm 1980, cầu được xếp vào loại di tích lịch sử của Canada.

Một trong những địa điểm du lịch ở tỉnh bang New Brunwick được du khách trầm trồ nhắc nhở tới nhất là ngọn đồi nam châm ở Moncton. Các ông bà bạn tôi đã đi tới đây kể lại kinh nghiệm ngồi xe ở ngọn đồi này như một huyền thoại. Dĩ nhiên tôi phải tới bằng được để thăm…đồi cho biết sự tình. Ngọn đồi này nằm sát ngay nơi đô hội của thành phố Moncton. Moncton là thành phố lớn nhất của tỉnh bang New Brunwick và là thành phố lớn thứ hai của vùng maritime. Nghe oai vậy chứ dân số nơi đây chưa được 72 ngàn người.

Xe chúng tôi vừa rời nơi phố thị không đầy năm phút đã thấy tấm bảng chỉ đường vào vùng Magnetic Hill. Ngọn đồi nam châm nằm trong một vùng hẻo lánh, chung quanh là những bãi cỏ hoang. Quả thật tôi có hồi hộp khi xe tiến vào con đường nam châm. Đây là một khúc đường trải nhựa chật hẹp và trơ trọi giữa nơi đồng không mông quạnh. Không hồi hộp sao được khi sắp bị nam châm cuốn hút! Xe tới đầu quãng đường, tài xế gạt càng số sang neutral. Xe không còn phụ thuộc vào động cơ. Vậy mà chiếc xe cứ thoăn thoắt leo lên đồi. Như có một ma lực điều khiển chiếc xe leo lên dốc. Lạ thật! Đây là chốn ma thiêng ngự trị chăng? Tôi thắc mắc. Không tin cũng không được. Các ông bạn tôi từng có kinh nghiệm này đã chẳng úp mở kể lại với tôi trước khi biết tôi sẽ tới vùng này sao? Tôi ôm cục thắc mắc này vào cửa hàng bán đồ lưu niệm. Tôi thấy đám đông bu quanh một tấm bảng gắn trên tường phía ngoài cửa hàng. Chen chân vào coi, tôi thấy tất cả sự thực về huyền thoại nam châm được tiết lộ. Tấm bảng giải thích rất rõ huyền thoại gọi là nam châm này. Bảng giải thích chia thành hai phần. Phần trên là một bức hình vẽ ngọn đồi nam châm với độ dốc như mắt thường chúng ta thấy. Bên cạnh là lời giải thích: độ dốc tự nhiên của phong cảnh đã che dấu đường chân trời đích thực của đoạn đường này. Phần dưới là bức hình vẽ những gì chúng ta không nhìn thấy. Bảng giải thích ghi: nếu bạn thấy được đường chân trời đích thực thì sẽ biết là độ dốc ngược lại. Nói cho rõ ràng thì vì phong cảnh chung quanh mà mắt chúng ta nên chúng ta nhìn con đường mà tưởng là xe đang lên dốc. Nhưng thực ra đó là con đường xuống dốc. Khi chúng ta thấy xe tự động leo lên, đó là lúc xe đang đổ dốc xuống. Vậy là chẳng có nam châm chi ráo. Xe tự động chạy bon bon xuống dốc là chuyện dĩ nhiên.

Có điều tôi thắc mắc là tại sao biết đây chỉ là kết quả của phong cảnh đánh lừa tầm mắt của chúng ta mà người ta vẫn để nguyên tình trạng hiểu lầm này. Họ vẫn dùng tên “Magnetic Hill”. Cứ như nơi đây có nam châm thiệt! Trong cửa hàng bán đồ lưu niệm toàn những thứ có dính nam châm. Nam châm đã bị oan ức. Làm chi có thứ nam châm đẩy được những chiếc xe lớn nhỏ. Nếu có thì tôi tưởng tượng sẽ phiền phức lắm. Nam châm hút được cả một chiếc xe khách du lịch có tới năm chục chỗ thì những thứ có kim loại trên người du khách như đồ trang sức của các bà, búc nịt lưng của các ông chẳng hạn sẽ ra sao? Chắc chúng dựng đứng lên tất cả!

