Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Văn / Ký Sự’ Category

Phan Tấn Hải

khanh_truong
Khánh Trường trong giây phút nghỉ tay
hôm 4-1-2014. (Photo PTH)

Họa sĩ Khánh Trường vẫn ngồi xe lăn hàng ngày, nhưng đam mê của anh vượt trên tất cả những hạn chế của sức khỏe: anh đang ra sức để vẽ trung bình mỗi ngày một tấm tranh để sẽ triển lãm vào dịp Tết nguyên đán.

Họa sĩ Khánh Trường hôm cuối tuần nói rằng anh đã vẽ xong 20 tấm tranh sơn dầu trên bố, chủ đề đợt tranh này là “Đất Tinh Khiết.”

Họa sĩ Khánh Trường nói rằng anh sẽ vẽ cho đủ 40 tấm tranh, dự kiến sẽ triển lãm chung với hai họa sĩ Hồ Anh và Đông Duy.

Sức khỏe Khánh Trường hiện nay mỗi ngày đều phải lọc máu, mỗi tháng ra bác sĩ tái khám, và một góc nhà đã biến thành một y viện nhỏ.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

nguyen_sinh_hung
Năm 2015 sẽ có một Vinashin mới.
(Nguyễn Sinh Hùng)

Tôi nhớ là mình có mua được tập truyện ngắn The Daring Young Man on the Flying Trapeze (Chàng Tuổi Trẻ Gan Dạ Trên Chiếc Đu Bay) của William Saroyan, do Kinh Thi xuất bản – và Huy Tưởng chuyển ngữ – vào Mùa Hè Đỏ Lửa, năm 1972. Mới đọc được vài chục trang thì bất ngờ nhận được lệnh tổng động viên nên tôi phải rời nhà.

Nhiều năm sau – sau thời gian ở quân trường, chiến trường, và vài ba cái trại cải tạo không còn nhớ được hết tên – tôi trở về nhưng không còn tìm thấy cuốn sách của William Saroyan đâu nữa. Sau cái biến động khiến cả chục triệu người buồn (vào tháng 4 năm 1975) thì nhiều bạn bè và thân nhân của tôi còn biến mất luôn, nói chi là sách vở.

Bữa rồi, tình cờ thấy Amazon có bán The Daring Young Man on the Flying Trapeze and Other Stories (với giá rất bèo) tôi đã định mua nhưng trù trừ chút xíu rồi thôi. Tuổi đời, cùng với những cảnh sống hãi hùng mà mình đã chứng kiến, khiến tôi không còn thấy cái thái độ (tưng tưng) của chàng tuổi trẻ trên chiếc đu bay có gì là “gan dạ” nữa.
(more…)

Đinh Quang Anh Thái

tran_van_ba_2
Trần Văn Bá (1945-1985)

Ngày 8 Tháng Giêng năm 1985, nhà cầm quyền cộng sản Hà Nội tuyên án tử hình ba chiến sĩ phục quốc thuộc Mặt Trận Thống Nhất Các Lực Lượng Yêu Nước Giải Phóng Việt Nam. Ðó là các ông Lê Quốc Quân, Hồ Thái Bạch và Trần Văn Bá. Ðây là một tin dữ đối với người Việt trong và ngoài nước, cũng như đối với các dân tộc yêu chuộng tự do dân chủ trên thế giới. Mọi người đều lên án chế độ cộng sản Hà Nội và xem đây là một thái độ thách thức lương tâm loài người. Riêng trường hợp người thanh niên Trần Văn Bá, hành động vị quốc vong thân của anh là một đại tang đối với Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam tại Paris và với những người trẻ khắp nơi trên thế giới.
(more…)

Đỗ Xuân Tê

ky_vat_cho_em

Vào đầu thập niên 70 chiến tranh đến hồi cao điểm, những trận đánh lớn giữa hai phe đối nghịch ngày càng ác liệt, tổn thất của cả hai bên được ghi nhận với con số chóng mặt. Xác những người con yêu của đất Việt không hẳn chỉ nằm lại trên chiến trường đất mẹ mà còn rải rác trên vùng Hạ Lào và biên giới Việt Miên. Trực thăng tải thương, trực thăng chuyển xác, nước mắt, băng tang, hoa rừng, hòm gỗ.

Văng vẳng đâu đó có tiếng hát vọng ra từ một chiếc radio nhỏ, âm hưởng vừa buồn vừa hào hùng như minh họa sinh động cho một thực tế mà số phận nào sinh ra trong thời chiến đều phải chấp nhận khi em hỏi anh bao giờ trở lại? Câu trả lời có thể,

Anh trở về trên chiếc băng ca
Trên trực thăng sơn màu tang trắng

Anh trở về hàng cây nghiêng ngả
Anh trở về có khi là hòm gỗ cài hoa
(more…)

Người Buôn Gió

dan_oan2

Nước Vệ triều nhà Sản năm thứ 69, đời Vệ Kính Vương thứ ba.

Bấy giờ sắp đến năm đại hội nhân sự nhà Sản, quan lại lao đầu vào cuộc đấu đá, tranh giành. Đơn từ kêu cứu dân chúng cao hàng đống chất chồng phủ bụi, không quan nào thèm ngó tới.

Các quan thì bận luồn cửa sau nhà nhau để vận đông, xúi tay chân đi tung tin đối thủ, không từ bất cứ trò nào.

