Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Văn / Ký Sự’ Category

Phạm Khắc Trung

bung_binh_cong_hoa

Lên Đệ Nhị, tôi qua trường Thăng Long ghi danh học. Trường trung học tư thục Thăng Long tọa lạc trên đường Hồng Thập Tự, kế góc đường Nguyễn Thiện Thuật, gần bùng binh Cộng Hòa, do Giáo Sư Toán Vũ Bảo Ấu làm Giám Đốc, và Hiệu Trưởng là Giáo Sư Vật Lý Phạm Huy Ngà.

Danh sách quý thầy phụ trách lớp 11B4 của tôi năm đó gồm: GS Nguyễn Bát Tuấn dạy Toán Hình Học, GS Nguyễn Khắc Ngữ dạy Đại Số, GS Phạm Huy Ngà dạy Vật Lý, GS Trương Đình Ngữ dạy Hóa Học, GS Chu Ngọc Thủy dạy Vạn Vật, GS Nguyễn Văn Khánh dạy Công Dân Sử Địa, GS Phạm Vân Trung dạy Việt Văn, GS Bùi Đình Mạc dạy Anh Văn.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

le_quoc_quan_truoc_toa_phuc_tham
Luật sư Lê Quốc Quân tại Tòa án nhân dân Hà Nội hôm 18/2/2014. Ảnh: AFP

Ôi! Có ở đâu như ở đây. (Trần Hồng Tâm)

Năm ngoái, tôi được nghe Thượng Tọa Tuệ Sĩ kể lại câu một chuyện (hơi) buồn:

Tại xã Hương Thọ huyện Hương Trà tỉnh Thừa Thiên có một gia đình nghèo khổ sống lênh đênh trên một chiếc đò. Khi cơn lụt ập đến, gia đình này là duy nhất có ghe ở địa phương miền núi này, do đó đã vớt được trên 80 người khỏi cảnh chết chìm. Sau nước rút, thỉnh thoảng có vài phái đoàn đến cứu trợ.

Các gia đình khác đều nhận được cứu trợ. Chỉ trừ gia đình anh. Lý do: không có hộ khẩu, vì lâu nay gia đình này nghèo quá, phải sống “vô gia cư” phiêu bạt trên các sông suối nên không có hộ khẩu thường trú. Dân làng biết ơn anh, xin chính quyền địa phương cấp hộ khẩu cho. Nhưng thiếu điều kiện nhập hộ: gia đình anh không có đủ 400,000 đồng VN để hối lộ…
(more…)

Giao Chỉ – San Jose

viet_dzung_5

Buổi chiều HO San Francisco.

Tết Giáp Ngọ đã qua gần cả tháng, Hội HO của anh Phú San Fran mới tổ chức đón Xuân muộn. Xác pháo đã chìm mất tiêu sau trận mưa đầu mùa tại Chinatown. Bà con ta vẫn vui vẻ cùng với biệt đoàn văn nghệ Lam Sơn hát ly rượu mừng của Phạm Đình Chương.

Sau phần thứ nhất của chương trình mừng tân niên Giáp Ngọ, đến phần thứ hai là tưởng nhớ Việt Dzũng. Anh Huỳnh Lương Thiện lên nói về người chiến sĩ đấu tranh số một của hải ngoại. Anh đồng ý với Nguyễn Văn Khanh (Trưởng ban Việt Ngữ RFA) rằng Việt Dzũng được mọi người nhớ đến qua bài ca bất hủ “Một Chút Quà Cho Quê Hương” và bản thân anh chính là một món quà rất quý. Có lẽ nên nói rõ hơn, chính Việt Dzũng là món quà của quê hương dành cho chúng ta, dành cho hải ngoại.
(more…)

Đỗ Xuân Tê

ak_rifle

Đọc tuần báo Time số cuối năm, tôi khá ấn tượng về lời ai điếu người cha đẻ ra khẩu súng trường AK-47 của Liên xô, một vũ khí cá nhân có độ sát thương cao và đã xuất xưởng trên 100 triệu khẩu kể từ ngày có bằng sáng chế nhãn hiệu này mang chính tên ông.

Bản tin đăng trên chuyên mục dành cho các danh nhân thế giới đủ mọi lãnh vực vừa qua đời mà thân thế và sự nghiệp của họ có ảnh hưởng cả tốt (lẫn xấu) đến số phận nhiều người thậm chí chuyển đổi cả thế giới. Mới đây nhất, Võ Nguyên Giáp của Việt nam được vinh danh như ‘viên tướng chưa hề chiến bại’ nhưng cũng chỉ chiếm một khung nhỏ trong toàn chuyên mục chỉ có một trang.
(more…)

Đỗ Trường

hoang_minh_tuong

Hôm rồi, tôi đến thăm ông giáo già, cựu giảng viên đại học. Ông là lứa sinh viên đầu tiên, được sang Đức du học, vào đầu thập niên sáu mươi của thế kỷ trước. Vì vướng vào vụ án ủng hộ chủ nghĩa xét lại, nên ông ở lại Đức. Nhân nói về, cuốn sách (tiểu thuyết) lịch sử Nguyên Khí của nhà văn Hoàng Minh Tường, không được phép xuất bản, ông phàn nàn: Cứ gì trong nước, ngay đến cuốn Thơ Người Việt Ở Đức, xuất bản ở Berlin, không hiểu có bàn tay lông lá nối dài nào đứng sau, cũng đang tìm cách đình chỉ, thu hồi đấy. Rồi ông than thở: Sự định hướng tư tưởng, kiểm duyệt xuất bản đã bóp chết bao tài năng văn học, nghệ thuật. Câu nói của ông, chợt làm tôi nhớ đến lời kể về giấc mơ của Nguyễn Kỳ Vọng. Một nhân vật trong Thời Của Thánh Thần, cuốn sách cũng bị thu hồi của Hoàng Minh Tường:“…Tôi mơ gặp anh Vỹ tôi. Anh Vỹ mặc bộ quần áo trắng, treo ngược người, như trồng cây chuối trước nhà thờ ở Nguyễn Kỳ Viên. Tôi đến định cởi dây thừng cho Vỹ. Nhưng Vỹ xua tay và bảo: “Anh không muốn sống nữa”. Tôi hỏi vì sao? Vỹ bảo: “Có nhà sử học vừa viết rằng Cách mạng nước ta không phải mãi tháng Tám năm 1945 mới thành công mà đã giành chính quyền từ tay thực dân Pháp từ năm 1930… Đọc đến đây anh không muốn sống nữa. Vì nếu như vậy thì văn học nghệ thuật nước nhà làm sao có được những trào lưu như Thơ Mới, Tiểu thuyết Thứ Bẩy, Tự lực Văn đoàn, những Tân nhạc, Mỹ thuật Đông Dương… mà hàng loạt tên tuổi lừng danh đã làm vẻ vang cho xứ sở, như Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên, Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Nguyễn Văn Thương, Nguyễn Xuân Khoát, Nguyễn Gia Trí, Tô Ngọc Vân, Bùi Xuân Phái, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Sáng, Dương Bích Liên…”
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