Không hiểu tấm bảng lột trần sự thực về huyền thoại nam châm này có từ bao giờ mà mấy ông bạn đi chơi vùng maritime trước tôi vẫn úp úp mở mở không nói rõ sự thực. Có lẽ họ có ý tốt khi không muốn tôi mất hứng thú với một nơi được coi là hấp dẫn nhất trong các địa điểm du lịch vùng này. Cứ nghĩ tốt như vậy cho vui cuộc đời. Nhưng thành phố Moncton sao vẫn giữ cái tên Magnetic Hill cho vùng này. Chẳng lẽ họ muốn kiếm tí tiền lẻ của du khách vì tôi vẫn phải mua vé vào cửa khu này. Nhưng nay cuộc đánh lừa xuyên qua nhiều năm tháng này coi bộ đã tới lúc hạ màn. Tiệm bán đồ lưu niệm đang bán hạ giá để đóng cửa!

Halifax, thủ đô của Nova Scotia, là thành phố lớn nhất của vùng Đại Tây Dương. Gọi là lớn nhất nhưng dân số, theo cuộc kiểm kê vào năm 2011, chỉ có 390.096 người. Bé nhưng Halifax là thứ bé hạt tiêu. Vì có vị trí nằm đối diện với châu Âu, phía bên kia đại Tây Dương, nên hải cảng Halifax là nơi đón nhận phần lớn dân Âu châu qua định cư vào những thế kỷ trước, khi ngành hàng không còn phôi thai. Là một trong những hải cảng tự nhiên lớn nhất thế giới, Halifax có một vị trí chiến lược quan trọng. Hàng hóa nhập cảng vào Canada qua cửa biển Halifax rất lớn. Số du thuyền ghé bến Halifax khoảng trên 200 chiếc mỗi năm.

Bến tàu Halifax ngày nay là một địa điểm vui chơi của dân chúng với những hàng quán và cửa hàng la liệt chen chân cùng những khu vui chơi giải trí. Lang thang hàng giờ trên bến cảng này, tôi thấy vẫn chưa đi tới đâu. Có quá nhiều nơi phải ghé tới. Biết thế nào là đủ cho một cuộc rong chơi? Có điều làm tôi ngạc nhiên là tuy đã cố gắng chú ý nghe mà tôi không nghe thấy tiếng Việt nơi những người chung quanh. Câu giải đáp có lẽ là vì số người Việt định cư ở đây không đông, chỉ khoảng một ngàn người.

Mắt tôi bỗng chú ý tới một cái cổng đơn sơ dựng lên sát với bờ biển. Cổng được dựng trên một bục gỗ, nối bằng một hành lang cũng bằng ván gỗ, hai bên lan can có gắn hai chiếc phao đi biển. Trên cổng có hàng chữ: “The Last Steps”. Những bước chân cuối cùng. Tại sao lại bước chân cuối cùng? Tôi nghĩ, như một du khách, có lẽ đây là một trò vui. Sát bờ biển mà còn dấn thêm một bước nữa thì chỉ có đi thăm Hà bá! Vài du khách bước lên bục chụp hình. Tính tò mò dẫn tôi tới sát cái cổng chơ vơ dưới ánh nắng gay gắt của mùa hè. Tôi thấy một tấm bảng bên cạnh. Ghé mắt vào đọc mới thấy mình bé cái lầm. Không có chuyện vui chơi. Nơi đây là một điểm mốc lịch sử. Đúng chỗ này, ngày 20 tháng 5 năm 1915, những binh sĩ Canada xuống tàu qua Âu châu tham chiến trong cuộc Thế Chiến Thứ Nhất. “Với hàng trăm binh sĩ, đây là miếng đất cuối cùng của Canada mà họ đặt chân lên. Chúng ta có thể tưởng tượng ý nghĩ của họ khi họ bước chân xuống tàu và nhìn lại hải cảng Halifax mất dần trong tầm mắt họ. Đã có 350 ngàn binh sĩ Canada rời khỏi nơi đây để đi vào một tương lai vô định. Trong số đó, 67 ngàn người đã nằm xuống tại Bỉ và Pháp. Riêng tỉnh bang Nova Scotia đã có 30 ngàn binh sĩ tình nguyện ra đi và 3400 người đã không trở về đất mẹ”. Tôi bâng khuâng sau khi đọc tấm bảng ghi dấu này. Đây là một địa điểm lịch sử, nhưng tại sao cái cổng ghi dấu tích này lại đơn sơ đến vậy? Tôi không tự tìm được câu trả lời.

