Archive for the ‘Nguyễn Mạnh Trinh’ Category

Nguyễn Mạnh Trinh

xuan_sach
Nhà văn Xuân Sách

Hình như đời sống thường ngày rất có ảnh hưởng đến đời sống văn chương. Nhất là, ở trong một nền văn học như của miền Bắc trước năm 1975 và cả nước sau này. Môi trường sáng tác cũng như những nét sinh hoạt của những người cầm bút nếu được trình bày lại một cách sống động tự nhiên sẽ phác họa được chân thực những chân dung văn học. Ở một cuộc sống khép kín và bị kiểm soát một cách có hệ thống của miền Bắc và sau này cả nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, ở trên một khía cạnh nào đó, những văn nghệ sĩ có những nét tiêu biểu. Khi tất cả mọi người trong xã hội phải mặc “đồng phục”, cái ăn cái ở đều bị quy định theo những xếp hạng, những tiêu chuẩn chung thì cái riêng của mỗi cá nhân người cầm bút được nhìn ngắm và nhận xét dể phác họa thành thơ chân dung, một thể thơ đặc biệt của một thế thời đặc biệt.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

jenny_mai_nguyen
Nhà văn Jenny Mai Nguyen

Jenny Mai Nguyen. Một tác giả nữ sinh năm 1988, 23 tuổi. Là con trong một gia đình hai dòng máu, cha người Việt, mẹ người Ðức, gia đình sinh sống ở Muenchen. Là một khuôn mặt văn chương lạ lùng đến nỗi coi như một hiện tượng văn học ít ai ngờ tới được cũng như được coi là một khuôn dáng tác giả khá tiêu biểu của văn học Ðức ngữ. Bắt đầu viết văn từ năm lên năm tuổi và mười ba tuổi thì cho ra mắt cuốn tiểu thuyết đầu tay. Ðến năm nay cô 23 tuổi và đã xuất bản tới 6 tác phẩm và tác phẩm đầu tay làm sửng sốt các nhà phê bình văn học và coi đây như một tác giả của dòng văn chương huyền ảo mà trong đó tác giả đã sáng tạo ra một thế giới hoàn toàn tưởng tượng nhưng lại gợi ra nhiều liên tưởngđến những góc cạnh của cuộc nhân sinh hiện hữu. Tiểu thuyết huyền ảo của Jenny Mai Nuyen (bút danh của Jenny Mai Nguyen) có nét giống như “Eragon” của Christopher Paolini, cũng hoàn tất cuốn tiểu thuyết đầu tay năm 15 tuổi và đã nổi danh ngay như một nhà văn mở đường cho những truyện thần thoại kiểu Star War hoặc The Lord of The Rings, hoặc chuyện phù thủy Harry Potter. Chính Jenny cũng thú nhận là chịu nhiều ảnh hưởng của các loại tiểu thuyết thần thoại huyền ảo này.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

le_khanh
Nhà thơ Lệ Khánh

Có một thi sĩ nổi danh viết về một người thơ nữ đã in những tập thơ có thể nói là tạo thành một hiện tượng thi ca: “Khi những người tuổi trẻ yêu, đừng bắt họ nhân danh Nghệ Thuật hay Chân Lý để làm thơ.! Chính Lệ Khánh chẳng đã từng thú nhận: Lệ Khánh làm thơ, in thơ bán thơ, nhưng Lệ Khánh không “bán tim”… và hẳn Lệ Khánh không hề có tham vọng làm một nữ sĩ “chuyên nghiệp” chiếm riêng một chỗ ngồi trong Văn Học Sử ngày mai. Lệ Khánh chỉ muốn làm một người tình nhân bé nhỏ, ngày hôm nay, có riêng một chỗ ẩn náu kín đáo ở…trong trái tim người yêu cho tiếng thơ thành khẩn của mình được một tấm lòng mến thương đón nhận, cho linh hồn bé bỏng của mình được một vòng tay khăng khít bao dung. Mà như vậy thì, dù muốn dù không, Lệ Khánh cũng đã tự nhiên là một thi sĩ! Một thi sĩ của tình yêu, hòa đồng chính đòi sống cùng số phận mình vào Thơ, cũng như đem tất cả hoa hương mộng ảo của thơ dâng hiến cho Tình.”
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

ho_truong_an_2
Nhà văn Hồ Trường An

Hồ Trường An là một tác giả có sức sáng tác sung mãn và liên tục có mặt trong cả 20 năm văn học miền nam và hơn 30 năm văn học ở hải ngoại. Vừa là nhà văn, nhà thơ, người nhận định văn học và âm nhạc, những tác phẩm phong phú và đa dạng của ông đã tạo thành một vóc dáng tác giả có nhiều cống hiến cho nghệ thuật.

Hơn thế nữa, đời sống thực tế và đời sống văn chương của ông cũng có nhiều chi tiết thú vị. Cũng như giữa tác giả và tác phẩm có nhiều liên hệ đáng chú ý.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

thanh_tam_tuyen_3
Nhà văn Thanh Tâm Tuyền (1936-2006)

Tháng ba. Những tháng ba định mệnh của một thi sĩ tiên phong, một nhà văn lớn. Tháng ba, tháng mà thi sĩ ra đời (15/3/1936) và tháng ba, cũng là thời điểm thi sĩ dời trần thế (22/3/2006). 1936-2006. Bẩy mươi mốt tuổi thọ. Thi sĩ Thanh Tâm Tuyền.

