Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Văn / Ký Sự’ Category

Nguyễn Mạnh Trinh


Nhà văn Doãn Quốc Sỹ

Năm 1954, hiệp định Genève chia đôi đất nước và cả triệu người từ miền Bắc vào Nam di cư và lập nghiệp. Và chính ở cột mốc thời gian này, một nền văn học mới được hình thành ở miền Nam với phong cách khác so với những thời kỳ trước. Tạp chí Sáng Tạo của một nhóm các nhà văn di cư đã góp phần để tạo dựng một nền văn học tự do và khai phóng mà một con đường văn chương mới được vạch ra với một tâm thức mới.

Có nhiều người phân vân khi trả lời có hay không nhóm Sáng Tạo, vì thật ra tất cả những cây bút như Mai Thảo, Trần Thanh Hiệp, Doãn Quốc Sỹ, Thanh Tâm Tuyền, Tô Thùy Yên, Cung Trầm Tưởng, Thái Tuấn, Duy Thanh, Ngọc Dũng, Cung Tiến,.. mỗi người đều có phong cách cũng như tâm thức riêng và họ chỉ góp mặt trong một tạp chí theo một con đường của cá nhân họ. Nhưng, một điều rõ ràng là từ những đóng góp ấy, đã tạo được một cá tính đặc sắc cho cả một thời kỳ văn học và ảnh hưởng của họ rất lớn, có thể coi như là đến ngày hôm nay.
(more…)

Tiêu Dao Bảo Cự


Nguyễn Đức Sơn và Tiêu Dao Bảo Cự trước nhà TDBC (2006)

Trăng Đầu Núi

Trăng Đầu Núi. Đó là tên mới tôi đặt cho Sao Trên Rừng Nguyễn Đức Sơn. Anh là một nhân vật kỳ lạ nhất mà tôi đã từng gặp. Anh luôn là đề tài nói chuyện của bạn bè và những người quen biết khi họ có dịp nhắc đến anh. Tôi quen biết anh đã hơn hai mươi năm qua khi anh và tôi cùng ở chung một thị trấn nhỏ. Thời đó tôi đã viết một truyện ngắn về anh mà bản thảo tôi vẫn còn cất giữ. Tôi viết trên cơ sở hiểu biết về anh và những gì do anh kể. Dĩ nhiên tôi viết về anh theo cách nhìn nhận của tôi.

(more…)

Thụy Khuê


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác

Võ Phiến có hai bài tùy bút viết về người Bình Định.

Bài thứ nhất tựa đề Anh Bình Định và bài thứ hai, Người Bình Định.

Bài thứ nhất (không ghi ngày) viết về sự “hấp dẫn” của “người anh” Bình Định với “người em” Phú Yên, qua câu ca dao:

“Anh về Bình Định chi lâu,
Chiều chiều em đứng hàng dâu ngó chừng”.

Và ông tuyên bố chắc nịch: “Gái Phú Yên không tỏ ra đa tình với một ai khác, chỉ đa tình với trai Bình Định mà thôi”.
(more…)

Blogger Đinh Tấn Lực

Thưa các đồng chí và bà Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Hiêu-la-ry Cờ-lin-tơn,

Thay mặt các đồng chí Ủy viên Bộ chính trị Đảng CSVN đang có mặt và không có mặt hôm nay, và nhân danh cá nhân là Tổng bí thư Toàn Đảng, tôi trân trọng gửi đến bà Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Hiêu-la-ry Cờ-lin-tơn lời chào đoàn kết và thân ái. Chúc mối quan hệ tốt đẹp và đang trên đà khắng khít giữa hai Đảng, ậy, a-hèm, giữa hai nước chúng ta ngày càng phát triển, sớm đi vào gắn bó, mãi mãi giúp đỡ nhau để cùng vững bước trên con đường toàn cầu hóa, với sứ mệnh cao cả gìn giữ hòa bình thế giới, tôn trọng độc lập dân tộc cùng các vùng lãnh hải riêng tư, tôn trọng mọi hình thái dân chủ đặc thù của từng nước, và tôn trọng mọi sự khác biệt giữa các chủ nghĩa thần kỳ.
(more…)

Hoàng Quy

Mới chiều thứ năm mà tu viện đã vắng vẻ. Các chức sắc đã quay về nhà trước giờ cúng Dậu như trốn cái lạnh của buổi chiều cuối đông. Chuông báo đàn vẫn vang vọng đều đều, thúc dục như mọi ngày, như bóng dáng âm thầm mong manh của lể Bảy.
(more…)

Ngọc Ánh

Hàng năm, tuy không hẹn trước nhưng vợ chồng tôi cứ nhắm chừng con heo đất hơi nặng là lật đật đập ra mua vé lơn tơn về VN, riết rồi cũng quen , không về thì thấy ray rức bồn chồn, mà về thì “trăn trở bức xúc” đủ thứ chuyện. Biết vậy mà cũng về!