Halifax không phải chỉ là chứng nhân của nhiều thời kỳ trong lịch sử Canada mà còn là một thành phố…trí thức. Nơi đây có nhiều trường Đại học nổi danh của Canada như Mount Saint Vincent University, Universite1 Sainte-Anne, Dalhousie University. Tỉnh bang Nova Scotia có mật độ trường Đại học cao nhất so với dân số: 10 trường cho một triệu dân. Dân chúng nơi đây rất trí thức: cứ 4 người dân thì có một người tốt nghiệp đại học. Riêng Đại học Dalhousie hiện có 17 ngàn sinh viên theo học, trong số đó có khoảng 10,5% là sinh viên ngoại quốc từ khoảng 100 quốc gia đến du học.

Halifax còn nổi tiếng vì vụ Titanic. Chuyện Titanic, chiếc tàu du lịch lớn nhất thời đầu thế kỷ 20, bị chìm xuồng là chuyện không ai không biết. Nhưng Halifax thì ăn nhậu chi tới Titanic? Cứ từ từ cho tôi nói rõ ngọn nguồn. Titanic đụng vào một tảng băng hà lớn khiến tàu bị bể và chìm vào ngày 14 tháng 4 năm 1912. Ba ngày sau, tàu Mackay-Bennett của Canada rời bến cảng Halifax để giúp tìm kiếm thi thể các nạn nhân. Họ vớt được 328 xác nạn nhân, trong đó có 119 thi thể bị hư hại nặng không thể nhận diện được. Số thi thể…xấu số này được thủy táng ngay giữa biển. Có 121 thi thể được chuyển về chôn cất tại nghĩa trang Fairview Lawn Cemetery ở Halifax khiến nghĩa trang này có số thi thể nạn nhân của tàu Titanic được chôn cất nhiều nhất thế giới. Một số mộ có bia ghi tên người chết đàng hoàng. Trong số đó có một ngôi mộ mang tên J. Dawson.

Năm 1997, khi cuốn phim Titanic nổi tiếng của đạo diễn James Cameron được trình chiếu, hầu như giới mộ điệu điện ảnh khắp thế giới biết tới nam tài tử chính Leonardo DiCaprio. Anh chàng tài tử trẻ tuổi, đẹp trai này đóng một vai mang tên Jack Dawson. Ai cũng tưởng Jack Dawson trong phim là người nằm dưới ngôi mộ có tấm bia đề J. Dawson trong nghĩa địa Fairview ở Halifax. Ngôi mộ này bỗng dập dìu người tới viếng thăm. Những vòng hoa phúng viếng đầy tràn ngôi mộ mỗi ngày một nhiều. Ông đạo diễn Cameron la hoảng lên là tên nhân vật trong phim là do ông khơi khơi đặt ra, không có liên quan gì với người nằm dưới mộ. Những cuộc điều tra sau này mới tìm ra ông J. Dawson dưới mộ là một công nhân đốt than trên tàu tên Joseph Dawson. Ông công nhân đốt than không thể là chàng hành khách đào hoa Jack Dawson do DiCaprio đóng được. Ngoài nghĩa trang Fairview còn có hai nghĩa trang khác có chôn cất thi hài các nạn nhân của tàu Titanic với số lượng không đáng kể. Bởi vậy Halifax mới…ăn theo, trở thành một địa danh nổi tiếng trong các thành phố Âu châu thời đó.