Đám dân oan dầm mưa, đói khát kêu cứu khắp các công đường. Chả quan nào ngó, lính lệ mặc sức đánh đập bắt bớ, bọn dư luận viên thả rông chửi rủa mạt sát dân oan hả hê.
(more…)

Cao Duyến

pham_hong_an-vu_uyen_giang

Hôm đó, tôi ngồi trên Đài chỉ huy HQ 231, từ Vịnh Thái Lan về sông Cửa Lớn. Nắng ban trưa nhẹ, gió biển theo sông tràn vào mát rượi, tàu cặp bến Năm Căn. Ngồi nhìn sông, nhìn rừng U-Minh, đời lính quên ngày tháng, tôi không nhớ mùa Xuân hay mùa Hạ, chỉ nhớ buổi trưa ngày Chủ nhật, cầu tàu Năm Căn hắt hiu, doanh trại vắng ngắt, những con tàu dập dềnh theo sóng nước ngủ vùi. Bỗng nhiên xuất hiện một gã đeo ba lô nửa bên vai, bộ quân phục bạc màu, đội cát-kết, lửng thững dọc theo bờ sông. Thấy tôi, hắn đi chậm lại, ngập ngừng. Tôi biết ngay anh chàng thuyên chuyển đén đơn vị mình. Ừ phong trần, để rồi tau sẽ cho mi biết thế nào là kỷ cương. Tôi nghĩ thầm rồi đi xuống gặp hắn. Thì ra lính mới học từ Mỹ về, mặt còn búng ra sữa, hiền chứ không như bộ quân phục của hắn.
(more…)

Phạm Thanh Nghiên

tri_tue_cum_gong_2

Cho đến hôm nay, tôi phải thừa nhận điều ấy khi anh vắng bóng trên Dân Làm Báo và có tin anh bị bắt hôm 27 tháng 12 với tên thật là Nguyễn Đình Ngọc.

Việc đọc Dân Làm Báo đã trở thành thói quen của tôi kể từ những ngày đầu mới ra tù. Sau này, những cái tên như Nguyễn Ngọc Già, Nguyễn Bá Chổi, Vũ Đông Hà, Đặng Chí Hùng, Phan Châu Thành, Trần Quốc Việt, Huỳnh Thanh Trúc, Nguyên Thạch… đã rất tự nhiên đi vào trong cảm xúc của tôi. Bút danh Nguyễn Ngọc Già nghe thật lạ và ấn tượng. Không ít lần đọc bài viết của Nguyễn Ngọc Già xong, tôi tự hỏi: “Ông ấy là ai, ở đâu?”. Tôi thật sự “kết anh” (trong lòng) như cách thổ lộ của Phan Châu Thành, một cây viết khác trên Dân Làm Báo mà tôi cũng rất ngưỡng mộ.
(more…)

Đào Nam Hòa
Chép lại bài thay cho nén hương lòng để thành tâm tưởng nhớ đến Bố Mẹ nhân ngày giỗ Bố lần thứ 8 và giỗ Mẹ lần thứ 7 (sau 12 ngày)

ban_tho_cha_me_dao_nam_hoa
Bàn thờ Bố Mẹ
Nguồn: Đào Nam Hòa

Bài viết là một chuyện buồn của một thanh niên viết về người cha QLVNCH. Tôi suy diễn rằng, cha anh là sỹ quan cấp úy đã lớn tuổi, thuộc đơn vị gọi là An Ninh Thiết Lộ. Đây là đơn vị bộ binh đi theo bảo vệ các con tàu xe lửa. Tác giả viết về cha của anh trong đoạn đời từ lúc mất miền Nam cho đến giai đoạn tù đầy vỏn vẹn có 3 năm. Rồi Kinh tế mới, HO muộn màng đến Mỹ, gửi quà về quê hương. Những lời cha nói với con cho đến giây phút sinh lý tử biệt. Toàn thể câu chuyện không hề có một lần nào kêu gọi oán hờn những phản ảnh một kiếp người kể từ khi mất nước là mất tất cả. Câu chuyện một người cha lẫm liệt anh hùng dưới mắt một gia đình với con cái ở hai bên bờ đất nước. (Giao Chỉ San Jose)
(more…)

Minh Nguyễn

minh_nguyen

Rời thung lũng Sủng Là, tôi lên xe chạy về thị trấn Đồng Văn cho kịp trời tối, để sáng hôm sau thuận đường chạy qua Lũng Cú. Nghe kể, cứ mỗi mùa trăng về là cả khu phố cổ lại chìm đắm trong ánh trăng, trong ánh sáng đèn lồng đỏ hắt ra trước mỗi ngôi nhà. lung linh, huyền ảo như một câu chuyện cổ tích được kể bằng ánh trăng, ánh đèn lồng đỏ treo cao, hắt ra trước mỗi ngôi nhà. Sự thực thế nào chưa thể diễn tả, cho tới khi chứng kiến tận mắt thứ ánh sáng lung linh, huyền ảo như trong câu chuyện cổ tích; khiến tôi đã phải đánh rơi chùm hoa tam giác mạch, đẹp như vết son môi cô gái bản tặng lên má tôi trong phiên chơ tình Sà Phìn sáng nay.

– Ủa! Tưởng anh cùng nhóm “phượt” quay về thị trấn Yên Minh rồi chứ? Giọng đầy vẻ ngạc nhiên của cô gái hỏi tôi trong khi tôi đang cúi xuống nhặt bó hoa lên:

À! Ra là cô gái có chiếc răng khểnh, suốt sáng hôm nay cứ nhìn tôi cười mỉm, xong quay mặt lẩn tránh.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Hóa ra ai cũng có “đuôi!” (Người Buôn Gió)

cong_an_theo_doi

Tôi cũng phải đến sợ cho cái tính lãng đãng của những ông anh văn nghệ mà mình (chả may) quen biết. Trên trang Đàn Chim Việt có bài giới thiệu Hậu Chuyện Kể Năm 2000, do Tiếng Quê Hương xuất bản, của nhà báo Uyên Thao. Cũng bài viết này, trên trang Diễn Đàn Thế Kỷ lại ghi tác giả là Trần Phong Vũ.

Tôi gửi thư cho cả hai ông, hỏi nhỏ: “Ai vậy, khai thiệt đi mấy cha?” Đợi cả tuần sau cũng chả thấy “cha” nào hồi âm, hay hồi đáp gì ráo trọi.

Im lặng cũng là một cách trả lời (nên) tôi đoán: “Chúng tao đều quá thất thập (cổ lai hy) cả rồi mà vẫn cứ xuất bản sách đều đều, và cuốn nào cũng đều có tựa rất đàng hoàng tử tế, còn chuyện ai viết thì phỏng có cái (đéo) gì là quan trọng mà chú mày thắc mắc làm chi?”
(more…)

Đặng Châu Long

nau_banh_chung

Ừ thì năm mới

ừ thì năm mới sắp sang
ừ thì ngày lụn tháng tàn năm qua

Cuối năm, ngày vẫn chậm nặng trôi như bao ngày, nhưng sao lòng tôi nao nao bần thần ngồi điểm lại những năm tháng đã qua đời tôi, những năm tháng mùa xuân không còn thắm, những năm tháng mùa hè chói chan đầu tiên.