Sàigòn đầy bụi và nắng nóng, thành phố lúc nào cũng hầm hầm như cái mặt tên Hải quan ở cổng phi trường TSN, taxi chạy qua những con đường lớn chật cứng xe và người ngột ngạt. Thú thật tôi chỉ muốn về nhà thật nhanh, ít ra ở đó tôi cảm thấy sự bình yên hơn trong không khí thoải mái của gia đình, người thân.
(more…)

Phan Xuân Sinh


Nhà văn Nguyễn Đình Toàn ngỏ lời với người hâm mộ (Houston)

Khi chúng tôi dự trù tổ chức “Chiều Nhạc Nguyễn Đình Toàn”, chúng tôi không nghĩ ra những trận đá banh ở vào thời điểm quyết liệt nhất. Ảnh hưởng của Giải Túc Cầu Âu Châu làm cho một số khán giả của “Áo Mơ Phai – Chiều Nhạc của Nguyễn Đình Toàn” (Áo Mơ Phai là tên tập truyện của Nguyễn Đình Toàn được giải thưởng Văn Học Toàn Quốc 1972) tổ chức tại Café Canvas, Houston, không đến được. Tuy nhiên số người tham dự vẫn đông đảo. Chúng tôi khai mạc đúng giờ đó là một sinh hoạt đúng với tinh thần văn hóa, không kéo dài thời gian chờ đợi và tất cả quý khách tham dự rất lịch sự giúp cho chương trình tiến hành một cách tốt đẹp.
(more…)

Trần thị LaiHồng

Chiều nay, 8 tháng 7, tôi biết bên kia quận Cam Cali, bạn hiền Thiền Ngộ Nguyễn Mộng Giác trở về tro bụi. Đã về. Đã tới. Rất “thàng”.

Thắp hai nén nhang, “chuông đồng ba tiếng gióng thênh thang”, trình Võ Đình rồi ra vườn đào một huyệt nhỏ, trồng một cây Mai, loại Tứ Quý hoa vàng đài đỏ, và gọi là Mai Thiền Ngộ.

Mai Thiền Ngộ không xa Mai Thanh Tuệ là bao, và cũng không xa Hoàng Mai của Võ Đình, lại cận kề bụi lan Hoàng Ngọc tựa tảng đá xám, mà dưới chân là mấy tảng nhỏ đá đỏ tôi bê về từ Red Rocks Canyon, chỉ mới đầu tháng 6 vừa qua …

Trời Hoa bang xanh ngắt mấy từng mây trắng bay, không gió mà nắng nhẹ và rất tĩnh lặng. Nhưng khi vừa vào nhà, thì một trận mưa rào ào ào đổ xuống. Hẳn bạn hiền chứng ngộ một chân tình tưởng niệm.

TÂM TỰ TẠI CÓ THIỀN NÊN CHỨNG NGỘ
KHỞI TỊNH DUYÊN KHÔNG GIÁC VẪN DIỆU CHI

Trần thị LaiHồng
Nguồn: Tác giả gửi bài và ảnh

Hà Thúc Hoan


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác (1940-2012)

Anh Giác thân quý,

Buổi học đầu tiên của lớp Việt Hán năm thứ nhất ĐHSP Huế niên khóa 1960 – 1961 chỉ có tám sinh viên. Ngồi ở hàng ghế đầu gần hai người bạn cũ đã quen biết trong lớp Dự bị Văn khoa năm học trước, tôi xoay người nhìn năm người bạn mới ở dãy ghế phía sau và bắt gặp nụ cười thân thiện, cởi mở của Anh. Ba năm học chung ở Đại học Sư phạm và Văn khoa Huế, cũng như những lần họp mặt trước và sau năm 1975, dù thời thế và cuộc đời đã có nhiều đổi thay, nụ cười hiền lành ấy vẫn nở trên môi Anh. Sáng ngày 2 tháng 7 năm 2012 vừa qua, tại phố Westminster, quận Cam, bang California nước Mỹ, nụ cười khả ái ấy đã tắt …
(more…)