Thanh Tâm Tuyền tên thật là Dzư Văn Tâm, sinh quán tại thành phố Vinh ở Nghệ An, nhưng học trung học tại Hà Nội. Từ năm 1952, ông đã đi dạy học tại trường Minh Tâm Hà Ðông và có thơ đăng trên báo Thanh Niên ở Hà Nội. Di cư vào Nam năm 1954, ông hoạt động trong Tổng Hội Sinh Viên và gặp những người bạn về sau trở thành bạn văn chương như Doãn Quốc Sỹ, Nguyễn Sỹ Tế, Trần Thanh Hiệp. Ông cũng là một trong nhóm các cây bút chủ trương báo Lửa Việt. Sau đó ông có đăng tải nhiều bài trên các báo như Hòa Bình, Dân Chủ, Người Việt. Năm 1955, ông xuất bản tập thơ “Tôi không còn cô độc” và năm 1957 tập Bếp Lửa. Ông trở thành nổi tiếng và là một cây bút tiền phong để thực hiện một cuộc vận động văn chương mới. Ông tham gia vào nhóm Sáng Tạo đã gây được một phong trào văn học mới mẻ, khác xa với khí hậu văn học thời tiền chiến. Aûnh hưởng của ông rất lớnđối với hai mươi năm văn học miền Nam. Tạp chí Sáng Tạo với các cây bút như Mai Thảo, Doãn Quốc Sỹ, Trần Thanh Hiệp, Tô Thùy Yên, Nguyễn Sỹ Tế, Thanh Tâm Tuyền… đã tạo thành một trào lưu văn chương đầy chất khai phá. Ông còn viết cho nhật báo Tiền Tuyến và thường có bài đăng trên các tạp chí văn học như Văn, Vấn Ðề, Bách Khoa…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

thanh_tam_tuyen
Thi sĩ Thanh Tâm Tuyền (1936-2006)

Tôi hình dung Thanh Tâm Tuyền từ một cuốn sách cũ trong tủ sách tôi. Cuốn “Bếp lửa” mà tôi nghĩ in rất lâu, đến nay phải chừng nửa thế kỷ. Màu giấy đã ố vàng, bìa đã long và tôi đi bọc bìa cứng lại. Tôi chẳng nhớ tại sao tôi đã có cuốn sách ấy, cũng như tôi đã có cuốn “Vang Bóng Một Thời” có chữ ký của Nguyễn Tuân với câu đề tặng độc đáo “Tôi Tặng Tôi…”. Và, đây chân dung thi sĩ mà tôi tưởng tượng từ những trang sách:

“… Hắn lớn lên trong một thành phố đã mất, thành phố bị vây hãm như một hòn cù lao nổi chờ ngày tan rã không để lại dấu vết. Hắn đọc Marx tìm thấy giấc mộng “biến cải thế giới”, đọc Rimbaud tìm thấy giấc mộng “thay đổi cuộc đời”, đọc Dostoievski tìm thấy thái độ “tất cả hay không có gì hết”, đọc Gide tìm thấy “đời sống thành khẩn trung thực”, đọc Malraux tìm thấy hào quang của trí tuệ đối đầu với Ðịnh Mệnh,đọc Sartre tìm thấy “cuộc hiện sinh và chọn lựa” . Hắn lớn lên cùng bè bạn vượt qua mau tuổi trẻ để suy nghĩ và mơ ước hành động. Mỗi đứa một lối lăn mình theo mối cám dỗ lớn lao của hư vô. Hắn lìa bỏ quê hương, chia tay với bè bạn, dấn mình vào lịch sử, đuổi theo giấc phiêu lưu của trí tuệ sự thật được tạo nên từ niềm hư vô của tuổi trẻ bị tước đoạt…”
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

bia_ru-kim_thuy

Nhà văn Kim Thúy, một nhà văn Canada gốc Việt được chọn là một trong 5 tác giả tranh giải Giller Prize năm 2012 [1], một giải thưởng văn học uy tín nhất của Canada. Ban tổ chức công bố danh sách ngày 1 tháng 10 năm 2012 gồm 5 tác giả và 5 tác phẩm: Ru với Kim Thúy, Will Ferguson với tác phẩm Kinh Dị 419, Alix Ohlin với tác phẩm Inside, Nancy Richler với tác phẩm The Imposter Bride, Russell Wangersky với tác phẩm Whirl Away.

Tác phẩm Ru của Kim Thúy đã được độc giả Pháp ngữ của tỉnh bang Quebec, Canada và sau ở Pháp đón tiếp nồng hậu. Truyện được in và phổ biến ở Ý, Thụy Ðiển, Ðức và Tây Ban Nha và từ từ lan rộng trong nhiều cộng đồng những người nói tiếng Pháp trên thế giới. Một số nơi ở Âu Châu còn đưa tác phẩm này vào danh mục những sách dùng cho chương trình giáo dục ở trường học.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

pham_cong_thien_2
Thi sĩ Phạm Công Thiện (1941-2011)

Tôi đi kiếm tìm trong tủ sách cuốn The Family of Pascual Duarte của Camilo José Cela. Đọc lại và đọc lại. Tôi biết Cela là nhà văn Tây Ban Nha nổi tiếng đã đoạt giải Nobel văn chương của Hàn Lâm Viện Thụy Điển năm 1989. Trong thời kỳ nội chiến của Tây Ban Nha, ông chiến đấu trong hàng ngũ của Tướng Franco và sau thời kỳ hậu chiến ông viết văn làm báo. The Family of Pascal Duarte là một tác phẩm nổi tiếng của ông viết về cuộc đời của một tướng cướp đã làm nhiều tội ác vô luân, bất kể mọi thứ đạo đức, kể cả giết người. Nhân vật này tạo tội ác một cách vô tư không có một chút suy nghĩ nào tương tự như mẫu nhân vật Meursault trong tiểu thuyết L’Étranger (Kẻ Xa Lạ) của Albert Camus. Hắn là một kẻ xa lạ với chính hắn, với cuộc sống hắn.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

do_tien_duc
Nhà văn Đỗ Tiến Đức

Thập niên 60 là những năm mà chiến tranh Việt Nam ở mực độ ác liệt nhất. Ở ngoài chiến trường, địch quân gia tăng cường độ tấn công. Trong khi đó ở hậu phương, thì hỗn loạn chính trị và đời sống vẫn ở trong những tình trạng tha hóa đáng buồn. Trong hoàn cảnh đó, nhà văn Ðỗ Tiến Ðức viết “Má Hồng”…