Có lẽ không muốn mang tiếng ăn theo nên 5 năm sau, tại chính Halifax, đã xảy ra một vụ nổ tàu rất rùng rợn được sử sách ghi lại dưới cái tên “Halifax Explosion”. So với vụ Titanic thì con số nạn nhân trong vụ này nhiều hơn. Vụ Titanic chỉ có gần 1.500 người mạng vong trong khi vụ này có tới hơn 2 ngàn nạn nhân. Ngoài ra có khoảng 9 ngàn người ở cảng Halifax bị thương tích và hàng chục ngàn người mất nhà cửa. Vụ nổ xảy ra vào ngày 6 tháng chạp năm 1917. Chiếc tàu chở chất nổ của Pháp tên Mont-Blanc, trên đường đi từ Nữu Ước tới Bordeaux của Pháp, đã ghé 1ại cảng Halifax. Tại đây tàu đã va chạm với tàu Imo của Na Uy. Số chất nổ trên tàu Pháp tương đương với 2,9 tấn chất nổ TNT, đã phát nổ làm tan tành mọi thứ trong vòng bán kính 800 thước. Vụ nổ này không được “nổi tiếng” bằng vụ Titanic có lẽ vì Titanic là một du thuyền mà nạn nhân là các vương tôn công tử và các mệnh phụ quyền quý thời đó.


Khu trưng bày hiện vật vớt được từ con tàu đắm “Empress of Ireland”

Sẵn đà nói tới các tai nạn của tàu thủy thời đầu thế kỷ 20, tôi lan man thêm ra một vụ nổ khác. Đó là vụ tàu Empress of Ireland đụng tàu Storstad của Na Uy trên sông Saint Lawrence vào ngày 29 tháng 5 năm 1914, chỉ hai năm sau vụ Titanic. Có tất cả 1477 người trên hai con tàu, 1012 người đã thiệt mạng. Đây là con số tử vong cao nhất tại Canada trong thời bình. Thủ phạm của vụ đắm tàu này là sương mù đã che khuất tầm nhìn của thủy thủ đoàn. Năm 2005, cuốn phim The Last Voyage of the Empress đã được trình chiếu ghi lại đầy đủ thảm kịch này.


Phòng chiếu phim và triển lãm hiện vật của tàu “Empress of Ireland”
được xây nghiêng như con tàu đang chìm.

Tôi đã được coi cuốn phim này tại nơi tưởng niệm vụ đắm tàu. Hàng người đông đảo xếp hàng vào rạp trước mỗi xuất chiếu. Rạp nhỏ, khán giả ngồi trên những hàng ghế dài. Phim chỉ dài khoảng 45 phút nên người ngồi coi vẫn thoải mái, chưa kịp cảm thấy cái cấn cái của những hàng ghế thiếu tiện nghi. Bù vào những khiếm khuyết về tiện nghi, rạp lại được trang bị để chiếu phim bốn chiều 4D. Màn ảnh không chỉ nằm ở phía trước mà còn chạy nối tiếp qua hai bên tường rạp tạo thành một màn ảnh vòng cung khiến khán giả có cảm tưởng đang thực sự tham dự vào khung cảnh của phim. Ngoài âm thanh nổi diễn tả trung thực những tiếng động được chạy vòng quanh rạp, khán giả còn cảm thấy rõ chiều thứ tư của phim bằng những làn gió biển thực thụ thổi tung tóc, cảm thấy cái hừng hục của lửa nóng khi con tầu bốc cháy. Kỹ thuật phim bốn chiều 4D làm khán giả được mắt nhìn, tai nghe và thực thụ cảm thấy hơi nóng, gió thổi theo các diễn tiến trong phim. Tôi phải thú thực đây là lần đầu tiên được coi một phim bốn chiều 4D nên rất khoái. Không biết như vậy mình có quê không? Tuy phim 4D đầu tiên được trình chiếu vào năm 1984, nhưng có rất ít rạp được trang bị để chiếu phim 4D. Vậy nên có lẽ tôi cũng không quê lắm. Ít nhất đã biết mùi vị 4D chỉ chậm có 23 năm!

Rời khỏi rạp, khán giả bước vào phòng triển lãm với các hiện vật thực thụ của hai con tàu mà người ta vớt được trong các cuộc tìm kiếm. Chưa bao giờ tôi được đắm mình vào những gì xảy ra từ hơn trăm năm trước. Nhất là khi rạp chiếu phim và khu triển lãm hiện vật nằm trong một tòa nhà được xây nghiêng như hình con tàu bị đắm.

Địa điểm di tích này nằm trong vùng Pointe-au-Père ở Rimouski. Mà Rimouski lại thuộc tỉnh bang Quebec. Ủa! Chúng ta rời maritime hồi nào ta?

08/2017
Song Thao
Website: www.songthao.com
Nguồn: Tác giả gửi bài và ảnh

Đã đóng bình luận.