Phan Tấn Hải


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác qua nét vẽ Phan Tấn Hải

Họa sĩ Đinh Cường viết, “một ngày không có trăng.”
Nhà thơ Hoàng Xuân Sơn viết, “nghe lộc mới. thầm thì.”
Nhà thơ/nhạc sĩ Phan Ni Tấn viết, “sẽ còn mãi nụ tình quê.”
Tưởng Năng Tiến nhắc về kỷ niệm ngâm thơ Phùng Quán.
Ban Mai gọi đó là “dám sống và viết theo suy nghĩ của riêng mình.”
GS Nguyễn Văn Sâm gọi đó là “chiều tà, rửa tay gác kiếm.”
Trong khi nhà thơ Anh Vỹ viết, “Không, ông không chết!”

Đó là những dòng chữ thương tiếc nhà văn Nguyễn Mộng Giác, người vừa từ trần lúc 10:15pm đêm Thứ Hai 2/7/2012 tại tư gia ở Westminster, hưởng thọ 73 tuổi.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Bây giờ nhìn lại, con đường chúng tôi đã đi trước 1975 là một con đường sai lầm. Sự nhiệt huyết lúc đó của chúng tôi đã đem lại bất hạnh hơn là hạnh phúc cho dân tộc. (Huỳnh Nhật Hải)

Tôi có lỗi với dân tộc. Chính cái hăng hái, nhiệt huyết của tôi đã góp phần dựng nên chế độ độc tài hiện nay, đã vô tình đem lại sự đau khổ hiện nay. Và nếu xét về những căn bản để bảo đảm tự do cho nhân dân và độc lập cho dân tộc thì tôi cũng đã vô tình góp công sức đưa những người mang danh là “cách mạng” nhưng thực chất là vì quyền lực tới phá bỏ một chế độ đã được xây dựng trên những căn bản về tự do, dân chủ và nhân bản tại miền Nam Việt Nam. (Huỳnh Nhật Tấn)
(more…)

Phan Ni Tấn


Từ trái: nhà văn Hoàng Khởi Phong, nhạc sĩ Lê Uyên Phương, họa sĩ Khánh Trường, nhà văn Mai Thảo, Phan Ni Tấn, nhạc sĩ Trần Duy Đức & nhà văn Nguyễn Mộng Giác (Nam California, 1989)

Trước 1975 tôi chẳng biết gì về cuộc đời của nhà văn Nguyễn Mộng Giác, ngoài tên tuổi của anh, cho đến khi mất nước chúng tôi mới gặp nhau trong một đêm văn nghệ hát chui tại một quán café ở Sài Gòn. Quán café Ban Mê bên Thị Nghè do chi em cô K.O quán xuyến rất đông khách, mỗi tối thường qui tụ một số văn nghệ sĩ miền Nam đến gặp gỡ nhau tán gẫu chuyện đời. Cô K.O tốt nghiệp thủ khoa âm nhạc tại trường Quốc Gia Âm Nhạc và Kịch Nghệ Sài Gòn trước 1975, có tinh thần văn nghệ rất cao, cô thường chọn những ca khúc có trình độ cao để diễn tả bằng một giọng hát ténor đòi hỏi kỷ thuật ngân nga cao vút.
(more…)

Song Thao


Từ trái: nhà thơ Nguyễn Tiến Đức, nhà thơ Nguyễn Hoàng Nam, nhà văn Lữ Quỳnh (đứng), nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, nhà văn Nguyễn Mộng Giác (đứng), Song Thao (Santa Ana, California, 12/2006).

1.
Ngày 19 tháng 7 năm 2003, lần đầu tiên tôi ra mắt sách tại một nơi ngoài thành phố Montreal, thành phố tôi định cư. Tôi rất ngại việc ra mắt sách nên trước đó cũng chỉ ra mắt có hai lần tại Montreal, cả hai lần đều cặp với người khác, lần đầu với nhà thơ Lưu Nguyễn, lần thứ hai với nhà thơ Du Tử Lê.