Năm mùa xuân trôi qua khung cửa sắt, nghe báo tin xuân ừ thì biết là xuân.. Chạnh buồn, chạnh nhớ, nuốt ngược những giọt nước mắt vào trong, giả lả cười vui cùng bạn đồng cảnh:

Thấy hoa nở khắp núi rừng xa tít
Anh giật mình mới biết đã sang xuân
Trong giao thừa không lấy gì đón Tết
Anh thở dài khói thuốc cũng bâng khuâng
Nơi quê cũ không biết em còn thức ?
Thắp giùm anh ngọn nến giữa đêm đen…

(nhạc Nguyễn Hữu Ninh, thơ NC)
(more…)

Lê Giang Trần

bia_nam_chu_ngan_cau

Tôi thấy tôi say khi viết bài tản mạn này. Chỉ có say mới thấm thía buồn. Nhưng khổ nỗi, dường như say mà không say vì dường như buồn lại thấm vào say, buồn làm cho say thành ra mơ màng, thành ra bay bay chìm chìm, thành ra rơi xuống, thành ra vút lên, thành ra lơ lững ở giữa hai thế giới thực và mộng hay thực và ảo, con bướm với Trang Tử, Nguyễn Lương Vỵ với thơ năm chữ, nhớ lây đến Bùi Giáng với ngả ba, Phạm Công Thiện với hố thẳm, Cao Đông Khánh với hồ lô, Vô Thường với tiếng đàn guitar tay trái… những thứ không mắc mớ gì đến Nguyễn Lương Vỵ và thơ năm chữ. Thế mà sao những nhớ tới này giống như những sợi tơ trời giăng gieo trong gió, buồn lồng lộng trong cái nỗi nghĩ đến hay nhớ về, buồn như tiếng con dế gáy đều đều, tiếng con ve rên siết bất tận, tiếng sóng vỗ khóc rì rào, tiếng lá cây nấc rung xào xạc hay tiếng từng giọt nước rỉ rơi đều nhịp thong thả trong đêm vắng im cùng với tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả lắc treo trên phía dưới chân giường ngủ. Đã hết đâu, buồn còn quay cuồng luân vũ khi bước chân say xiêu vẹo đi tìm nơi tháo nước, buồn còn đảo qua nghiêng lại khi bàn tay quơ tìm ly rượu để rưới thêm vào hồn chất cồn cháy cho cánh đồng quạnh không trong tâm tưởng bùng cháy cả không gian rồi hình dung tại sao những cánh đồng trong tranh Vangogh lại bừng cháy tất cả trăng sao, cháy cả ngọn gió, cả những hồn ma bóng quế vất vưởng… Say thấm vào buồn hay buồn thấm vào say như thế, may ra mới có thể quỳ phủ phục trang nghiêm niệm mật chú trước những bài thơ KHÔNG ĐỀ của thi sĩ Nguyễn Lương Vỵ.
(more…)

Trần Mộng Lâm

biere_larue
Bia 33, bia La De Con Cọp

Không thể không nói tới la de, hay bia, trong những ngày lễ trọng đại như Noel, Tết Dương lịch hay Tết Nguyên Đán. Người Việt Nam là một trong những người uống bia nhiều nhất trên hoàn cầu. Ai trong chúng ta không từng tham gia những bữa nhậu trong đó mọi người mặt mũi đỏ gay, phùng môi, trợn mắt: một hai ba, dô!!! 100% anh ơi, một trăm phần trăm! Mọi điều phiền muộn đều tan biến dưới thứ đồ uống mầu vàng và sủi bọt này. Với bia, bỗng dưng ta chợt thấy cuộc đời đáng yêu, đáng sống.
(more…)

Mỹ Trí Tử

vung_tay_bac_viet_nam

Trong những lần trở về thăm đất mẹ, tôi đã có những chuyến đi đến các vùng dọc miền đất nước. Mỗi vùng là một đặc thù về con người, tình cảm, phong tục và tập quán… mỗi vùng đất là một sự trải nghiệm thực sự thú vị. Sau chuyến thăm lục tỉnh Nam kỳ, tôi ra miền Trung rồi lên miền Tây Bắc, và chuyến đi Tây Bắc này đã để lại nhiều ấn tượng đẹp về con người và cảnh vật nơi đây.

Trời Hà Nội vẫn còn lác đác những giọt sương mai trên những vòm lá và sương mù vẫn phủ kín lối đi khi chúng tôi có mặt tại ga tàu lửa để mua vé cho chuyến đi lên Lào Cai. Sáu giờ sáng nhưng ga Hàng cỏ đã chật cứng người, kẻ đi xuôi, người về ngược. Đây là ga trung tâm đi các miền của đất nước nên có rất nhiều tuyến. Điều đầu tiên tôi thấy là dòng người chen chúc để mua vé, ai cũng sốt ruột mua cho mình một tấm vé cho chuyến đi sớm nhất nên cảnh chen lấn đã diễn ra. Dường như ở đây, thói quen xếp hàng không tồn tại, mạnh ai người nấy chen. Cảnh hỗn loạn, chen lấn, xô đẩy, tiếng kêu, tiếng la bắt đầu rối lên, tôi thực sự choáng váng trước cảnh tượng này. Một bạn đồng hành tôi bảo chúng tôi trông hành lý rồi hòa vào đám đông chen chúc. Một lúc sau người bạn quay ra mồ hôi lấm tấm, trên tay là mấy chiếc vé cho chuyến đi lên Lào Cai. Bấy giờ chúng tôi mới được an tâm ngồi đợi giờ lên tàu để đến thăm một vùng đất xa xôi và lạ lẫm, nơi có các dân tộc thiểu số sinh sống. Đảo mắt nhìn quanh một lượt, tôi thấy phòng chờ khá khang trang và rộng rãi, được trang trí các dãy ghế ngồi rất chắc chắn và đẹp, trên tường có treo tivi lớn chiếu các đài cho hành khách thư giãn trong lúc đợi tàu. Vì là một ga lớn với rất nhiều tuyến đường nên phòng đợi khá đông người, mỗi người một vẻ. Phần đông họ tay xách nách mang, từng đoàn người, từng từng lớp lớp kéo nhau đi, người lớn dắt trẻ con, hành lý lủng củng, nặng nề, những chú gà sống được bỏ trong bu gà, thò cái đầu có mào đỏ ra ngoài kêu ..cục..cục.. rất vui mắt.
(more…)

Nguyễn Quang Lập

nguyen_quang_lap_6

Xưa mình ở xóm Long Hoà. Ba Đồn xưa có 4 xóm, nay gọi là phường, xưa chỉ là xóm thôi, gọi là Long Hoà, Long Thị, Long Thành, Long Hảo.