Nhan đề gợi từ câu thơ của cụ Tiên Ðiền Nguyễn Du “Lạ gì bỉ sắc tư phong. Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen”, “Má Hồng” là một thiên tự truyện nhằm lột tả lại một thời kỳ đặc biệt của xã hội miền Nam .

Và nhân vật xưng tôi là một trí thức trẻ xuất thân từ Học Viện Quốc Gia Hành Chánh giữ chức vụ phó quận châu thành của một tỉnh lỵ nào đó trong lãnh địa miền Nam Việt Nam. Câu chuyện kể chung quanh những ngày tháng làm việc không mấy hứng thú với những nhân vật chỉ huy bộ máy chính quyền tỉnh. Nói chung thì nhiều tiêu cực hơn là tích cực, nhiều vui chơi cá nhân hơn là chăm lo công việc
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

suy_tu4

Ngày cuối năm, đọc lại những bài thơ trong đời. Hình như, có bước chân trở về quá khứ. Ở đó, thấy lại mình ngày nào. Từ một cậu bé học trò nhiều mơ mông bắt đầu làm quen với chữ nghĩa đến một người đã qua tuổi sáu mươi và phần nào hiểu được những ngọt bùi chua chát trong đời. Ở một chỗ nào đó, thơ như cánh tay lôi kéo về. Thơ như của một mình, trầm trầm trong óc nhớ.

Có một người đã viết :

Cuối năm ngồi uống từng sợi gió
Từ thiên thu hiu hắt thổi về
Sóng mãi trong tâm hoài điệu vỗ
Ngàn năm thao thiết tiếng còi xe

Giục giã đêm còi tàu tiếng thét
Sống như quá vãng nỗi mênh mang
Kiếp lưu lạc thế thân mỏi mệt
Bãi biển xưa còn dấu dã tràng
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

toan_phong_nguyen_xuan_vinh
Nhà văn Giáo sư Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh

Chân dung tác giả Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh là một chân dung đa diện với nhiều mặt nổi bật. Là một người lính, giữ chức vụ Tư Lệnh Không Quân thời Ðệ Nhất Cộng Hòa là người coi như tạo rường cột cho sự phát triển của không lực Việt Nam những thời kỳ sau. Là nhà văn có tác phẩm đoạt giải văn chương toàn quốc với tác phẩm Ðời Phi Công, một cuốn sách đã lôi cuốn giới thanh niên tuổi trẻ Việt Nam trong ước vọng làm cánh chim bay bổng trên trời cao và giới trẻ đã nô nức gia nhập không lực. Với tấm lòng yêu đất nước biểu lộ trong những cuốn sách và những bài báo, chân dung lãng mạn của một chiến sĩ và một văn thi sĩ đã kết tinh từ những nét nghệ thuật tiêu biểu. Giữa thực tế và mộng tưởng, giữa tri và hành đã có những liên quan mật thiết và tạo thành một mẫu chân dung có thể thành biểu tượng cho một thế hệ Việt Nam.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

cover-hanoi_war

Một cuốn sách mới về lịch sử chiến tranh Việt Nam của một nữ giáo sư sử học Hoa kỳ gốc Việt Nam xuất bản trong năm vừa qua đã đoạt giải thưởng Edward M.Coffman năm 2012. Tác phẩm” Hanoi’s War: An International History of the War for Peace in Việt Nam” và tác giả Nguyễn Thị Liên-Hằng.

Giải Edward M. Coffman là một giải thưởng hàng năm về sử học của The Society for Military History cho những tác phẩm đầu tay của những tác gỉa trong nội dung hòa hợp được những vấn đề liên quan với xã hội, chính trị, kinh tế, và lịch sử ngoại giao. Giải thưởng được lấy tên của một Professor Emeritus của đại học University of Wisconsin- Madison, Edward M. Coffman, một quân sử gia nổi tiếng của Hoa Kỳ.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

cover_of-inside_out_&_back_again

Thời gian gần một năm nay là thời điểm đầy vinh quang của tác giả Thanhhà Lai, một cựu phóng viên của báo Orange Register sau hai năm làm việc bỏ nghề đi học viết văn. Ngày cuối năm 2011, 16 tháng 11, National Book Foundation tuyên bố giải National Book Award for Young People’s Literature cho tác phẩm “Inside Out and Back Again” của cô. Lúc đó, cô đang ăn miếng bánh ngọt chocolate tại Cipriani Wall Street New York, cách nơi sinh trưởng của cô gần 9000 miles. Và, giây phút ấy tràn đầy nỗi hân hoan bất ngờ.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

dang_thuy_tram
Đặng Thùy Trâm (1942-1970)