hoa_hue_2

Thân bằng quyến thuộc, mười người hết chín, trách tôi bạc lòng, vụng về cư xử. Cúi đầu nhận tội, thành tâm sám hối, diện bích bóng đêm, câu kinh lướt trôi, khói nhang còn vướng: “Đệ tử vốn tạo các vọng nghiệp, đều do vô thỉ tham sân si…”

Ông ngoại mấy cháu qua đời hôm mồng sáu Tết, chẳng xem được thế vận mùa đông, ở Sochi. Năm vòng tròn có cái bạc mệnh nhác chơi để phơi bày bốn vòng kỳ cục, mặc dù khẩu hiệu ban tổ chức đề xuất khá ấn tượng: Hot. Cool. Yours. Chúng ta cuối cùng đều đi tới đích nhưng thảy chẳng có một huy chương tròng vào cổ. Những vận động viên bạc nhược dẫm bước trên lằn vôi chót, thở không ra hơi. Cũng có trao hoa, nhưng hoa kết vòng hoành tráng với hàng chữ thấy choáng “Thành kính phân ưu”.
(more…)

Phạm Hồng Ân

blonde_at_beach

Chiếc Boeing 707, sau khi vượt qua chặng hành trình dài 12,000 mile, đã ngạo nghễ đáp xuống phi trường Newyork an toàn. Nước Mỹ rực rỡ hiện ra trước mắt chúng tôi. Tất cả đều mới lạ, đẹp đẽ, và văn minh một cách tuyệt vời.

Trường U.S. Naval Officer Candidate nằm ở tiểu bang Rhode Island, trong thành phố Newport, thuộc khu vực vịnh Narragansett. Đó là điểm cuối cùng chúng tôi phải đến, để chịu thời gian thụ huấn, cách đây thêm 2 giờ xe nữa.

Chiếc bus quân sự màu xám tro, dềnh dàng như tòa nhà hình hộp, đang nằm sẵn chờ chúng tôi bên vệ đường. Cô tiếp viên Mỹ xinh xắn, nở nụ cười thật tươi thắm, đưa tay chào đón chúng tôi một cách nồng nàn.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

huynh_anh_tu-huynh_minh_tri
Hai người tù bất đồng chính kiến mới được thả
Huỳnh Anh Tú và Huỳnh Minh Trí

“Văn mình vợ người” là chuyện đúng với tất cả mọi người, trừ Vũ Thư Hiên. Mỗi lần có dịp gặp ông, tôi đều nghe tác giả này hăng hái bàn về tác phẩm và nhân vật của … một nhà văn khác:

– Dứt khoát là phải làm một cuốn phim về cuộc đời của Già Đô thôi.

– Dạ vâng!

Tôi cứ “vâng, dạ” đều đều (và nhẹ hều) như vậy vì đã nghe ông lập đi lập lại câu nói trên dễ cũng đã hơn chục lần rồi. Già Đô là một nhân vật trong Chuyện Kể Năm Hai Ngàn của Bùi Ngọc Tấn:

Già là một lính thợ Pháp quốc trong đại chiến thế giới thứ hai. Từ Pháp già đã tới Algérie, Maroc (cái lý lịch ấy thật tai vạ cho già). Già đã là thợ đốt lò dưới con tàu Commerce Maritimes thuộc hãng Đầu Ngựa. Hải Phòng – Marseille là hành trình những năm tuổi trẻ của già. Làm được hai năm già thôi việc. Chỉ vì già không chịu được những lời mắng nhiếc của chủ …
(more…)

Trang Luân
Cho một người nằm xuống: Bác sĩ Phạm Đức Dụ

chiec_la_vang

Thấp thoáng mà hai mươi sáu năm trôi qua. Hai mươi sáu năm tính từ ngày ba mươi tháng tư năm bảy mươi lăm làm tiêu mốc thời gian. Hai mươi sáu năm, vào buổi sáng ngày chủ nhật, với những tảng mây màu chì đậu thật thấp, tôi xuống phố, tình cờ gặp lại tên anh trên trang báo Người Việt. Tên anh được in bằng khổ chữ thật lớn, thật nắn nót và được đóng khung lại một cách thật trang trọng. Chính anh! Phải! Chính anh! Đích thật tên anh được tô đậm ở trên đấy. Tôi sợ mình bị hoa mắt, hay bị lầm lẫn, hoặc đôi khi có sự trùng hợp về tên tuổi chăng! Tôi dơ tay lên dụi mắt, cố mở to rồi đọc lại thêm một lần nữa! Dưới tên anh, còn ghi chú rõ ràng về địa danh cùng đơn vị mà anh đã từng phục vụ trước kia. Châu Đốc. Bệnh Viện Quân Dân Y Phối Hợp. Tôi có nghe anh nói rất nhiều về cái bệnh viện này. Đấy là đơn vị cuối cùng của đời anh trong quân ngũ. Thì ra là chính anh. Mà tại sao lại là chính anh! Bao nhiêu câu hỏi cứ lần lượt đổ về chất vấn nơi tâm tư tôi. Choáng váng, tôi ngẩn người, thừ ra nghe lòng mình tê điếng. Anh đã ra đi. Thật sự ra đi khi tuổi đời vừa tròn ở con số sáu mươi. Sáu mươi năm, anh xuôi tay giã từ tất cả. Sáu mươi năm, anh bỏ lại bao nhiêu người thân yêu cùng bạn bè thương tiếc anh. Bỏ lại cái quê hương tạm bợ, trần thế, phù phiếm này, để bước sang cuộc hành trình lạ lẫm, mới mẻ khác. Cuộc hành trình đi về với thế giới huyền ảo, xa xăm. Cái thế giới của an hòa, của vĩnh phúc. Cái thế giới không bao giờ có ngục tù, xiềng xích! Cái thế giới chẳng khi nào nghe tiếng đạn réo trong đêm! Cái thế giới với đầy đủ mọi ý nghĩa thiêng liêng và nhiệm mầu về hai chữ hạnh phúc, vinh hiển ở trên đấy.
(more…)