Lần ra mắt sách tại Nhật Báo Người Việt là lần đầu tiên, và cho tới nay là lần duy nhất, tôi ra mắt sách một mình. Ông bạn Phạm Phú Minh là người cầm trịch cho vụ này. Theo chương trình thì trong số các diễn giả không thấy có tên nhà văn Nguyễn Mộng Giác. Nhưng vào phút cuối, anh Giác muốn lên nói. Anh ứng khẩu trong bài nói “Giữa Người Viết”. Đây là một bài nói rất chí tình giữa những người cầm bút với nhau mà anh, tuy ít tuổi hơn tôi, nhưng lại đi trước tôi rất xa trên văn đàn.
(more…)

Ban Mai


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác (1940-2012)

“… Tôi phải xa lìa quê hương và phải tự mình chịu trách nhiệm đời mình, chịu trách nhiệm cái tự do của mình. Không còn ai bảo bọc tôi, không còn ai cấm đoán tôi. Thành công, tôi không biết khoe với ai. Thất bại, tôi không thể đổ thừa cho ai. Tôi trơ trọi, không mang trên người nhãn hiệu “nhân danh,” “đại diện,” “phát ngôn viên” để hưởng những ưu quyền (và ưu phiền) dành cho một đám đông, một cộng đồng xã hội. Với ai khác không biết, với tôi, tôi thích được là mình, và không thích làm đại diện của bất cứ ai, không khoái nhân danh bất cứ ai, không muốn nợ nần bất cứ ai.” (“Sống và viết tại hải ngoại” – Nguyễn Mộng Giác)
(more…)

Hoàng Xuân Sơn
Bài viết này vốn đã được đăng trên Văn Học 233 – tháng 9&10 / 2006 – số đặc biệt về Nguyễn Mộng Giác. Nay nghe hung tin anh đã vĩnh viễn từ giã cõi đời, xin được viết lại với tất cả niềm thương tưởng, như một lời chia tay và đưa tiễn bạn văn Nguyễn Mộng Giác về chốn non ngàn.


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác (1940-2012)

Hồi còn bên nhà, lúc bắt đầu khởi nghiệp (chướng) viết lách  lai rai vào khoảng thập niên 63/64 -giai đoạn hiển lộng của những cây bút miền trung trên các diễn đàn Văn, Văn Học v.v . – tôi chưa thấy tên tuổi Nguyễn Mộng Giác hiện diện trên các mặt báo.  Đùng một cái, anh xuất quân ồ ạt như thác lũ, bắn những phát trọng pháo đầu tiên vào trường văn chương chữ nghĩa. Thật thế, Nguyễn Mộng Giác (NMG) xuất hiện trên văn đàn, khởi từ Bách Khoa, như một hiện tượng. Chẳng phải là nhờ bàn tay phù phép, lăng xê của một ai, anh đến với văn chương bằng tài năng đích thực của mình ( mặc dù NMG là một trong những đồng hương mật thiết với nhà văn uy tín, gốc Bình Định, Võ Phiến thời bấy giờ ). Những gì NMG viết ra đã gặt được lòng tin cậy của bạn đọc cũng như văn giới. Trước tác của NMG, hầu hết, nặng ký.  Anh viết nhiều thể loại khác nhau : truyện ngắn, truyện dài, tiểu luận, nhận định văn học v. v. Mỗi một dòng chữ viết ra được dẫn giắt bởi một ngòi bút cẩn trọng, chín chắn, luôn luôn tạo một ấn tượng hay đặt để một điều gì đó cần suy gẫm nơi bạn đọc.  Chẳng phải là những sáng tác hời hợt, đọc lướt qua, thỏa mãn một nhu cầu giải trí nào đó.  Nói điều khiêm nhượng như thi gia tiền bối Nguyễn Du từng thố lộ, những trước tác dù mua vui cũng được một vài trống canh của NMG cũng đã đoạt được một vài giải thưởng văn học nghệ thuật quan trọng ( hình như là Bóng Thuyền Say hay Đường Một Chiều, nếu không nhầm trong trí nhớ tồi tệ của tôi ). Trong anh còn tiềm tàng một nguồn lửa sáng tạo âm ỉ đốt, và rất mãnh liệt khi cần bùng cháy.  Chẳng thế mà những bộ trường thiên Mùa Biển Động, Sông Côn Mùa Lũ viết trong hoàn cảnh khó khăn cũng đã rỉ rả góp mặt với đời tạo được nhiều tiếng vang đáng kể .
(more…)