Con nít 4 Long, con trai thì chia ra đánh nhau sứt đầu mẻ trán; con gái thì châu mõm chửi nhau như hát hay, đứa nào ở Long nào ra sức nâng Long mình lên, dè bỉu Long kia.

Thành ra có bài vè đến giờ vẫn nhớ: Long Hoà cha Long Thị/ Long Thị chị Long Thành/ Long Thành anh Long Hảo/ Long Hảo khảo ( đánh, cú) Long Hoà.

Xóm mình khá hiền hoà, có chục nóc nhà, chưa thấy khi nào cãi nhau, vẫn thường qua lại mượn nhau gạo tiền, xin nhau nước mắm muối.
(more…)

Đỗ Xuân Tê

nina_pham
Nina Phạm

Bài viết này như là câu chuyện cuối năm nhân tờ Time của Mỹ vừa bình chọn Person of the Year là Những người chống dịch Ebola (The Ebola Fighters), trong đó có một người nữ y tá gốc Việt được vinh danh trong danh sách và tên cô đã được giới truyền thông nhắc nhở nhiều trước đó vì chính cô là ca bị nhiễm Ebola đầu tiên trên đất Mỹ.

Từ đầu năm nay (2014), cơn dịch Ebola như bao phủ địa cầu gây kinh hoàng cho cư dân trên mặt đất. Khởi đi từ ba nước Tây Phi, vùng đất nghèo nhất thế gian, Ebola đã lan sang các nước lân cận, rồi theo chân những bác sĩ y tá tu sĩ làm công tác từ thiện và y tế tới được Tây Âu, cụ thể là Tây Ban Nha, dẫn đến tử vong cho những người hiền luôn hiến thân cho các số phận kém may mắn ở những vùng đất xa xôi.
(more…)

Phạm Thanh Nghiên

white_rose

Tôi là con út trong gia đình có tám người con. Anh trai thứ hai của tôi, Phạm Thanh Bình đã qua đời chỉ sau 15 ngày tuổi. Anh sinh đúng chiều 30 tết năm 1970. Mùa đông năm ấy, miền Bắc rất lạnh.

Tám lần mẹ tôi sinh con, chỉ duy nhất sinh tôi là bố tôi ở nhà. Ông là thủy thủ, lênh đênh trên biển trước khi lấy mẹ tôi. Năm tôi 4 tuổi, ông về hưu mất sức. Khi mẹ tôi sinh anh Bình rồi anh qua đời, ông cũng không ở nhà. Tôi may mắn nhất so với các anh chị. Giây phút tôi chào đời được gần cả bố lẫn mẹ. Bảy lần trước, mẹ tôi một mình cắp làn (*) quần áo đi, rồi hôm sau bế đứa con đỏ hỏn về nhà. Sinh anh Bình, mẹ tôi được bà nội, chính xác là mẹ kế của bố tôi lên tận khoa sản thăm, cho ba lạng thịt. Anh Bình là đứa cháu duy nhất bà tôi chiếu cố.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

nguyen_phu_trong_2

Đối nghịch với Nhân dân, khác nào con thuyền, ngược dòng trong bão tố. Đợi đến khi: “Lật thuyền, mới biết sức Dân như nước” thì mọi chuyện đã trở nên quá muộn mằn. (Nguyễn Tiến Dân)

Bữa rồi, Giáo Sư Ngô Vĩnh Long có than phiền (đôi chút) về ông Nguyễn Phú Trọng:

“Tôi nghĩ rằng người ta cũng không nên khinh rẻ dân chúng. Khi mà dân chúng, người cử tri hỏi những câu hỏi đàng hoàng, thì người ta cũng nên trả lời một cách đàng hoàng mà không nên thái quá.”
(more…)

Song Thao

caroling_montreal

Bản tin chiều ngày 5 tháng 12 vừa qua của đài truyền hình CBC có chiếu cảnh một nhóm khoảng hai chục sinh viên đang hát caroling ngoài đường phố Montreal. Nhìn các thanh niên nam nữ đứng giữa trời lạnh căm của mùa đông, mặt mũi phơi phới hát những bài hát truyền thống của mùa lễ Giáng Sinh, tôi như bắt được thông điệp các em truyền cho mọi người: bằng an dưới thế cho người thiện tâm! Tôi bắt được nhanh chóng như vậy bởi vì chính tôi cũng đã từng đi caroling như vậy.
(more…)

Phan Ni Tấn

phan_ni_tan_2

Mỗi năm Giáng Sinh về trên đất khách quê người tôi lại nhớ tới những năm Giáng Sinh thời thơ ấu ở bên nhà. Thời đó nối dài tới bây giờ ngót nghét cũng trên 60 năm ròng.

Dạo đó, gia đình nội ngoại tôi đã là những Phật tử thuần thành, chủ nhật nào cũng theo ba má đi chùa nên hai anh em tôi được Gia Đình Phật Tử chùa Khải Đoan hoan hỉ đón nhận vào đoàn Phật Tử, từ Chim Non, Mở Mắt, Oanh Vũ, tới Chân Cứng v.v… Đồng phục nam muôn năm vẫn áo sơ-mi cụt tay màu lam, quần sọt xanh, nón nỉ lam rộng vành. Đồng phục nữ cũng áo sơ-mi cụt tay, váy đầm xanh có quai.
(more…)