Từ Khanh

mrauk_u

Sương ở Mrauk U dầy nhưng không thành mây. Cũng không phải mây sà thấp để hóa màn sương trắng. Sương ở miền cực tây sơn cùng thủy tận của đất Miến vẫn là sương. Khi nắng lên, sương tan vào đâu. Trời vẫn xanh.

Có những nơi mây xuống thấp thành sương trắng lung lay, như Dharamsala. Nơi đó mây từ rặng Hy Mã đổ về, gió nóng từ miền nam thốc lên nhào mây như nhào bột. Mây bị vây hãm trong bốn bề núi cao, dùng dằng trong thung lũng rồi lẩn quanh vào trời mây. Mây ở Pa-an như sợi chỉ, trời thòng xuống đậu trên ngọn cây trong thửa vườn bồ đề bát ngát.
(more…)

Nguyễn Đăng Trình
[nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh & tôi – gặp gỡ và chia xa]

chu_tram_nguyen_minh_4
Nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh (1943-2014)

1.

cách đây vài năm…

buổi sáng…

điện thoại reo… số lạ…

– a lô… xin nghe…

– phải Nguyễn Đăng Trình Thời Văn không?…

– dạ thưa vâng ạ!…

– Chu Trầm Nguyên Minh đây!…
(more…)

Trangđài Glassey-Trầnguyễn

veli_web

Hoạt hình đa ngữ

Tôi quen Caillou khi chồng tôi mở phim hoạt hình tiếng Pháp cho các con xem. Thằng bé tự giới thiệu mình trong khúc nhạc dạo mở đầu mỗi tập phim, “Caillou, Caillou, c’est moi!” Nhìn kiểu của nó thật là Châu Âu

Khi đưa các cháu đi thăm Ông Bà Ngoại, tôi lại nghe điệu nhạc quen thuộc. Nhìn lên màn hình, thì đúng là Caillou, nhưng nó nói tiếng Anh. Tự dưng thấy Caillou lạ hoắc, không ‘quen’ nữa, không giống Caillou nói tiếng Pháp. Ngồi coi một hồi, thì thấy Caillou đã “Mỹ hoá” rồi.
(more…)

Phạm Cao Hoàng

chu_tram_nguyen_minh-song_seine
Nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh

Chiều nay, đi làm về, như thường lệ, việc đầu tiên là mở computer và check hộp thư email. Bạn bè từ Sài Gòn báo tin nhà thơ Chu Trầm Nguyên Minh vừa qua đời.

Không bất ngờ (vì hai hôm trước qua điện thoại Nguyên Minh cho biết Chu Trầm Nguyên Minh đang nằm trong bệnh viện – rất yếu) nhưng tôi vẫn thấy trong lòng mình gợn lên một nỗi buồn khó tả. Nguyên Minh có cho biết anh và nhóm Quán Văn đang thực hiện một cuốn sách bao gồm những bài viết về Chu Trầm Nguyên Minh để tặng anh trong lúc anh đang nằm viện. Nhưng không kịp rồi, chiều 19.2.2014, Chu Trầm Nguyên Minh đã thực sự ra đi.
(more…)

Người Buôn Gió

nhay_mua_tuong_dai_ly_thai_to

Một sân khấu dựng lên dang dở để chiếm lấy khoảng không. Một đám thanh niên tình nguyện hát một bài hát nhí nhảnh. Một đám sồn sồn rửng mỡ nhảy nhót trong nền nhạc Tàu. Một gã lùn rao giảng về chiến tranh và hòa bình. Cùng lô xích xông mật vụ đứng quay phim….

Không có cảnh bắt bớ thô bạo, chỉ có những hoạt động văn hóa trá hình phá hoại cuộc tưởng niệm ý nghĩa ngày 17/2 của những người dân Việt yêu nước. Một tinh thần thiêng liêng bị một văn hóa tinh thần nhộm nhoạm tấn công ngay giữa trung tâm thủ đô.
(more…)

Đặng Châu Long

chu_tram_nguyen_minh-tran_dat
Chu Trầm Nguyên Minh qua nét vẽ Trần Đạt

Cầm cuốn sổ 25 năm trước tôi tập tò dịch lại tác phẩm Kẻ Tiên Tri của Khalil Gibran cho qua những ngày tháng đau bệnh, thất nghiệp, chán nãn một thuở nào, giở trang đầu tiên đọc lại, những dòng chữ như đang cùng tôi nhảy múa:

Làm sao có thể ra đi trong thanh thản mà chẳng khổ đau? Không, sao ta có thể rời bỏ thành phố mà chẳng để lại vết thương lòng.

Dằng dặc là những chuỗi ngày đau khổ mà ta đã trải qua ở chốn tường thành. Dằng dặc là những đêm cô đơn; và ai có thể rời sự thống khổ và cô đơn mà chẳng đắng cay.

Hằng hà mảnh hồn ta đã tan tác trong các đường phố này. Hằng hà những đứa con của khát vọng ta, trần truồng đi trong những ngọn đồi này, và ta chẳng thể dứt bỏ nhẹ nhàng được.