Năm 2005, “Nhật ký Ðặng Thùy Trâm” được in và nhanh chóng được hệ thống tuyên truyền của chế độ đánh bóng. Tác phẩm này là cuốn nhật ký của một bác sĩ Việt Cộng viết trong thời kỳ mà chiến tranh dữ dội nhất và được “biên soạn” lại để phù hợp với mục tiêu truyên truyền của chế độ. Những “lãnh đạo” chế độ như cựu tổng bí thư Lê Khả Phiêu, cựu Thủ tướng Phan Văn Khải đã ngỏ lời khen tặng và cổ võ tiếp theo là cả một chiến dịch rầm rộ tán dương. Không những ở trong nước mà chiến dịch tuyên truyền còn lan ra đến ngoại quốc. Ðã có nhiều bản dịch ra nhiều ngôn ngữ khác nhau nhằm phổ biến một cách rộng rãi tác phẩm này.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

nguyen_sy_te_2
Nhà văn Nguyễn Sỹ Tế (1922-2005)

Nguyễn Sỹ Tế là một khuôn mặt văn hóa và trí thức có thể nói là tiêu biểu cho một thời kỳ lịch sử đặc biệt của dân tộc Việt Nam. Ông là một nhà thơ, một nhà văn và rất trân trọng văn chương chữ nghĩa. Ðọc thơ văn của ông, thấy được tấm lòng với nghệ thuật. Dù đời sống thực tế có nhiều thăng trầm nhưng tâm tình của ông vẫn khoan hòa và trong bất cứ hoàn cảnh nào, văn chương vẫn là của thẩm mỹ quan sâu sắc và chính xác. Là một nhà giáo dục, làm hiệu trưởng trường trung học Trường Sơn và là giáo sư của nhiều viện đai học Việt Nam như Ðại Học Sư Phạm, Ðại Học Vạn Hạnh, Ðại Học Ðà Lạt, Ðại Học Cần Thơ và có nhiều môn sinh thành đạt. Là một nhà văn hóa, ông có nhiều đóng góp vào những công trình giá trị trong mục đích bảo tồn văn hóa dân tộc và tiếp nhận những tinh hoa của các nền văn hóa khác.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987)

Bình Nguyên Lộc, bút hiệu con nai hiền miền bình nguyên, là một nhà văn, nhà báo kỳ cựu, đã sống và trải qua nhiều thời đại của lịch sử Việt Nam. Từ thời Pháp thuộc, ông đã khởi thảo truyện ngắn đầu tay “ Hương Gió Ðồng Nai” năm 1935, rồi sau đó “ Phù Sa”. Và sau khi tản cư vềvùng kháng chiến, rồi trở lại Sài Gòn hành nghề viết báo, ông đã có mặt không những suốt hai mươi năm văn học Miền Nam, mà còn có mặt thời tiền chiến ở miền Nam và cả ở hải ngoại sau khi ông đoàn tụ gia đình với con trai.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà thơ Hoài Khanh

Hoài Khanh là một thi sĩ nổi tiếng của hai mươi năm văn học miền Nam. Nhưng bên cạnh vóc dáng một thi sĩ, ông còn là một nhà khảo luận, một dịch giả, một nhà xuất bản có uy tín, một chủ bút tạp chí văn học có ảnh hưởng trong văn giới…

Hoài Khanh là bút hiệu, tên thật của ông là Võ Văn Quế, sinh ngày 3 tháng 6 năm 1933 tại phường Ðức Nghĩa, huyện Hàm Thuận, tỉnh Bình Thuận. Thuở nhỏ ông học chưa hết chương trình tiểu học thì trong nước có cuộc kháng chiến chống Pháp, ông và cùng một số bạn bè rời bỏ trường học vào chiến khu tham gia kháng chiến dù tuổi còn quá nhỏ.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Linda Lê

Ngày 30 tháng 10 năm 2012, viện Hàn Lâm Goncourt thông báo tên của 4 nhà văn lọt được vào vòng chung kết để xét trao giải thưởng văn học giá trị nhất của nước Pháp. Trong đó có nhà văn Linda Lê với tác phẩm Lame De Fond và 3 nhà văn khác là Patrick Deville, Jerôme Ferrari và Joel Dicker. Ngày tuyên bố giải là ngày 7 tháng 11 năm 2012*. Linda Lê rất có hy vọng đoạt được giải thưởng cao quý này. Cô là nhà văn Pháp gốc Việt đã đoạt được nhiều giải thưởng văn học giá trị của Pháp và được đánh giá là một trong những tác giả biểu tượng của văn học Pháp hiện đại. Nhà phê bình văn học Nancy Milner Kelly đã so sánh Linda Lê với Marguerite Duras. Trong khi có sự xếp đặt Linda Lê là một trong ba nhà văn hàng đầu của văn học Pháp với Alice Ferney và Marie Darrieussecq.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Tôi đọc những bài thơ đầu của Lâm Hảo Dũng khi tôi ở Pleiku những năm đầu của thập niên 70. Lúc ấy chiến tranh thật khốc liệt và tuổi trẻ chúng tôi vật vã theo với đà chiến cuộc. Bạn bè, có đứa vừa đùa giỡn với nhau ở bãi đậu phi cơ thì đã vội ra đi trong một phi cụ không về, thân xác vỡ trên trời. Bạn bè vừa bù khú tối hôm qua, vừa ngâm những câu thơ biên tái vừa bi thảm vừa hùng tráng, mấy ngày sau đã thành tử sĩ thân xác gói trong poncho để trở về đất mẹ. Và đời sống lúc ấy, với hiện thực đầy mầu đen tối, thì những câu thơ, như : “Chư Pao ai oán hờn trong gió / mỗi một khăn tang một tấc đường” truyền cảm và tạo rung động biết bao.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà thơ Cao Thoại Châu