Nguyễn Văn Sâm


Tác giả đến thăm nhà văn Nguyễn Mộng Giác

Nguyễn Mộng Giác, môt thời là linh hồn của tạp chí Văn Học, California gần hai mươi năm, tươi cười đón chúng tôi tận cửa như ngày nào còn trẻ, còn khỏe. Cái cuời thân thiện gắn liền trên môi anh mấy chục năm nay tôi nhận ra liền dầu chủ nhân của nó có thay đổi theo thời gian và sức khỏe.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Nhà văn Nguyễn Mộng Giác qua đời đã từ trần vào lúc 10 giờ 15 phút tối ngày 2 tháng 7 năm 2012 tại tư gia, thành phố Westminster, Orange County, thọ 73 tuổi. Bài viết sau đây có nhắc lại đôi chút kỷ niệm về ông. Chúng tôi xin phép được đăng lại nơi đây như một nén hương lòng để tưởng niệm những người đã khuất.


Nhà văn Nguyễn Mộng Giác (Ảnh: Bình Hoàng)

Những người không uống rượu thường (hơi) nhạt nhẽo. Tôi ít khi giao du với họ. Ông Nguyễn Mộng Giác là một người như thế. Bởi thế, trong suốt thời gian ông ấy còn sống độc thân (tại chỗ) chúng tôi chỉ ngồi lâu được với nhau – đằm thắm và tuơng đắc – chỉ độ mươi lần.

Có lần, ông Giác có tâm sự chi buồn, và (chắc) buồn ghê lắm. Thoáng thấy tôi, đương sự mừng ra mặt, lật đật lôi đâu ra một chai ruợu bự, và hào sảng rót ngay ra hai ly đầy ắp.

Sau vài lần cạn ly đầy (rồi đầy ly cạn) thì nhà văn Nguyễn Mộng Giác (bỗng) biến thành một… nhà thơ. Ông cao giọng đọc thơ Phùng Quán:

Thơ ai như thơ ông
Mỗi chữ đều như róc
Từ xương thịt cuộc đời
Từ bi thương phẫn uất …
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh

Có những bài thơ đã ở trong trí nhớ tôi suốt gần nửa thế kỷ. Không biết đó có phải là những vần tuyệt tác không? Tôi nghĩ chưa chắc ! Nhưng với riêng tôi đó là một phần kỷ niệm, là một phần đời sống của mình. Khi đọc lại, nó nhắc đến phần đời đã qua, nơi chốn đã sống và cảm giác đã trải. Những câu thơ nhắc lại những quá khứ thân gần của một thời đã qua nhiều khi là một phần thân thể của đời người chẳng thể tách lìa. Thơ có thể là của thi sĩ này hay của nhà thơ kia nhưng có lúc đã biến thành của riêng tôi trong bộ nhớ…
(more…)

Huỳnh Ngọc Tuấn


Prisoner of conscience – Pablo Picasso

Văn hóa phương Tây trước đây được cho là “xa lạ” với rất nhiều người VN. Ở trong một giác độ nào đó và một “đối tượng” nào đó còn có thể là “kệch cỡm” và “lố bịch” nữa !?.

Từ nhỏ tôi học tiếng Pháp… và 30 năm qua không có cơ hội để xữ dụng nên đã “trả” hết lại cho thầy !?.

Thời đại bây giờ là thời “thống trị” của Anh ngữ, mà tôi lại không biết một chữ tiếng Anh nào nên gặp nhiều khó khăn để đuổi kịp với nhịp sống thay đổi như vũ bão đang xãy ra. Ở VN bây giờ tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai được dùng phổ biến sau tiếng Việt. Giới trẻ thích nghi nhanh chóng với tiếng Anh và điện toán – hai lĩnh vực gần như gắn liền với nhau. Người trẻ dùng tiếng Anh trong giao tiếp ngày càng nhiều, rất tự nhiên và thỏa mái. Mấy ông quan chức VC kể cả mấy ông ở ngành An ninh cũng không còn “mặc cảm” với thứ ngôn ngữ của bọn “đế quốc” nữa, họ cũng ok, bye khi nói chuyện với nhau, kể cả ở công sở.
(more…)