Đó chẳng phải trang phục ta có thể cởi ra hôm nay; đó là tấm da ta phải đành lòng giật ra tự đôi tay mình

Đó chẳng phải một ý tưởng để ta dễ dàng dứt bỏ; đó là trái tim nguội lạnh bởi sự đói khát khôn nguôi

(Le Prophète, Khalil Gibran)

(more…)

Tưởng Năng Tiến

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Tháng 9 năm 1975, Lý Chánh Trung được mời tham dự Hội Nghị Hiệp Thương Thống Nhất. Chuyến đi này đã được ghi lại, với rất nhiều hào hứng:

Ra Bắc, gặp một cô lái đò, cô hỏi: có phải là giáo sư Lý Chánh Trung không? Đúng là tôi. ‘Trước 1975, cháu có đọc nhiều bài viết của chú, cháu thích lắm…

Lý Chánh Trung tấm tắc đưa ra nhận xét: Trình độ văn hóa ngoài Bắc cao. Chiến tranh như thế mà một cô lái đò cũng tìm đọc Lý Chánh Trung ở trong Nam…” (Miền Đất Lạnh – Nguyễn văn Lục, ĐCV).
(more…)

Đỗ Xuân Tê

nguyen_ngoc_tu

Rượu đến độ hăng, cuộc nhậu cũng đủ lâu, hai nhà cùng xóm rủ rê đổi vợ chồng cho… mới, chung đụng cũ xèo hoài chán thấy mồ. Những người chứng kiến tưởng vì rượu nói chơi cho vui, nhưng sáng hôm sau hai bà vợ tỉnh bơ xách gói chuyển sang nhà của nhau sống với chiếu giường mới mẻ. Họ nói hết tháng ai lại về chỗ nấy, có sao đâu. Người kể chuyện nhẩm đếm bữa nay nữa là mười ba ngày họ đổi ngôi, chị nhớ vì buổi nhậu ấy ngay dịp đám giỗ má chồng mình.

Mấy câu chuyện kỳ khôi bạt mạng kiểu vậy vẫn thường lửng lơ trên những chuyến xe bus ngược xuôi liên huyện. Chỉ mấy bà già là còn kêu quỷ thần ơi, vợ chồng với nhau đâu phải cái áo. Nỗi mệt đường dài bay biến, thay vào đó là hoang mang, tự hỏi những gì xảy ra dưới gầm trời này ta biết được bao nhiêu, những giá trị đạo đức đang sấp ngửa đến độ nào. Hồi đầu tôi thường phản ứng bằng ý nghĩ thiên hạ đồn thổi chơi thôi, chắc gì thiệt. Giờ thì ngờ ngợ, biết đâu đó. Miền Tây chẳng gì là không thể.
(more…)

Nguyễn Thị Khánh Minh

hoa_huong_duong

Hãy hướng về phía mặt trời bạn sẽ không còn nhìn thấy bóng tối. Đó là những gì hoa hướng dương đang làm. (Helen Keller)

Trời Santa Ana sáng nay mù mây và mưa nhẹ, rét hơn mọi hôm. Mở thùng thư ảo nhận được một e-mail mang đến cho mình rất thật một niềm vui, với cái subject Tuyết phủ. Nghe muốn ước, giá mà được ngồi uống cà phê nhìn tuyết rơi ở đó. Không biết người nói tuyết phủ ấy có biết đó là một ước mơ của tôi không, dĩ nhiên tôi chỉ nói đến cảnh tuyết rơi nhẹ thôi, chứ không thì hai cô bạn Liên và Châu Tỷ ở New Jersey sẽ la toáng lên, qua đây mà xúc tuyết xem thử có mơ mộng nổi không (mở ngoặc ở đây để cầu nguyện cho cơn bão tuyết hiện giờ đang tràn các tiểu bang miền Đông và Trung Tây sẽ qua nhanh)
(more…)

Nhật Tuấn

quan_thanh_thao_chay

Sáng sớm mồng Năm Tết, gã Ký Quèn la hoảng:

“Hôm nay bà con bóc lịch chưa?”

Cô Phượng cave láu táu:

“Bóc rồi thì sao? Chưa bóc thì sao?”

Gã Ký Quèn cáu kỉnh:

“Hôm nay mồng 5 Tết, lẽ hội vua Quang Trung thắng trận Đống Đa, hàng vạn quân Thanh ôm đầu máu chạy về nước. Mọi năm tờ lịch treo đều ghi giỗ trận  Đống Đa. Năm nay không ghi là sao?”

Ông đại tá hưu lên tiếng:

“Nhà in sắp chữ thiếu chứ gì …”

Thằng Bảy xe ôm cắt ngang:

“Bố thằng nhà in không dám. Phải có chủ trương của đảng nó mới dám bỏ  chữ “Giỗ trận Đống Đa” chớ?”.
(more…)

Đỗ Trường

con_sau_2

Sau thời khắc giao thừa, tôi đã nhận khá nhiều E-Mail cũng như điện thoại, của bạn bè, người quen về bài viết Câu Chuyện Đêm Giao Thừa, mà tôi vừa gửi đăng.

Trong đó có ông bạn “Đức Quay“ trước đây ở Neustadt in Sachsen. Đầu năm chưa kịp chúc tụng gì, hắn đã lên lớp, tổng sỉ vả tôi vì can tội suy diễn, lệch lạc tư tưởng trong bài viết. Rành tánh hắn, khi nói xong, ai đó vặn vẹo lại, hắn chẳng thể lý luận, biện minh, hoặc quên khuấy đi những điều mình vừa nói. Nên tôi để hắn tuôn hết ra, cho nhẹ người.

Hắn nguyên là lính, có mấy năm trên chốt quần nhau với giặc Tầu. Sau khi giải ngũ, hắn được sang Đức lao động ngay, theo tiêu chuẩn con em của Bộ Nông Nghiệp. Là đảng viên, khi còn trong quân ngũ, nên hắn được giao phụ trách đoàn thanh niên của đội cơ khí. Riêng cái khoản, nghị quyết thông tư, đường lối tư tưởng lãnh đạo hắn thuộc làu làu. Chẳng cứ khi họp hành, mà mỗi lần hắn đến tôi, hay tôi đến thăm hắn, trong bữa ăn, bữa nhậu, hắn không bỏ được cái đề tài nhão nhoẹt này. Nếu trong bữa đó, có thêm những bạn bè mới, dứt khoát tôi phải kéo ra ngoài, nói trước tính tình của hắn, để mọi người hiểu và cảm thông. Bằng không, dứt khoát sẽ cãi nhau to, như có lần, hắn đã bị đám thanh niên mới lớn, nện cho một trận sứt cả đầu, mẻ cả trán, ngay trong bữa nhậu.
(more…)

Khuất Đẩu

khuat_dau
Tác giả

Tôi không sinh ra dưới một ngôi sao xấu.