Phạm Xuân Nguyên

dam_tang_bui_ngoc_tan

Tối 17/12/2014, lúc 9h, khi đang ngồi cùng anh em Nhã Nam sau cuộc tọa đàm về bộ sách Việt Nam danh tác tại Viện Pháp, tôi được cú điện thoại của nhà thơ Dương Tường. Anh Tường cho tôi hay tin anh Tấn đã lạnh một chân rồi, sắp đi rồi. Lễ tang anh Tấn sẽ do gia đình, khối phố và bạn bè đứng ra lo liệu. – Anh sẽ ở trong ban tang lễ, và gia đình anh Tấn cũng muốn có em nữa, em thấy được không thì để anh báo cho Hiến (con trai cả anh Tấn). Tôi nói vâng mà trong lòng như còn thầm trách anh Tường “làm sao lại hỏi em câu đó hả anh, anh Tấn mất thì em phải được chung tay cùng gia đình và các anh lo liệu chứ”. Anh Tường cho biết gia đình ủy quyền cho anh viết và đọc điếu văn. – Viết xong anh sẽ gửi em đọc trước. Dứt cuộc điện thoại, tôi nói lại tình hình của nhà văn Bùi Ngọc Tấn cho các anh em cùng nghe. Công ty văn hóa truyền thông Nhã Nam là một nơi gần gũi anh Tấn, đã từng in mấy tập sách của anh, trong đó có tiểu thuyết Biển và chim bói cá. Vũ Hoàng Giang, phó giám đốc Nhã Nam, nói nếu có tin gì thì anh báo ngay cho em biết với.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

duong_pho_ha_noi

Có nơi nào trên trái đất này
Mật độ đắng cay như ở đây?
Chín người – mười cuộc đời rạn vỡ.
Bị ruồng bỏ và bị lưu đầy…
Có nơi nào trên trái đất này
Mật độ yêu thương như ở đây?
Mỗi tấc đất có một người qùi gối
Dâng trái tim và nước mắt
Cho nỗi đau của cả loài người …

(Phùng Quán)

Tôi chưa bao giờ đến Hà Nội, và cũng chưa bao giờ cảm thấy có chút xíu nào hào hứng khi nghĩ đến chuyện phiêu lưu tới một nơi xa xôi, lôi thôi và tai tiếng (tùm lum) như thế. Đã thế, đường thì xa, vé tầu thì mắc, thủ tục thì lôi thôi rườm rà, và lỡ mà kẹt luôn thì… chết mẹ!
(more…)

Đinh Cường

buu_y
Bửu Ý

Ta sẽ đến đứng bên bờ nước cũ
Ngó bên kia vườn biếc lá hoa lừng
(Bùi Giáng)

Tôi quen và thân với Bửu Ý tử cuối thập niên 50 ở Huế cho đến bây giờ. Đó là một người bạn giỏi Pháp văn và tài hoa hết mực. Thời trung học đã học qua các trường Providence, Lycée Français ( Huế tú tài I ) Lycée Yersin – Đà Lạt ( tú tài II ban Triết ). Từ 1957 đến 1960 học Đại Học Văn Khoa Huế. Tốt nghiệp cử nhân văn chương Pháp, vào dạy ở trường Quốc Học, Phan Chu Trinh – Đà Nẵng… Là một giáo sư, một dịch gỉả tài hoa, uy tín. Bửu Ý còn là một nhà văn. viết kịch và vào Sài Gòn làm báo, tiếp tục đi dạy từ năm 1963 đến năm 1969, phụ trách trông coi tạp chí Mai do ông Hoàng Minh Tuynh mời, một tạp chí khổ lớn giống Khởi Hành, rất nhiều tác giả nổi tiếng sau này đã đăng bài ở đó. Và dạy tại trường trung học công giáo Saint-Thomas và Đại Học Vạn Hạnh.

Sau 1975 dạy ở Đại Học Sư Phạm Huế và một thời gian dài làm trưởng khoa ngoại ngữ của trường.
(more…)

Người Buôn Gió

cong_an_hoi_cung

– Anh biết chúng tôi gọi anh lên đây vì việc gì không?

Cán bộ quắc mắt nhìn trước khi anh ta ngồi xuống vất tập hồ sơ lên bàn.

Căn phòng chỉ có bộ bàn ghế, một tủ sắt hồ sơ màu xám, song cửa sắt. Căn phòng âm u nằm sâu trong một toà nhà cũng âm u và lạnh lẽo. Tất cả đều khiến kẻ bị hỏi thấy mình nhỏ bé và bơ vơ.

– Không, chả biết việc gì, thấy giấy triệu tập thì lên thôi.

Đối tượng trả lời bất cần, nhìn thẳng vào mắt cán bộ. Cán bộ hỏi.

– Thế anh không nghĩ mình sẽ bị triêu tập về vấn đề gì à?
(more…)

Vũ Thị Hải

vo_chong_nha_van_bui_ngoc_tan
Vợ chồng nhà văn Bùi Ngọc Tấn

Một buổi chiều giữa tháng 5.2014. Nhà văn Bùi Ngọc Tấn gọi điện: “Hải có rảnh không, anh chị muốn đi Đồ Sơn, thời tiết hôm nay nóng bức, ngột ngạt quá”. “Vâng, em qua ngay”. Tôi quay xe qua đón hai vợ chồng nhà văn ngay đầu ngõ số 10 Điện Biên Phủ. Vừa ngồi vào xe, ông đã “mặc cả”: hôm nay để anh chi đấy nhé. Anh có tiền nhuận bút tái bản 3 tập sách đây rồi.

Tôi ngoan ngoãn vâng dạ để ông yên lòng. Trên đường đi tôi tranh thủ gọi điện cho nhà thơ Vũ Thị Huyền: “Mụ chuẩn bị đi, 10 phút nữa tôi qua đón. Hôm nay bọn mình được anh chị Tấn chiêu đãi. Vui lắm đấy”.

Đón Huyền lên xe xong, chúng tôi vọt ra Đồ Sơn. Thấy vẫn còn sớm, Đồ Sơn vẫn nắng rực rỡ, tôi cho xe chạy vào tận khu 3, dừng trước cửa khách sạn Vạn Hoa, nơi có thể nhìn sang đảo Dấu với khoảng cách gần nhất. Tất cả xuống xe chụp ảnh. Ảnh rất đẹp vì có ánh nắng chiều tỏa sáng. Trên đường quay ra khu 2, tôi cho xe men theo đường núi, kéo cửa kính để gió biển ùa vào trong xe. Tiếng nhà văn không ngớt xuýt xoa, hít thở luồng gió mát.
(more…)

Đỗ Xuân Tê

nha_van_nguyen_quang_lap
Nhà văn Nguyễn Quang Lập

Cũng dịp này năm ngoái với tư cách một độc giả hay theo dõi báo mạng tôi có gởi bài viết cho diễn đàn Quê Choa, một blog tôi thích thú vì chủ biên là một nhà văn tác giả của nhiều truyện ngắn tôi được đọc miễn phí trước đó và sau này khi nhờ con cháu mua cho cuốn ‘Ký ức vụn’ mới ra lò mà sức thu hút của nó cháu tôi từ Nha Trang vào phải ‘lục tung thành phố’ mới kiếm ra.