Cao Thoại Châu là tên của một thi sĩ thành danh từ những năm cuối thập niên 1960,1970 của hai mươi năm văn học miền Nam. Những bài thơ đăng trên những tạp chí văn nghệ thời đó như Văn, Nghệ Thuật, Khởi Hành, Văn Học, Thời Tập… với một bản sắc riêng, là những trầm khúc buồn của những bài bảy chữ , tám chữ mang phong vị hành, có một chút gì trân trọng với đời, với ngươì nhưng cũng có nỗi niềm của lãng mạn trộn lẫn với thực tại nhiều điều không được như ý. Thi sĩ đã sinh sống trên nhiều vùng đất nước với những địa danh như Châu Ðốc, Kontum, Pleiku, Long An và đã để lại dấu ấn rất nhiều trong thơ của ông. Những nơi chốn ông đã sống từng phần đời mình với những kỷ niệm buồn nhiều hơn vui. Những nơi chốn đó đã thành kỷ niệm, thành một phần xương thịt của chính mình.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Tập thơ “Tôi Cùng Gió Mùa” của nhà thơ Nguyễn Xuân Thiệp in năm 1998, cách nay là gần mười lăm năm. Có nhiều nhà phê bình văn học đã có nhận xét về tập thơ này. Thời gian đã không làm phai nhòa đi những ấn tượng của tôi mà trái lại khi đọc lại những bài thơ và những bài phê bình trong tâm lại thấy nẩy ra những điều nên nói. Tại sao? Bởi vì trong sự nhận diện chân dung một nhà thơ, có nhiều phong cách khác nhau từ cảm xúc và suy nghĩ của những nhà phê bình văn học khác nhau. Có những phong cách qua sự đãi lọc của thời gian, vẫn còn giá trị. Nhưng có những phong cách qua một thời gian dài khoảng cách cần phải có sự cân nhắc lại để xác định giá trị có chính xác hay không. Tôi thú thực không phải là người phê bình văn học và chỉ là một người đọc sách để tìm trong sách vở những điều giá trị đáng học hỏi. Thành ra, những nhận xét của tôi trong bài này chỉ là góp ý và hoàn toàn không có sự phê phán. Những nhận định như thế sẽ rất chủ quan và trong cách diễn tả của tôi chỉ có chủ ý làm một công việc nâng niu một cuốn sách và nhẹ nhàng đặt lên kệ trong thái độ trân trọng.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Cộng đồng người Việt có lẽ là một cộng đồng tuy trẻ tuổi nhưng có những phát triển không ngờ. Trong lịch sử chỉ vỏn ven ba mươi năm mà trên nhiều lãnh vực, sinh hoạt đã khởi sắc và phồn thịnh. Một trong những lãnh vực phong phú là văn học . Văn chương Việt Ngữ ở hải ngoại thành lập và tồn tại với nhiều người viết và nhiều người đọc phần đông ở thế hệ thứ nhất. Quá khứ được mang cõng trên vai luôn luôn đè nặng. Chiến tranh có nhiều hệ quả , trực tiếp. Thơ văn , có ngôn ngữ để bầy tỏ những xao động của biến thiên thời thế. Người đọc và người viết chia sẻ với nhau những chung mang. Không gian , thời gian có sự gần gũi. Viết, có khi là một phương cách sống lại. Những thuở xa xưa, khi còn ở quê nhà.
(more…)

Nguyễn Mạnh TrinhNhã Lan


Trangđài dự lễ trao giải Nobel tại Thụy Điển với tư cách một Fulbright scholar, tháng 12, 2004

LGT: Chương trình do Nhà phê bình Nguyễn Mạnh Trinh (NMT) và Nhã Lan (NL) thực hiện cho Little Sàigòn Radio, Hồn Việt TV, và Việt Tide. Trangđài Glassey-Trầnguyễn là người cầm bút nữ đầu tiên và trẻ nhất xuất hiện trong chương trình từ nhiều năm qua. Để có thêm thông tin về các tác phẩm của Trangđài, xin vào www.trangdai.net, vietamproj@gmail.com.

NMT: Trangđài Glassey-Trầnguyễn là một người trẻ. Trẻ từ tâm hồn và trẻ từ tuổi tác. Trong khi có nhiều người ưu tư về hiện tượng lão hóa của văn học Việt Nam hải ngoại thì có những người trẻ vào cuộc. Có khi họ viết bằng Anh ngữ, Pháp ngữ nơi quốc gia mà họ định cư. Có khi họ viết bằng Việt ngữ. Hay song ngữ Anh–Việt, Pháp–Việt. Nhưng những người trẻ này đã viết và đã sống, đã sinh hoạt văn chương, xã hội bằng tâm thức Việt Nam, của đất nước và gia đình truyền thụ lại. Trangđài Glassey-Trầnguyễn là một trong những người trẻ ấy.
(more…)

Nguyễn Manh Trinh


Nhà văn Kiệt Tấn

Viết là một cung cách sống. Nhưng, ở Kiệt Tấn, viết là một cung cách sống hết mình và trong thế giới văn chương ông không cảm thấy một điều gì khiến mình úy kị để giới hạn không gian, thời gian của mình. Thế giới của Kiệt Tấn, cũng là thế giới quen thuộc đời thường nhưng lại là thế giới của chất ngất cảm giác. Giữa biên giới của dung tục thô thiển và phóng khoáng không câu thúc, giữa tính dục và tình yêu, với ngôn ngữ diễn tả có phong cách riêng, vẫn nổi bật một chân dung nghệ thuật. Viết về những người nữ, tuy bằng ngôn ngữ đời thừơng quen thuộc vẫn là những hình tượng đẹp, của những cảm giác xao xuyến đến cực độ của những người hiểu được sự trân quý của tình cảm con người.Viết về quê hương, dù là trong trí nhớ hay thì hiện tại, vẫn là những tình cảm sâu đậm của một người luôn nhung nhớ quê nhà. Viết về cuộc đời mình, của những giây phút cô đơn cùng cực, lạc lõng trong thế giới hỗn mang, vẫn là cái tâm trong sáng của một tấm lòng chơn chất đôn hậu.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn, nhà thơ Kiệt Tấn