Tôi cảm nhận như vậy. Nếu phải sinh ra dưới ngôi sao ấy, tôi đã không thể sống sót qua nạn đói năm Ất Dậu. Cái nạn đói khốc liệt nhất lịch sử đã giết chết một phần mười dân số. Rồi cuộc chiến tranh Đông Dương bẩn thỉu với những trận càn đốt phá và hãm hiếp. Tiếp đến là cuộc nội chiến từng ngày kéo dài lê thê đến 20 năm. Sau cùng, là gần 40 năm hòa bình ôn dịch, tuy không còn mang gươm giáo giết nhau ngoài chiến trường, nhưng vẫn còn truy bức hãm hại nhau trên từng khu phố, từng xóm làng, ngay cả trên từng trang giấy.

Không dưới một ngôi sao xấu nhưng có thể nói là dưới một ngôi sao vô duyên, hết sức vô duyên. Bỡi vì nói như Vũ Hoàng Chương, là đầu thai nhầm thế kỷ. Hay như Lữ Kiều, là bị lịch sử chọn chứ chúng ta không chọn.
(more…)

Người Buôn Gió

bo_chinh_tri

Ở hàng nước chè đầu ngõ, hai thằng nói chuyện với nhau về cơ chế. Một thằng mặc áo phông xanh, một thằng mặc áo sơ mi cộc tay. Thằng áo phông nói.

– Này, đm đéo hiểu cái nước mình thế nào nhé. Tôi hỏi ông bộ trưởng to hơn hay thủ tướng tức chủ tịch hội đồng bộ trưởng to hơn.?

Áo sơ mi.

– Hỏi ngu bỏ mẹ, chủ tịch hội đồng bộ trưởng to hơn bộ trưởng chứ. Mày không nghe báo chí nói là bộ trưởng này nọ chấp hành chỉ đạo của thủ tướng hoặc thủ tướng lệnh cho bộ này, bộ nọ triển khai việc à.?
(more…)

Tưởng Năng Tiến

chaise_pliante_2

Tụi bay đừng có kêu tao bằng phó chủ tịch nước, nghe ngứa con ráy lắm! (Tôn Đức Thắng)

Có lần, tôi nghe nhà văn Võ Hồng ví von: “Bụng to như bụng xe đò.” Nhận xét của ông, rõ ràng, không… trật!

Xe đò thường đầy khách mới chịu rời bến nhưng trên đường đi tài xế vẫn luôn dừng bánh “hốt” thêm mấy con nhạn là đà để kiếm thêm tiền. Khách lên sau thì ngồi ghế súp.

Dù chữ “súp” có nguồn gốc La Tinh (supplementum) nhưng ghế súp thì chắc phải là sáng kiến (riêng) của giới xe đò người Việt, như một giải pháp tình thế, khi cái đít nhiều hơn cái ghế.
(more…)

Trangđài Glassey-Trầnguyễn

jump_#4-ann_phong
Jump #4 – Ann Phong

1. Ann-Phong

Ann Phong. Tôi dịch nghĩa là “Ngọn gió Bình An,” là tên của một nữ hoạ sĩ Mỹ gốc Việt trứ danh ở tầm vóc quốc tế. Cô là một người vui vẻ, khiêm nhu, thân thiện, và luôn sống hết mình vì mọi người.

Những ngày sống trong trại tỵ nạn, nghe chuyện những nữ thuyền nhân bị hãm hiếp cướp bóc, tôi đau buồn vô cùng. Nó vẫn đeo đuổi tôi và tác động đến việc sáng tạo của tôi. Hãm hiếp, cướp bóc, và biển đen. Sau bốn ngày đêm cập bến, trời vẫn không trăng không sao. Nhìn ra biển thật hãi hùng. Chỉ thấy một màu đen.
(Ann Phong trả lời tiếng Anh, tác giả dịch)

Tôi gặp cô lần đầu khi thực hiện nghiên cứu về người Việt tại Quận Cam mười bốn năm trước. Họa sĩ Ann Phong đã kể với tôi như thế trong cuộc phỏng vấn nhiều giờ tại tư gia của cô ở thành phố Cerritos năm 2000. Cuộc phỏng vấn nằm trong Dự Án Việt Mỹ (Vietnamese American Project VAP) do tôi chủ xướng với cương vị Giám đốc sáng lập tại Đại học CSU Fullerton từ năm 1998. Tôi thực hiện Dự án VAP bằng phương pháp Lịch sử Truyền khẩu và các sinh hoạt kết hợp giữa cộng đồng và trường đại học. Dự án VAP nhằm ghi lại chứng từ của người Việt về kinh nghiệm sống của họ tại Việt Nam, trong hành trình di tản, và hoàn cảnh hội nhập tại Hoa Kỳ.
(more…)

Pham Hồng Ân

bolsa_little_saigon2

Về Little Saigon, tình cờ nghe lại bản Have you ever seen the rain? của John Fogerty, tôi chợt thấy Sài Gòn hiện ra trong trí tôi. Sài Gòn của thập niên 70. Một thập niên của khói lửa, chia lìa và tang tóc. John Fogerty như muốn nói đến tình yêu thời chiến. Một tình yêu tội nghiệp và đẫm nước mắt. Em có bao giờ thấy mưa rơi trong tiếng đạn bay? Em có bao giờ thấy đạn rơi trong tiếng mưa bay?