Đây là bài viết đầu tiên tôi gởi cho Quê Choa, vì muốn thêm tiếng nói đồng thuận của những người ở xa cho một sự kiện lịch sử vốn là trải nghiệm bi thương nhưng lại là niềm hãnh diện cho những người Việt của cả hai bên sau một thời Bắc Nam đối nghịch.
(more…)

Bùi Chí Vinh

nha_van_hoang_ngoc_tuan
Nhà văn Hoàng Ngọc Tuấn (1947-2005)

Cuối năm 2014 tình cờ lục lại kho sách cũ thấy bài tôi viết về anh đăng trên báo Doanh Nhân Sài Gòn hồi anh mất cách đây 9 năm. Thấy và xúc động mạnh. Rõ ràng tôi quen Hoàng Ngọc Tuấn khá muộn màng. Nói là muộn màng bởi anh có quá nhiều bạn bè trước giải phóng. Toàn dân văn nghệ thành danh đủ các loại hình nghệ thuật mà trong đó sáng tác thơ văn và hội họa là chủ yếu. Tôi có thể liệt kê ở đây một lô danh sách bạn bè quen biết anh với con số nhân sự đủ điều hành tất cả mọi tờ báo chuyên ngành về văn nghệ hiện nay. Một con số hoàn toàn mâu thuẫn với con người sống cô độc, khiêm cung và khép kín như anh. Một con số đáng lẽ chỉ thích hợp cho những doanh nhân quảng giao rộng rãi…
(more…)

Đặng Châu Long

Cuối trưa ngồi trên tầng cao, chỉ có tiếng gió trời thổi lùa vào khe cửa sổ, tôi ngồi đọc những trang viết trên mạng để qua đi những giờ trống trải như mọi ngày. Chợt thoáng trên màn hình TV bừng lên ánh lửa, ánh lửa đang thiêu rụi đống sách khổng lồ giữa quảng trường đầy chật những học sinh Đức của đầu thập niên 1940. Ngọn lửa của Đức quốc xã đã gợi nhớ trong tôi những ngày giữa năm 1975. Nghẹt thở nhìn những kho tàng văn hóa tung tro theo gió, như một cái chết của một biểu tượng văn minh trong những tiếng khẩu hiệu reo hò vang lừng đầy sát khí. Từ phút đó, mắt tôi không rời khỏi màn hình để theo dõi một kiếp sống không phải là sống, nhưng chỉ dàn trải cùng nỗi lụn tàn theo những rập rình, những dối trá và những cuộc tuẩn thân vì những lý do không đến từ con người. Chúng đến từ chủ nghĩa hẹp hòi nhân danh con người. Từ đó, con người chỉ còn một nỗi sống tù túng trong nghi nan và sợ hãi
(more…)

Huy Đức

nguyen_quang_lap_4
Nhà văn Nguyễn Quang Lập

Cho đến 16:00 chiều nay, 15-12-2014, khi chị Hồ Thị Hồng yêu cầu, cơ quan An ninh Điều tra vẫn không trình ra được phê chuẩn của Viện kiểm sát về việc tiếp tục giam giữ chồng chị. Theo đúng Luật, nhà văn Nguyễn Quang Lập phải được ra khỏi trại giam từ lúc 9:00 sáng nay, tính từ thời điểm anh bị mất tự do ngay khi đang ở trong nhà mình (anh bị đưa vào tù từ lúc 14:00 ngày 6-12-2014).

Nguyễn Quang Lập đến với thế giới blog rất tình cờ. Tai nạn giao thông vào năm 2001 thực sự là một biến cố lớn lao trong đời anh. Nó biến một người đàn ông ở độ tuổi 40s đầy năng lượng thành một người tàn phế. Anh hôn mê suốt ba tháng và nhiều tháng sau đó gần như chỉ nằm một chỗ.
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

nguyen_hoang_vy_bi_thuong_tich

Sân Mỹ Đình cỏ nát đau phẫn hận, giày đinh Mã Lai dẫm tơi bời hằn dấu ấn 4-2. Quanh khán đài biết bao con mắt nhoè lệ, nước mắt nhỏ bé mãi ngỡ mình Phù đổng thiên vương. Mười một niềm hy vọng như trái cây chưa bao giờ đủ chín, mưa mùa này xong lại ngóng tới mùa nắng kia. Cái bánh vẽ cùng nhau ăn tới ngán cần cổ, bốn ngàn năm văn hiến đẻ ra bầy cừu quanh quẩn, muốn ra lề sợ tiếng còi thổi việt vị thót tim.

Bao nhà dăng nhà thờ ăn cơm chúa múa tối ngày đổ mồ hôi ra sức bình luận, ngay sân nhà tớ không chịu ngậm đắng nuốt cay cái kết cục kia. Dàn xếp tỉ số? Hàng phòng ngự bán độ? Sao thằng hậu vệ ấy lại đá phản vào lưới mình? Trống đánh xuôi kèn thổi ngược rậm rật chưa hả cơn giận, bùm xùm lôi chuyện thi hoa hậu ra vạch lá tìm sâu. Vương miện ấy nên đội vào đầu cô á hậu, bà con cô bác ai cũng nhất trí chuyện hiển nhiên. Ban giám khảo chả sáng mắt sáng lòng một ly ông cụ, vin vô lý do gì ra quyết định bù trất xôi hỏng bỏng không. Vòng một vòng hai vòng ba quen thẩm định, mấy vòng khuất tất còn lại xin cho em được ngó lơ. Mắt quáng gà em sợ nhìn còng số tám, mấy anh đừng nói chuyện chính chị chính em nơi đây (cho em nhờ).
(more…)

Đỗ Trường

tran_trung_dao-tuy_anh-do_truong
Từ trái: Nhà thơ Trần Trung Đạo, Nhà thơ Tùy Anh và Đỗ Trường