Tưởng Năng Tiến
Cách mạng không phải để xây dựng lên một chế độ độc tài.
(Huỳnh Nhật Hải & Huỳnh Nhật Tấn )


Những trí thức và sinh viên học sinh của phong trào đô thị
trong cuộc hội ngộ tại Trường ĐH Duy Tân – Đà Nẵng (Ảnh: Lê Văn Thọ)

Mới đây, Thanh Nien On Line có bài tường thuật của nhà báo Nguyễn Công Khế về cuộc hội thảo phong trào đấu tranh đô thị từ 1954 đến 1975 (trong hai ngày 19 và 20.5.2012) tại Đà Nẵng:

Tôi nhìn xuống hội trường của Trường ĐH Duy Tân mà lòng bùi ngùi, xúc cảm. Xúc cảm bởi tất cả các mái đầu đều bạc hoặc chấm bạc. Những Nguyễn Hữu Thái, Phạm Chánh Trực, Lê Quang Vịnh, Huỳnh Tấn Mẫm, Lê Văn Nuôi, Lê Công Giàu, Tôn Thất Lập, Miên Đức Thắng, Vũ Hạnh… của Sài Gòn. Những Chu Sơn, Nguyễn Duy Hiền, Hoàng Phủ Ngọc Phan, Lê Phước Á, Nguyễn Hoàng Thọ, Nguyễn Văn Bổn, Nguyễn Đồng Nhật, Hoàng Thị Thọ, Trần Hoài, Võ Quê, Phan Hữu Lượng… của Huế. Những Phan Duy Nhân, Huỳnh Văn Hóa, Đỗ Pháp, Lương Thanh Liêm, Lê Đức Hùng của Đà Nẵng. Còn những Bửu Chỉ, Vĩnh Linh, Nguyễn Ngọc Lan, Phan Quí, Trịnh Công Sơn, Ngô Kha, Phạm Thế Mỹ… và nhiều người thì đã ra đi vĩnh viễn, không có mặt trong cuộc hội ngộ này…
(more…)

Người Buôn Gió

Nước Vệ triều nhà Sản năm thứ 67.

Dân oan bị cướp đất kéo nhau đi kiện khắp nơi.

Kinh tế suy thoái, nợ nước ngoài chồng chất.

Quân Tề nhân cơ ấy, tung hoành ngoài lãnh hải, ngư thuyền đi đánh bắt hải sản dàn hàng ngang trên biển Vệ. Khiến cho ngư dân Vệ khiếp đảm không dám ra khơi hành nghề. Vì thế mà nước Vệ yên ổn, tránh được chuyện binh đao với Tề. Quả thật một điều nhịn chín điều lành như cha ông dạy. Triều Vệ nghị sự, các quan bàn rằng, chúng nó (ý nói bọn Tề) đánh hết hải sản, thu hết tài nguyên tức khắc phải kéo về. Cứ án binh bất động là kế hay nhất.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nguyễn Đức Sơn – Tranh Đinh Cường

Từ “Nguyễn Ðức Sơn nhà thơ” qua “Nguyễn Ðức Sơn nhà văn” chỉ là một khoảng cách ngắn. Ngoài phong vị văn xuôi riêng của những suy nghĩ cực đoan nhìn cuộc đời bằng những nét đen tối với phong cách du côn thì thi ca cũng làm dịu đi cái nồng độ căm ghét cuộc đời qua tâm hồn yêu thương cây cỏ và nhìn thiên nhiên cảnh vật như một người bạn chia sẻ thiết tha. Viết về”người” với những phác họa nhiều khi của khép kín thì viết về “cảnh” lại mở ra. Với tâm hồn của một thi nhân, một thi nhân lập dị…
(more…)

Song Thao


Nhà thơ Lê Hân

Đương nhiên tôi quen Hân vì anh là em của Luân Hoán. Khi quen rồi tôi mới biết Lê Hân cũng làm thơ. Thơ khá hay. Luân Hoán còn tiết lộ với tôi là Hân còn làm thơ trước Luân Hoán nữa. Biết vậy tôi phải tìm đọc thơ Hân. Ông Luân Hoán là nhà thơ cà giật, nói chuyện ít khi có đầu có đuôi. Vậy thì Lê Hân làm thơ trước Luân Hoán là làm từ khi mô? Tôi không có câu trả lời. Đành tìm vào thơ của Hân. Hân đã cho in một tập thơ. Tập “Tình Thơ Mấy Nhánh”. Cứ lục tung trong đó chắc có nhiều điều hay.