Từ năm 1975, làn sóng di dân bắt đầu cuộn lên. Cuộn lên đến độ khốc liệt. Dân chen nhau, bỏ nước ra đi. Dù trước mắt là tương lai mịt mùng. Dù gian truân, hiểm nguy, hay cận kề cái chết. Chiến tranh kéo dài đã làm ngưởi dân khổ đau. Chế độ hà khắc đã làm người dân kiệt lực. Thà hy sinh để tìm tự do. Tìm quyền sống.
(more…)

Đinh Cường

duc_tam
Thầy Đức Tâm thả chim bồ câu

Chúng tôi hay quen gọi các vị Hòa Thượng là Ôn hoặc Thầy với tất cả lòng thương yêu, kính trọng. Tôi đã gặp, đã được trò chuyện từ lâu năm lắm  cùng các Ôn Linh Mụ – Thầy Đôn Hậu, Ôn Từ Đàm – Thầy Thiện Siêu, Ôn Tường Vân -Thầy Tịnh Khiết, cùng Thầy Nhất Hạnh, Thầy Trí Thủ, Thầy Đức Nhuận, Thầy Minh Châu một thời Đại Học Vạn Hạnh, và giờ đây còn được  ngồi bên Thầy Tuệ Sỹ, nghe tiếng dạo đàn dương cầm của Thầy trên căn gác nhỏ Đào Nguyên, Đàlạt, lòng tôi thật bình yên, hạnh phúc …

Và sao tôi lại nhớ Thầy Đức Tâm, lại viết đôi dòng kỷ niệm về Thầy chiều nay? Có phải đó là do cái duyên trùng hợp: tháng 9 năm nay khi về Santa Ana, California, ghé thắp cây hương cho nhà văn Nguyễn Mộng Giác, kỷ niệm một năm ngày Giác mất, gặp Thầy Từ Mẫn ở đó, (hồi trước tôi hay vẽ bìa sách cho nhà xuất bản Lá Bối của Thầy, hay An Tiêm của Thầy Thanh Tuệ…) trong câu chuyện, Thầy nói: “Anh viết về Thầy Đức Tâm đi …”.  Vừa qua, gặp anh Trần Văn Duy ở Sàigòn, anh đem tặng tờ Văn Hóa Phật Giáo, cũng nói tôi viết một bài về Thầy Đức Tâm, nhân sẽ tục bản tạp chí Liễu Quán.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

ngo_thanh_hai-stephen_harper
Thủ tướng Canada Stephen Harper và Thượng nghị sĩ Ngô Thanh Hải

Hoa Kỳ ngày 30 tháng 1 năm 2014

Kính gửi

Thượng Nghị Sĩ Ngô Thanh Hải
314 Edifice Vitoria Building
Ottawa, ON K1A 0A4
Canada

Email:ngoth@sen.parl.gc.ca

Thưa ông, qua tờ Thời Báo phát hành vào hôm hôm 17 tháng Giêng năm 2014 (từ Canada) chúng tôi đã đọc được bản tin này:

“Hôm 8 tháng 1, 2014, văn phòng Cao Ủy Tị nạn Liên hiệp quốc (UNHCR) ở Thái Lan đã gửi đến văn phòng của Thượng nghị sĩ Canada Ngô Thanh Hải văn thư xác nhận họ đã công nhận ông Phạm Mạnh Hùng là một người tị nạn theo quy chế của UNHCR và sẽ cố gắng để khẩn cấp đưa ông Hùng đi định cư ở một nước thứ ba. Ông Phạm Mạnh Hùng là một nhà báo tự do ở Việt Nam, sử dụng bút hiệu Đặng Chí Hùng. Loạt bài viết “Những sự thật không thể chối bỏ”, “Những sự thật cần phải biết” và “Chúng ta phải làm gì” của ông trên trang mạng Dân Làm Báo nhắm vào việc cung cấp cho người đọc những thông tin về các lãnh tụ cộng sản VN mà người dân trong nước bị bưng bít hay nhồi sọ không hề biết. Các bài viết của ông, với tài liệu và bằng chứng, đã được nhiều trang mạng khác tiếp tay truyền tải và khiến cho nhà cầm quyền CS lo sợ và bực bội, nhất quyết phải bắt ông cho bằng được. Ông Hùng đã phải trốn sang Cam Bốt rồi từ đó chạy sang Thái Lan, nhưng gần đây, mật vụ CS VN đã sang tận Thái Lan nhờ cảnh sát Thái bắt giữ ông, và yêu cầu Thái trục xuất ông Hùng về Việt Nam.
(more…)

Đỗ Xuân Tê

doc_sach

Tôi có cái thú thích đọc. Hồi nhỏ do mồ côi mẹ nên không được đi học sớm, mày mò thế nào tôi biết đọc trước khi…đi học. Vì không được hướng dẫn lại thiếu sách vở nên bạ cái gì cũng đọc, có thể là mẩu báo văng vãi bên đường, có khi là miếng giấy in gói thịt heo ngoài chợ, thậm chí đọc trộm cả thư tình của bà chị họ nhờ làm cánh én đưa thư cho bạn học gần nhà.

Lớn lên được đi học, lo học nhiều hơn đọc những chuyện bá vơ. Lớn chút nữa cỡ tuổi teen lại thích đọc nhiều hơn thích học, lúc này quay ra đọc thơ, thơ chứ không phải thư, cũng tại cái tật khôn sớm đi mê một cô bạn cùng lớp mà cô này thì thích được tặng thơ và nghe nhạc phổ thơ.
(more…)

Phan Trang Hy

hoa_mai_2

Người, cũng là muôn loài trong cái thế giới ta bà, vẫn mang tứ khổ của cuộc đời, vẫn phải chịu bao cảnh trầm luân, vẫn phải nỗ lực tu tập để thoát khỏi luân hồi. Tôi cũng thế. Có lúc tôi chịu đớn đau, chịu bao phiền não. Tôi nào thoát được chốn trần gian đầy khổ ải.