Có thể nói, tôi đã đọc Tùy Anh khá nhiều, cũng như liên lạc quan hệ bài vở với ông trên tập san Viên Giác phải đến trên hai chục năm. Ấy vậy mà mãi đến kỳ hè vừa rồi (tháng 8-2014) tôi mới có dịp gặp Tùy Anh ở chùa Viên Giác Hannover, khi cùng đi đón nhà thơ Trần Trung Đạo từ Hoa Kỳ sang. Buổi tối, Thượng Tọa Thích Như Điển sợ Trần Trung Đạo mệt, nên trước khi về phòng ngủ còn dặn ba chúng tôi nhớ phải ngủ sớm. Thế mà, mải chè cháo chuyện trò mãi đến gần sáng, tôi mới chợt nhớ mình phải về để kịp giờ làm việc. Mở cổng, tiễn tôi ra xe, Tùy Anh dặn đi dặn lại, lái xe phải cẩn thận, nếu như buồn ngủ quá thì phải dừng xe chợp mắt chút ít, ba trăm cây số chứ chẳng phải chơi đâu. Nghe nói, ông vừa phải mổ khối u phổi, nhưng ở cái tuổi (gần) bát tuần mà dáng ông còn nhanh nhẹn lắm. Đặc biệt, giọng nói của ông rất nhẹ, vang và ấm.
(more…)

Đỗ Xuân Tê
Nhân đọc lại “Truyện từ Bách khoa”


Nhà văn Trần Hoài Thư
dinhcuong

Chẳng phải bây giờ tôi mới đọc truyện của Trần Hoài Thư qua mấy tác phẩm anh góp nhặt và in lại từ VănBách Khoa. Mà do nhu cầu công tác tôi được kể là ‘chuyên viên đọc’ khi phụ trách về điểm báo và chủ biên tin tức chiến sự cho một cơ quan tư tưởng đầu não của quân đội vào thời cao điểm của cuộc chiến, thì một nhà văn trẻ đầy triển vọng kiêm phóng viên chiến trường chịu lặn lội vùng đồng bằng sông Cửu có bút danh Trần Hoài Thư không thể ra ngoài ‘tầm ngắm’ của chúng tôi.

Tình cờ khi viết bài cảm nghĩ về Những tháng năm cuồng nộ của Khuất Đẩu (đăng trên Da Màu), tôi ước mong tác phẩm được xuất bản ở hải ngoại để quần chúng cùng thưởng thức, thì không ngờ trong một lời bình của độc giả, nhà văn Trần Hoài Thư cho biết Thư Quán Bản Thảo đã làm việc này. Tôi mau mắn gửi mua và được anh tặng thêm cho hai cuốn trong đó có Truyện từ Bách Khoa anh vừa xuất bản (2011). Tôi cứ băn khoăn vì được tặng chứ không mất tiền, dù anh nói chưa quen nhưng có đọc một số bài của tôi.
(more…)

Trần Yên Hòa

khoi_hanh_quoc_noi_so_dau_tien
Khởi Hành – số đầu tiên tháng 5.1969 ở quốc nội

Cuối năm 1968, đầu năm 1969, là năm tôi bước chân vào quân đội. Sau khi học 9 tuần quân sự huấn luyện tân binh ở Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung, tụi tôi khăn gói quả mướp theo vị sĩ quan cán bộ bước lên chiếc máy bay C.123 bay thẳng lên Đà Lạt. Phi trường Cam ly đón tôi trong cái cái lạnh của cuối đông sang xuân, lạnh ơi là lạnh.

Tụi tôi được quý niên trưởng Khóa 1 đón tiếp bằng màn dạo đầu, ôm ba lô, nón sắt chạy quanh Vũ Đình Trường 20 vòng. Nên nói thêm là, lúc đó Trường Đại Học Chiến Tranh Chính Trị Đà Lạt mới mở đâu được khoảng 2 năm, nên các đường sá chung quanh đều toàn đá cuội lởm chởm, cộng thêm mùa đông Đà Lạt mưa dầm, làm đường sá nhớp nháp trơn trợt. Chúng tôi bị quần thảo trên đoạn đường gồ ghề đó đến nửa đêm. Đà lạt đón tôi lần đầu tiên như vậy, nên mắt tôi nhìn Đà Lạt mù sương càng mù thêm, chớ không hoa lá mộng mơ như trong thơ văn, sách vở.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Đi nước ngoài, mới biết mình mất những gì. (Bùi Ngọc Tấn)

khmer_human_rights_association
Ảnh: Sovanrith

Mấy lúc gần đây, thỉnh thoảng, tôi vẫn có việc phải ghé qua Kampong Channang. Đây là một thành phổ nhỏ, nằm ở tả ngạn của dòng Tonlé Sap, cách thủ đô Nam Vang khoảng trăm cây số.

Tôi hay đi lơ ngơ qua những con phố ngập nắng (và ngập bụi) nhìn mấy bảng hiệu loằng ngoằng chữ Miên – đôi khi chữ Tầu – với ít nhiều lơ đãng. Riêng chiều qua, tôi vô cùng kinh ngạc khi thấy một bảng gỗ nhỏ, trước một căn nhà, có ghi hàng chữ: KHMER KAMPUCHEA KROM HUMAN RIGHTS ASSOCIATION KG. CHANNANG.