không nhớ làm thơ từ lúc nào
hình như từ thuở biết chiêm bao
thấy ông Nguyễn Khuyến ngồi câu cá
thấy bác Kế Xương hát ả đào
(more…)

Nguyễn Khôi

Cơm bản

“Cơm Tàu, cơm Tây … nhớ về đây cơm bản
Nếp xôi thơm, bên bếp lửa em chờ”

“Cơm Thái, gái Kinh” câu nói chơi cửa miệng của cán bộ Tây Bắc một thời (cán bộ Kinh thì thèm cơm bản Thái, cán bộ Thái thì khoái lấy gái Kinh). “ăn” uống là điều kiện hàng đầu để tồn tại sự sống. Cơm Thái cổ điển là ăn nếp xôi truyền thống. Đó là các loại gạo nếp tan, khẩu ma tứn (gạo chó dậy: Cơm xôi thơm quá đến con chó đang ngủ đánh hơi thấy cũng phải vùng dậy). Gạo nếp ngâm qua đêm, với bàn tay của các mẹ, các chị vo sạch, để ráo nước, rồi đổ vào một cái Hày” (chõ gỗ: một khúc thân cây khoét rỗng). Người Thái không có tục “luộc” như người Kinh (cơm bằng  gạo luộc, rau luộc, thịt luộc, mà thường là “xôi” (đồ) bằng nhiều loại “hày” khác nhau (gỗ cây sung co cổng, co đứa), phần dưới của dụng cụ đồ xôi là cái “ninh” (biếng mỏ nửng) bằng đồng đúc… nhờ “xôi” nên thức ăn đậm (không bị nhạt). Từ gạo nếp, người Thái còn chế biến ra các loại bánh như “khẩu tổm” (bánh tét) Khẩu tổm năm lãng (bánh giò), khẩu cắm (xôi màu), khẩu hang, khẩu lam, khẩu chí (xôi nướng). Khẩu lam trộn sâu măng là đặc sản ngon đặc biệt.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21.6 là ngày kỉ niệm ra đời của báo ‘Thanh niên’ do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập 21.6.1925. Trong lịch sử báo chí Việt Nam, từ những năm 60 thế kỉ 19 đã có ‘Gia Định báo’ và một số báo khác lần lượt ra đời tại Sài Gòn, Hà Nội và một vài địa phương khác. Nhưng báo ‘Thanh niên’ đã mở ra một dòng báo chí mới: báo chí cách mạng Việt Nam. Từ khi có báo ‘Thanh niên’, báo chí Việt Nam mới giương cao ngọn cờ cách mạng, nói lên ý chí, khát vọng của dân tộc Việt Nam và chỉ rõ phương hướng đấu tranh của nhân dân Việt Nam vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Do ý nghĩa đó, Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Quyết định số 52 ngày 5.2.1985 lấy ngày 21.6 hằng năm làm Ngày báo chí Việt Nam nhằm nâng cao vai trò và trách nhiệm xã hội của báo chí, thắt chặt mối quan hệ giữa báo chí với công chúng, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí. Ngày 21.6.2000, nhân kỉ niệm 75 năm Ngày báo chí Việt Nam, theo đề nghị của Hội Nhà báo Việt Nam, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đồng ý gọi Ngày báo chí Việt Nam là Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.”
(more…)

Đỗ Xuân Tê
Tháng tư nhìn lại

Trong khuôn khổ những hình thức kỷ niệm 37 năm ngày tàn cuộc chiến, tôi chú ý đến một sự kiện là người ta không phát lại nhiều những bản hùng ca của một thời lửa đạn nhằm nhắc nhớ những nét hào hùng và bi kịch của một giai đoạn lịch sử trong đó hàng triệu người đã nằm xuống, mang thương tật, gánh chịu những mất mát không tên chỉ vì lý tưởng tự do và sự tồn tại của một chính thể mà đến giờ này sự sụp đổ của nó vẫn là niềm nhức nhối.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nguyễn Đức Sơn – Tranh Đinh Cường

Nguyễn Ðức Sơn. Bùi Giáng. Phạm Công Thiện. Có lẽ là những khuôn dáng thi ca lạ lùng nhất của hai mươi năm văn học miền Nam. Chân dung tác giả và chân dung tác phẩm hình như có nhiều điều quan hệ với nhau và mỗi người tạo ra được cho mình những huyền thoại có khi là của thế giới hiện hữu này nhưng có lúc là của một không gian thời gian khác của một mặt đất khác.