Đôi khi, vì cớ này cớ nọ, tôi tìm đọc những vần thơ Thiền. Và tôi bắt gặp bài kệ Cáo tật thị chúng (Có bệnh bảo mọi người) của Thiền Sư Mãn Giác (1052 – 1096):

Xuân khứ bách hoa lạc,
Xuân đáo bách hoa khai.
Sự trục nhãn tiền quá,
Lão tòng đầu thượng lai.
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.
(more…)

Đỗ Trường

tham_nhung-kheu

Đêm giao thừa (Qúi Tỵ 2013) năm ngoái, tôi có viết về Mẹ. Tuy mẹ là mẹ của riêng mình, nhưng tôi nhận được khá nhiều sự đồng cảm từ bạn bè, cũng như người thân. Và năm nay, vào cái giờ phút linh thiêng, vần vũ của đất trời, tôi đã đặt bút định viết về cha. Nhưng hình ảnh cha thoắt ẩn, thoắt hiện trong trí nhớ non nớt của tôi. Bởi khi cha mất còn rất trẻ và tôi lại còn quá nhỏ. Có lẽ, hằn sâu trong ký ức tôi nhất, hình ảnh ngày tết, ngày xuân, đội cờ đỏ ập vào nhà thu đồ nghề và bắt cha đi, vì can tội khám, chữa bệnh lậu cho những người dân cù bất cù bơ, không có tiêu chuẩn vào trạm xá, hoặc bệnh viện…
(more…)

Trương Văn Dân

ong_do_gia_2

Mùa Đông lạnh lẽo đang qua, nắng ấm mùa Xuân sắp đến, lòng chúng ta ai cũng đang nao nức đón chờ và hy vọng những điều tốt đẹp nhất sẽ đến trong năm mới. Người nghệ sĩ, vốn dĩ mang tâm hồn nhạy cảm chính là những người đầu tiên nhận biết được những tín hiệu của đất trời : văn thi nhạc hoạ tha hồ nắm bắt cảm xúc của mình, từ tiếng kêu ríu ít của cánh én dặt dìu, đến bóng chiều rớt trên giàn thiên lý, từ cánh hoa mai vàng đang ướm nụ hoặc chồi đào sắp nở… Và cùng với nụ hoa đào tươi thắm, ông đồ đã trở thành biểu tượng của mùa xuân.
(more…)

Trần Mộng Lâm

gratitude_2

Hôm nay, 30 tháng chạp, tôi đón Tết Nguyên Đán tại một nơi ở rất xa quê hương.

Bây giờ, nơi tôi ở là 12 giờ trưa, nhưng bên đó, chắc đã là Giao Thừa,

Hôm nay trời Montréal giá lạnh, nhiệt độ là –16 độ C, và bên ngoài nhiều gió, khiến người xa xứ càng cảm thấy lạnh hơn. Nơi đây, khung cảnh không có một chút nào là Tết, và mọi việc vẫn diễn ra như thường lệ, ai đi làm thì vẫn đi làm, ai đi tập thể dục, thì vẫn đi tập thể dục, các tiệm ăn vẫn mở cửa, và nhà thương thì đầy những người cảm cúm, sưng phổi. Mùa Xuân hình như vẫn chưa về nơi xứ lạnh này.

Tôi ngồi nhìn ra cửa, không thấy mai vàng, cũng không thấy xác pháo. Vật duy nhất nhắc nhở tôi về Tết nguyên đán có lẽ chỉ là những chậu hoa Thủy Tiên mà bà vợ tôi đã ra công gọt từ cả tháng nay. Những nụ hoa trắng trắng, vàng vàng đã nở đúng vào ngày đầu năm, và hình như là điều này đã làm bà ta hài lòng, tuy mấy đứa con tôi đều bận bịu vì công việc không về được. Chúng đã về trong dịp lễ Giáng Sinh và đầu năm Dương Lịch. Bởi vậy cho nên, khi bà ta đi tập tại trung tâm thể dục của bà ta, thì tôi ngồi đón xuân ….mình ên.
(more…)

Nguyễn Hoàn Nguyên

handmade_greeting_card

Hàng năm, kể từ năm đầu tiên định cư ở Hòa Lan, tôi đều nhận được thiệp chúc Giáng Sinh và tết dương lịch của bà Van Vliet. Những thiệp Giáng Sinh này đều do bà tự làm lấy, nó không giống như hầu hết các thiệp bán trong tiệm với lời chúc Giáng Sinh và năm mới dương lịch được in sẵn. Màu sắc, hình vẽ trên thiệp của bà thay đổi hàng năm. Có năm trên nền thiệp màu trắng, tôi chỉ thấy một cây thông đơn độc được tượng hình bằng những chấm mực li ti màu xanh dương, đơn giản nhưng đẹp. Có năm thiệp được làm cầu kỳ hơn với hình tượng  một tranh tỉnh vật bằng giấy màu xếp chồng lên nhau theo không gian ba chiều. Nhưng dù thiệp có thay đổi hình thức như thế nào, câu chúc hàng năm trong tháng mười hai trước ngày Giáng Sinh đều giống hệt như nhau: Geniet van dit moment (Hãy thưởng thức giây phút này).
(more…)

Đặng Châu Long
Tặng nhóm Ánh Sáng Đẹp thân mến

bai_rac_nha_trang_1
Hình của Luxi Tèi

Khác với nhiều người hay nhìn đời bằng sự cảnh giác cao độ, tôi lại thích khoanh vùng mình trong không gian an bình để từ đó quan sát cuộc đời theo sự cảm thông. Các bạn cùng lớp tôi, sau kỳ họp mặt tại Houston, dịp gần tết đã quyết định chuyển phần tiền còn lại của quỹ chung nhỏ bé về cho chúng tôi, lớp 1969 tại Nhatrang, thực hiện chuyến chia sẻ cuối năm cho những người thiếu may mắn.

Điều khó khăn cho tôi là phải chọn nơi thích hợp để hoàn thành sự ủy thác của các bạn. Lâu lắm, đã hơn mười năm, tôi về sống Sài gòn, ít có dịp quan sát toàn cảnh sinh hoạt của các tầng lớp cư dân trong thành phố Nhatrang. May mắn cũng trong thời gian này Cẩn, con của bạn Phạm Viết Cật, đã đưa lên loạt ảnh nhỏ phác họa sinh hoạt thường nhật của những con người sống nhờ vào bãi rác phế thải của thành phố Nhatrang ở sau Nghĩa trang phía Bắc giữa lưng đèo Rù Rì lên Facebook.
(more…)

Trần Huy Sao
Gởi người Cây số 4 Đà Lạt

lo_tri_tham

Tháng Mười Hai là tháng cuối năm cũng thường gọi là tháng Chạp.