Thiệt không vậy cà? Tui đứng chết trân, nhìn chăm chăm vào tấm bảng mà không còn dám tin vào đôi mắt của mình nữa. Không lẽ ở một tỉnh lỵ xa xôi, và nhỏ bé (téo teo) đến thế này mà cũng có văn phòng Hiệp Hội Nhân Quyền Của Người Khmer Kampuchea Krom sao?
(more…)

Phạm Thị Hoài

nha_van_nguyen_quang_lap
Nhà văn Nguyễn Quang Lập

Năm ngoái, anh Lập đề nghị tôi đứng tên phụ trách Quê Choa. Đó là thời điểm Nghị định 72 chuẩn bị có hiệu lực. Quê Choa đã tự điều chỉnh, như nhiều lần trước đó. Lúc chỉ đăng bài của chính Bọ. Lúc tạm đóng phần bình luận của độc giả, rồi mở lại, rồi đóng hẳn. Lúc thêm chế độ đánh giá bài, rồi lại bỏ. Lúc tạm dừng đăng bài, chỉ điểm tin từ báo chí nhà nước và một số hãng tin lớn quốc tế. Lần này, chủ trang thận trọng kèm lời ghi xuất xứ: “Bài của tác giả gửi Quê Choa” và tin cậy vào sự ủng hộ của bạn bè. Trang của anh, ngoài nội dung thông tin, còn có thể coi là một hàn thử biểu đo thời tiết chính trị ở Việt Nam. Thời tiết thoáng đãng hơn, không khí cởi mở hơn, Quê Choa xông pha hơn, đăng lại cả bài của những tác giả bị nhà nước Việt Nam khóa chặt trong danh sách đen. Mây mù bắt đầu kéo lên, Quê Choa nhẹ nhàng lui lại một bước, hai bước, có khi cả ba bước. Anh Lập là tất cả, chỉ trừ cực đoan.
(more…)

Bùi Chí Vinh

bui_chi_vinh_2
Tác giả

Năm 11 tuổi tôi bắt đầu có thơ in báo ở các trang thiếu nhi của các nhật báo, tuần báo miền Nam trước giải phóng. Tôi đọc ngốn ngấu cổ văn kim văn, nhai nuốt và tiêu hóa hết kho sách cũ của ba tôi và cậu tôi giấu kín dưới gầm giường. Ở trường dạy loại thơ gì là tôi thực hành ngay loại thơ đó, kể cả thể loại thơ khó nhất là thơ Đường Luật. Tôi làm thơ Đường bảo đảm có đủ “đề, thực, luận, kết” với cặp thực và cặp luận đối nhau chan chát. Số lượng thơ đăng báo của tôi cho đến 15 tuổi không dưới vài trăm bài thơ được cắt dán trong sổ hẳn hoi.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

bo_lap-babui
Biếm họa của babui

Trước sau bọ Lập xin làm một người lái đò nhỏ chở con thuyền SỰ THẬT đến với dân, chỉ vậy thôi, không có gì khác. (Nguyễn Quang Lập)

Có nhiều người, nhứt là những người khác phái – thỉnh thoảng – vẫn chê ỏng chê eo tui là “cái thằng khô khan tình cảm.” Hổng dám “khô” đâu. Thiên hạ, chả qua, vì hiểu lầm mà tưởng vậy (và tưởng vậy là tưởng năng thối) chớ thiệt tình là tui “ướt át” và cải lương muốn chết luôn.

Nói thiệt tình là tui đa cảm và mong manh như một cánh lá me non vậy đó. Chuyện nhỏ xíu xiu cũng có thể khiến tôi bị bồi hồi xúc động, và dư âm của sự xúc cảm thì cứ âm ỉ kéo dài (có khi) đến cả chục năm!
(more…)

Phạm Thanh Nghiên

pham_thanh_nghien-chiec_banh_quoc_te_nhan_quyen-1

Tôi ăn mừng ngày Quốc Tế Nhân Quyền 10 tháng 12 sớm hơn 1 ngày. Cho nó… lành! vì theo kinh nghiệm đau thương quá khứ của năm trước, ngày 10 tháng 12 cũng là ngày côn-đồ-giả-dạng xuống đường để thực hiện quyền… cước võ tàu đối với những ai muốn tổ chức ăn mừng ngày trọng đại này của nhân loại. 10 tháng 12 cũng là sinh nhật 1 năm của Mạng Lưới Blogger Việt Nam mà tôi là một thành viên.

Để buổi tiệc kỷ niệm ngày Quốc Tế Nhân Quyền (QTNQ) được trang trọng tôi đã trang trí “nội thất nhà tù” của mình. Ở trên tường làm “phông” là 27 giấy “triệu tập” và giấy “phạt” (thật ra là 30 nhưng có tờ tôi xé trước mặt “họ”, có tờ bé Múc nhà tôi xơi mất). 27 tờ giấy này cũng có nghĩa lắm đấy bạn. Nó cho thấy những câu viết “blogger Phạm Thanh Nghiên đã được trả tự do vào ngày 18/09/2012” tưởng vậy mà không phải vậy!
(more…)

Lê Diễn Đức

nguyen_quang_lap_4

Có những nhà văn, nhà báo trong chế độ cộng sản Việt Nam muốn hệ thống chính trị thay đổi theo hướng dân chủ hoá để xã hội Việt Nam tử tế hơn, giảm bớt bất công và tệ nạn tham nhũng, cựa quyền làm mục rữa bộ máy nhà nước và uy tín lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN).

Những người này không thuộc giới đối lập, bất đồng chính kiến, cũng không đứng trong hội đoàn hay nhóm tranh đấu nào.

Họ đưa ra những cảm xúc, nhận định mang tính phản biện về các sự kiện xảy ra để dư luận có cái nhìn đúng mực. Họ không có tư tưởng chống đối nhà nước xã hội chủ nghĩa, bởi vì bản thân họ có những liên hệ mật thiết, một quá trình phục vụ, thậm chí là những người lính đã cầm súng bảo vệ chế độ. Nếu ý tưởng của họ muốn “dùng cán bút làm đòn xoay chế độ”, thì cái sự “xoay” này cũng chỉ là mong ước một sự chuyển đổi chủ trương, chính sách tích cực của ĐCSVN.
(more…)

Tuấn Khanh

nguyen_quang_lap_3
Nhà văn Nguyễn Quang Lập

Trong buổi tối ngày 6-12, khi ngồi ngẫm nghĩ về Bọ Lập, điều tôi thắc mắc là người ta có cho ông mang theo cây gậy của mình hay không. Đơn giản vì đôi chân của ông đã rất yếu, Ngay cả khi có cây gậy kề bên, cũng ít khi nào người nhà để ông đi một mình.

Bọ Lập, tức nhà văn Nguyễn Quang Lập, một trong những nhà văn hiếm hoi của “bên thắng cuộc” mà tôi giữ quan hệ với tình thương mến như đối với một nhân sĩ. Ngoài việc viết xuống, có lẽ chất giang hồ trong con người Bọ Lập còn khiến cho công việc quan sát cuộc sống của ông trở nên tự do, đa chiều hơn, chia sẻ hơn.
(more…)