Thường thường, người ta hay nhắc đến nhà văn Kiệt Tấn hơn là nhà thơ Kiệt Tấn. Có lẽ, vì ở trong bộ môn văn xuôi, ông có những tác phẩm gây ra sự chú ý của độc giả. Từ phong cách tàng tàng, nửa điên nửa tỉnh ông tạo ra một thế giới riêng mà trong đó những chuyện kể của chính mình được tái hiện trong văn chương một cách rất tự nhiên và thành thật dù rằng động chạm đến những vấn đề cấm kỵ của luân lý Việt Nam nhất. Tỉnh hay điên. Ðiên hay tỉnh. Chắc có lẽ chẳng có một độc giả nào thắc mắc. Bởi vì trong văn chương, cái điên có khi là kết quả của cái tỉnh táo nhất, của những điều uẩn ức mà người thường khó ngỏ và của tấm lòng thành thực vượt qua những rào cản của cuộc đời. Thơ hay văn, có khi cũng chỉ là phản ứng của những tâm hồn luôn đi ngược lại trào lưu của cuộc nhân sinh….
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà thơ, đạo diễn Hoàng Anh Tuấn (1932-2006)

Hoàng Anh Tuấn là một nhà thơ nổi tiếng từ thập niên 60. Nói đến nhà thơ này, là phác họa lại một chân dung văn nghệ sĩ của văn học Việt Nam rất độc đáo và nhiều cá tính. Trong thi ca của ông, ngôn ngữ thơ đã làm sống lại những thời kỳ của kỷ niệm không phải riêng của ông mà còn của rất nhiều người trong chúng ta. Những nơi chốn, của không gian những thời gian nào xa xưa được nhắc đến như một phần cuộc đời của thi sĩ và trở thành những hằn dấu trong tâm thức chẳng thể nào phai. Nói đến Hoàng Anh Tuấn, là phải đề cập đến con người đa năng đa diện và tràn đầy nghệ sĩ tính. Và, thơ của ông cùng với cuộc đời ông cũng trôi nổi theo từng thời kỳ của đất nước và cũng cùng chung những tâm tư của một thời đại rất đặc biệt Việt Nam.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Những nhà văn việt Nam thuộc thế hệ thứ hai dù quá khứ không đè nặng trên vai và họ chỉ chịu ảnh hưởng gián tiếp từ gia đình nhưng đã viết với tâm cảm Việt Nam. Họ sinh ra và lớn lên ở xứ sở định cư, hấp thụ giáo dục và văn hóa của người bản xứ nhưng trong tác phẩm dường như họ viết với căn cước của người tị nạn Việt Nam. Với những nhân vật sống trong một thời đại mà những biến chuyển chính trị đã ảnh hưởng đến đời sống của mọi người và mọi gia đình họ đã trang trải được những suy tư của đời sống lịch sử của dân tộc. Một trong những nhà văn Mỹ gốc Việt, thuộc thế hệ tị nạn thứ hai, đã có những tác phẩm được sự quan tâm chú ý của văn học dòng chính: Aimee Phan.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Tế Hanh (1921-2009)

Tế Hanh, một nhà thơ nổi tiếng thuộc loại tiên chỉ của làng thơ Việt Nam trong nước từ trần ngày 16 tháng 7 năm 2009 sau hơn mười năm nằm liệt giường vì bị xuất huyết não thọ 88 tuổi.

Ông được coi như là một thi sĩ của phong trào Thơ Mới thời tiền chiến với những bài thơ đầu tay viết lúc tuổi còn rất trẻ. Từ năm ông 15 tuổi, đi học ở Huế và ở nơi đây ông đã gặp những nhà thơ cùng khuynh hướng và cùng tham dự vào một cuộc vận động văn học mà có người fã cho rằng đó là một thời kỳ vàng son của phong trào Thơ Mới. Những bài thơ đầu, ngay từ lúc xuất hiện đã làm nhiều người để ý và đến bây giờ đã thành những bài thơ tiêu biểu một thời không những của riêng nhà thơ Tế Hanh mà còn của văn học thời tiền chiến và cả văn học Việt Nam nữa. Ðó là bài Những Ngày Nghỉ Học, Lời Con Ðường Quê, và Quê Hương.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà thơ Cung Trầm Tưởng

Khoảng cuối thập niên 50 và đầu thập niên 60, thơ của Cung Trầm Tưởng đã xuất hiện như một hiện tượng mới lạ của văn chương và thi ca Việt Nam. Cùng với những Nguyên Sa, Hoàng Anh Tuấn, Cung Trầm Tưởng đã mang thi ca đến những phương trời xa lạ, của những xứ sở mà được là người đi du học đặt bước chân để lãng du đến những phương trời xa lạ là ước vọng của một thời.