Tháng Một là tháng đầu năm, cũng thường gọi là tháng Giêng.

Gọi quen thành lệ. Cuối Chạp ra Giêng. Nghe cũng hay hay mà gọn. Ít ai nói là cuối tháng Mười Hai ra tháng Một. Nghe dài thoòng lại không thấy gần gụi hương vị ba ngày Tết là thời điểm chấm dứt một năm, cuối Chạp. Bắt đầu một năm mới, ra Giêng.

Chữ Chạp bắt nguồn từ tập quán chạp (sửa sang) mộ (mộ phần, mồ mả) – sửa sang lại mộ phần của người đã khuất bóng. Tháng cuối năm, tháng mười hai, là tháng để người sống lo sửa sang cho phần mộ người đã khuất, là cách để người đã khuất cũng được ăn Tết như người sống. Gọi là tháng Chạp Mộ. Gọi tắt là tháng Chạp.
(more…)

Hoàng Xuân Sơn

cau_truong_tien_bi_gay

Có những cái tết xa nhà tuy cô đơn nhưng thật là cảm khái. Nhớ đến cái tết xa nhà đầu tiên năm nào ở CPS: Tất cả anh em bạn bè đều về quê ăn tết hoặc quay về vui xuân với mái ấm gia đình; chỉ còn Ngô Vương Toại và mình tôi trụ trì tất cả cơ ngơi vắng như chùa Bà Đanh của CPS. Chiều ba mươi tết, hai đứa lộn mãi túi quần, vơ bèo vớt tép, được mươi trự (đồng bạc, nói theo tiếng Huế) rủng rẻng, cũng quyết định đóng bộ thăm thú phố phường. Chập choạng tối. Trời vắng, lạnh như cõi lòng trống không. Hai chàng lang thang ở miệt Bùng Binh rồi trốn về Chợ Cũ (cóp-py bài học Việt sử – Gia Long Tẩu Quốc: lang thang ở vùng Cà Mau rồi trốn sang Xiêm). Hai đứa hẩu xực hai tô mì hoành thánh, sắm thêm được một chai vang đỏ thưởng xuân là cạn lán.
(more…)

Trần Ngọc Hưởng

horse_boat_river_bank

Trong mười hai con giáp của dân gian ta, ngựa  là con giáp thứ 7. Trong Lục súc tranh công, môt tác phẩm được cho là đã ra đời vào khoảng cuối Lê đầu Nguyển, con ngựa vốn tính xốc nổi nên đã bộp chộp kể công mình:

Tao đã từng đi quán về quê
Đã ghe trận đánh Nam, dẹp Bắc
Mỏi gối nâng phò xã tắc
Mòn lưng cúi đội vương công
Ông Cao tổ năm năm thượng mã,
Mới dưng nên cơ nghiệp Lưu gia,
Ông Quan công năm cửa ải thoát qua,
Vì cậy có Thanh long, Xích thố…

(more…)

Hồ Đình Nghiêm

tran_hoai_thu=ho_dinh_nghiem
Từ trái: Nhà văn Trần Hoài Thư và tác giả

Vào đầu năm, thường người ta hay có một ngoái nhìn, ngó lại quá khứ, điểm mặt buồn vui.

Những trang báo điện tử ở trong nước luôn làm một cuộc tổng kết để nhặt ra mười (10) câu nói phản cảm, gây sốc nhất. Dĩ nhiên là phát ra từ mồm của hạng người-có-quyền-ăn-nói trước đám đông, của mấy vị nguyện làm đầy tớ của nhân dân. Của các chân dài trí óc ngắn.

Ở hải ngoại (hồi hộp) chẳng được phong độ như cố quận (hỗn mang). Kín cổng cao tường, đèn nhà ai nấy rạng, chả ai dại lỡ miệng ăn nói linh tinh, mặt trận vẫn yên tĩnh và đời sống vẫn nhạt trôi, buồn tẻ như tự thân căn nguyên chữ hải ngoại. Xa quá, mênh mang, đồng không mông quạnh, lạnh vô bờ.
(more…)

Đặng Châu Long

bach_chi

Trong không khí se lạnh những ngày trước tết âm lịch, những hoạt động quanh tôi như dần chuyển động theo nhịp điệu tiết mùa. Càng ngày cái nhộn nhịp càng tăng dần và cứ thế, mỗi con người cảm nhận được điều thiêng liêng nhất của năm đang diễn ra

Tết âm lịch mang ý nghĩa lớn lao nhất là sự sum vầy của từng gia đình. Dù khó khăn vất vả, dù sang hèn, dù ở đâu xa xôi, cái Tết như một tiếng nói thầm thì nhắc nhở : Hãy về, hãy về cùng những người thân thương để chia sẻ buồn vui, thành bại qua một năm vừa trải.

Vợ chồng tôi không ngoài nỗi niềm khoắc khoải đó, năm nay chúng tôi về thật sớm, từ rằm tháng chạp đã có mặt tại quê nhà Diên Khánh cùng đứa cháu nội Tố Nghi.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

one_kind_word

Tôi thấy trên tờ lịch tháng Giêng năm nay – tại văn phòng khai thuế – ảnh chụp những cành lá tuyết phủ trắng xoá, và bên dưới là một câu ngạn ngữ của người Nhật Bản:

One kind word can warm three winter months / Một lời nói tử tế có thể làm ấm lòng suốt cả mùa Đông.”

Tôi đã trải qua hơn ba mươi mùa Đông (lạnh giá) nơi xứ người nhưng dường như chưa bao giờ nghe được một lời lẽ tử tế nào ráo trọi. Năm nay, may thay, vào những ngày cuối năm (khi nhiệt độ nhiều nơi rơi xuống trừ âm) nhưng tôi vẫn cảm thấy rất ấm lòng vì chợt nghe được một lời nói phải:
(more…)