Với Cung Trầm Tưởng, ở giai đoạn đầu tiên, thơ là tình ca, là những cảm giác mới lạ của trái tim nguyên si, của một thời tuổi trẻ. Và sau năm 1975, thơ in ở hải ngoại là những cảm xúc của con người trong nghịch cảnh của đời sống. Thơ của suy tưởng của những tháng ngày tù tội của một người chọn lưa thế đứng chính trị của mình chống lại chế độ độc tài áp bức..
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Doãn Quốc Sỹ

Với nhiều người bản xứ, hình như dư âm của cuộc chiến tranh Việt Nam vẫn còn nên văn chương và văn hóa Việt Nam được đặc biệt chú ý. Tôi có một người bạn cùng lớp Creating & Writing học viết văn người Mỹ gốc Ý rất thích thú với văn chương Việt nam. Một bữa anh khoe với tôi tuyển tập “Việt Nam: A traveler’s literary companion “do John Balaban và Nguyễn Quý Ðức chủ biên và rất đặc biệt chú ý tới nhà văn Doãn Quốc Sỹ với truyện ngắn “The Stranded Fish” ( Con cá mắc cạn). Anh còn khoe đã được dự một cuộc hội thảo văn học với hai giáo sư Doãn Quốc Sỹ và Lê Hữu Mục tháng 6 năm 1999 tại University St Thomas ở Houston với đề tài “Living Two Cultures: A conference for Vietnamese – Americans”. Và anh hỏi tôi một câu: Bạn nghĩ thế nào về nhà văn Doãn Quốc Sỹ. Nhà văn? Nhà giáo? một người hoạt động chính trị? Hay một người yêu nước bị chế độ đương thời đầy ải khi ở trong nước? Và một nhà văn luôn hướng về tương lai ở hải ngoại …
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Doãn Quốc Sỹ

Năm 1954, hiệp định Genève chia đôi đất nước và cả triệu người từ miền Bắc vào Nam di cư và lập nghiệp. Và chính ở cột mốc thời gian này, một nền văn học mới được hình thành ở miền Nam với phong cách khác so với những thời kỳ trước. Tạp chí Sáng Tạo của một nhóm các nhà văn di cư đã góp phần để tạo dựng một nền văn học tự do và khai phóng mà một con đường văn chương mới được vạch ra với một tâm thức mới.

Có nhiều người phân vân khi trả lời có hay không nhóm Sáng Tạo, vì thật ra tất cả những cây bút như Mai Thảo, Trần Thanh Hiệp, Doãn Quốc Sỹ, Thanh Tâm Tuyền, Tô Thùy Yên, Cung Trầm Tưởng, Thái Tuấn, Duy Thanh, Ngọc Dũng, Cung Tiến,.. mỗi người đều có phong cách cũng như tâm thức riêng và họ chỉ góp mặt trong một tạp chí theo một con đường của cá nhân họ. Nhưng, một điều rõ ràng là từ những đóng góp ấy, đã tạo được một cá tính đặc sắc cho cả một thời kỳ văn học và ảnh hưởng của họ rất lớn, có thể coi như là đến ngày hôm nay.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Có những bài thơ đã ở trong trí nhớ tôi suốt gần nửa thế kỷ. Không biết đó có phải là những vần tuyệt tác không? Tôi nghĩ chưa chắc ! Nhưng với riêng tôi đó là một phần kỷ niệm, là một phần đời sống của mình. Khi đọc lại, nó nhắc đến phần đời đã qua, nơi chốn đã sống và cảm giác đã trải. Những câu thơ nhắc lại những quá khứ thân gần của một thời đã qua nhiều khi là một phần thân thể của đời người chẳng thể tách lìa. Thơ có thể là của thi sĩ này hay của nhà thơ kia nhưng có lúc đã biến thành của riêng tôi trong bộ nhớ…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nguyễn Đức Sơn – Tranh Đinh Cường

Từ “Nguyễn Ðức Sơn nhà thơ” qua “Nguyễn Ðức Sơn nhà văn” chỉ là một khoảng cách ngắn. Ngoài phong vị văn xuôi riêng của những suy nghĩ cực đoan nhìn cuộc đời bằng những nét đen tối với phong cách du côn thì thi ca cũng làm dịu đi cái nồng độ căm ghét cuộc đời qua tâm hồn yêu thương cây cỏ và nhìn thiên nhiên cảnh vật như một người bạn chia sẻ thiết tha. Viết về”người” với những phác họa nhiều khi của khép kín thì viết về “cảnh” lại mở ra. Với tâm hồn của một thi nhân, một thi nhân lập dị…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nguyễn Đức Sơn – Tranh Đinh Cường

Nguyễn Ðức Sơn. Bùi Giáng. Phạm Công Thiện. Có lẽ là những khuôn dáng thi ca lạ lùng nhất của hai mươi năm văn học miền Nam. Chân dung tác giả và chân dung tác phẩm hình như có nhiều điều quan hệ với nhau và mỗi người tạo ra được cho mình những huyền thoại có khi là của thế giới hiện hữu này nhưng có lúc là của một không gian thời gian khác của một mặt đất khác.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nguyễn Đức Sơn – Tranh Đinh Cường

Nguyễn Ðức Sơn là một khuôn mặt thi sĩ lớn của văn chương Việt Nam. Một phong cách văn chương riêng, một mình một chiếu, thơ và văn bộc lộ một tâm thái suy tư khác thường đi ngược lại dòng sống thay vì xuôi chảy.

Ông là người làm thơ mà cuộc sống văn chương và đời thường đã tạo thành nhiều huyền thoại. Những chuyện kể về, những giai thoại nói đến, một chân dung tác giả khác thường được tạo dựng và người đọc, không phải chỉ ở những lớp sau mà ngay ở lớp cùng thời, đã có những nhận định sai lạc về chân dung thực con người thực. Ðó là không kể, như ở trong nước, vì lý do lợi nhuận đã có những cuốn sách khai thác quá độ đời tư để đến thành những khoảng cách thật xa với thực tế.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Octavio Paz (1914-1998)

Có một bài thơ nổi tiếng của một nhà thơ Mễ Tây Cơ đã đoạt giải Nobel văn chương năm 1990, Octavio Paz (1914-1998) và bài thơ “Between what I see and what I say”. Trong bài diễn văn kỷ niệm 70 năm ngày sinh của ông, nhan đề “Xa xôi hơn những ngày tháng, gần gũi hơn những tuổi tên”, là một bài viết thật nhiều cá tính riêng biệt với một phong cách suy tư sâu sắc ông viết:

“…Con người là một con vật chính trị và cũng là một con vật triết học. Bởi vậy con người cũng là một con vật thi ca, một ẩn du mênh mang bàng bạc. Tưởng tượng đã tạo thành những nhịp cầu bắc giữa hành động và ngưỡng mộ quan sát. Trong sự tưởng tượng ấy, cái “nhìn” cũng như cái “làm” được khai triển. Nhờ óc tưởng tượng, con người phóng ra những hình ảnh bản thân mình và hình ảnh thế giới, chiêm ngưỡng và tự nhìn ngắm chính mình, một hình ảnh con người được chuyển hóa, trong cảm giác của cơn khát được thể hiện.Tưởng tượng đã mời gọi chúng ta “làm” cái mà chúng ta đã “nhìn” để hình tượng chính chúng ta. Những thời điểm sáng tạo của lịch sử đều là giây phút mà hình ảnh mơ mộng được liên tưởng và cảm nhận để hạ xuống thấp mặt đất. Chính ở sự biến hóa thành hành động nên chất sống có phong vị nồng nàn hơn.

Ngay từ khi còn trẻ tôi đã cảm nhận, như cùng biết bao người chung tuổi tác, cái tiếng gọi chia đôi bên này bên kia giữa hành động và sự quan sát để chiêm ngưỡng. Trong thế giới hiện đại nhập chung cả hai cảm giác làm một thật là khó khăn: không gian và các thiên thể hiện hữu của nó không còn là khuôn mẫu của xã hôi loài người nữa. Chúng ta là một địa cầu lang thang trong một vũ trụ cũng lang thang. Tuy nhiên tôi đã mau chóng tìm thấy được nhịp cầu nối liền hai cảm giác của hành động và quan sát để chiêm ngưỡng:..”

(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nghệ sĩ Võ Đình (1933-2009)

Tại sao tôi không gọi là Võ Ðình họa sĩ, Võ Ðình nhà văn, Võ Ðình thi sĩ, Võ Ðình dịch giả, mà gọi là Võ Ðình nghệ sĩ.? Bởi, tôi thấy rằng cái nét nghệ sĩ đã trùm lấp dù đôi lúc ẩn hiện trong văn chương ông và cả cuộc sồng ông. Vẽ tranh, viết truyện, dịch sách, làm thơ, ông đều có cái phong thái của một người vừa đam mê, vừa trân trọng, nhưng lại có một chút mơ mộng của những người muốn vượt qua cảnh giới hiện tại để đi đến một bến bờ nào xa xăm hơn và nhiều khám phá hơn.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Khoảng thập niên 60-70, thực sự đã có những luồng gió mới thổi tới trong văn học nghệ thuật miền Nam. Giữa người đọc và người viết hình như chung một ý hướng là làm mới lạ văn chương, để khác đi với thời trước, thời tiền chiến và thời của Tự Lực Văn Ðoàn. Những tác giả trong những tác phẩm của mình và các tạp chí văn học đã cố gắng trong nỗ lực ấy. Người viết mang những trào lưu tư tưởng triết học tây phương mà trong đó những tư tưởng hiện sinh là một. Trong khi đó, người đọc, phần đông trẻ tuổi là sinh viên học sinh hoặc những người lính chưa có nhiều năm quân ngũ, cũng theo dõi một cách hào hứng những trào lưu tư tưởng có khi trở thành thời thượng.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Hà Thúc Sinh không phải là một tên tuổi xa lạ. Trái lại. Ðó là một tên tuổi tác giả quen thuộc với văn học Việt Nam. Nhưng câu hỏi để định hình một danh tánh văn chương sẽ rất khó trả lời môt cách giản dị bởi trong chân dung nghệ thuật ấy, trong tên tuổi ấy , bao gồm nhiều lãnh vực. Là Nhà thơ? Là nhà văn ? Là nhạc sĩ sáng tác? Là trưởng ca đoàn Hưng ca một thời? Là tác giả viết về ngục tù Cộng sản với tác phẩm nổi bật nhất của văn học Việt nam hải ngoại? Là một nhà báo chuyên nghiệp của nền báo chí Việt nam hải ngoại lúc phôi thai đến khi phát triển? Và bất cứ trên lãnh vực nào, cũng là nổi bật, cũng đầy cá tính và gây cho độc giả những ấn tượng sâu sắc khó mờ phai…
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Có những bài thơ, đọc lại là cả một sự hồi tưởng, đối với riêng tôi. Hơn thế nữa, nó còn là một phần đời sống.

Một trong những bài thơ vừa kể, tôi viết năm 1972. Lúc đó, tôi ở Pleiku và quá giang chiếc trực thăng ghé về thăm nhà ở lại một đêm rồi sáng trở lại đơn vị trong cùng một chuyến bay. Khi về nhà, lúc ấy buổi xẫm tối, tôi vội vàng lấy xe để đi chơi thì bất ngờ có một hình ảnh làm tôi khựng lại. Hình ảnh của mẹ tôi ngồi trước bàn thờ Phật với tiếng kinh trầm và mùi hương ngát. Tôi biết mẹ tôi đang cầu nguyện cho đứa con ở xa. Lúc ấy, chiến tranh đang khốc liệt với nhiều chết chóc. Ở xóm tôi, đã có nhiều chiếc xe GMC chở về quan tài phủ cờ của những người lính tử trận là những đứa bạn thuở ấu thời của tôi. Và tự nhiên tôi dắt xe vào nhà, …
(more…)