Riêng với Nguyễn Ðức Sơn, từ thời kỳ bắt đầu với bút hiệu Sao Trên Rừng đã tỏ lộ một cá tính đặc biệt. Tuổi còn trẻ nhưng thơ đã chớm hoài nghi, đã thắc mắc về những câu hỏi đầy tính siêu hình. Lấy bút hiệu từ một câu thơ trong bài “Trên bờ hư không” có phải là bước khởi đầu của một cuộc du hành mà đích đến còn xa thăm thẳm và chính con người cũng không biết điểm đứng của mình ở đâu tận chỗ nào. Khi trẻ tuổi, trong cái thơ mộng lãng mạn của tâm tư nhưng vẫn cảm thấy rất bao la những bờ vực phân vân từ nỗi hư không còn mất:

“một đêm sao ở trên rừng
Ðua nhau rụng xuống chào mừng nhân gian
Hồn tôi cây cối liên hoan
Rưng rưng tôi thấy trăm ngàn ước mơ
Tuổi vàng suối mộng trời thơ
Lớn lên tôi chết trên bờ hư không.”
(more…)

Như Nguyệt

Bố tôi là một người đàn ông rất đỗi hiền lành. Hiền đến độ những người trong họ đều nói bố tôi hiền như Bụt. Hồi nhỏ, tôi không hiểu rõ nghĩa của chữ Bụt là gì. Khi lớn lên, đọc sách của thầy Nhất Hạnh. Tôi mới biết Bụt là Phật. Được ví hiền như Phật, quả thật là một vinh dự cho bố của tôi. Bao nhiêu năm làm con của bố, tôi chưa hề nghe ông chỉ trích, nói xấu một người nào. Ông không tham lam của ai, dù một cắc. Làm công chức ở quan thuế nhưng ông rất thanh liêm. Vì mẹ buôn bán giỏi, làm ra nhiều tiền, bận rộn; ông không màng giúp đỡ mẹ việc nhà, support tinh thần, bàn bạc, giúp ý với mẹ tôi, phụ mẹ tôi săn sóc, dạy dỗ con cái. Đó là những điều mà tôi thấy đàn ông Vietnam – thời bố tôi – ít chịu làm.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nguyễn Đức Sơn – Tranh Đinh Cường

Nguyễn Ðức Sơn là một khuôn mặt thi sĩ lớn của văn chương Việt Nam. Một phong cách văn chương riêng, một mình một chiếu, thơ và văn bộc lộ một tâm thái suy tư khác thường đi ngược lại dòng sống thay vì xuôi chảy.

Ông là người làm thơ mà cuộc sống văn chương và đời thường đã tạo thành nhiều huyền thoại. Những chuyện kể về, những giai thoại nói đến, một chân dung tác giả khác thường được tạo dựng và người đọc, không phải chỉ ở những lớp sau mà ngay ở lớp cùng thời, đã có những nhận định sai lạc về chân dung thực con người thực. Ðó là không kể, như ở trong nước, vì lý do lợi nhuận đã có những cuốn sách khai thác quá độ đời tư để đến thành những khoảng cách thật xa với thực tế.
(more…)

Đỗ Xuân Tê


Phan Khôi (1887-1959)

Là kẻ hậu sinh… Tôi biết Phan Khôi là một nhà Nho duy tân, một nhà Tây học uyên bác, một nhà văn hóa biết hội nhập, một người phu chữ thích làm giàu tiếng Việt, một người suốt đời đi tìm sự thật, thích tranh luận nhưng biết phục thiện. Nhìn lại các danh sĩ, danh nhân Quảng nam mà đặc biệt là “tứ kiệt Quảng nam” (Phan châu Trinh, Trần quí Cáp, Trần cao Vân, Huỳnh thúc Kháng), thì Phan Khôi có khuôn mặt đặc thù mang nhiều nét ưu tư khắc khổ. Tất nhiên sinh bất phùng thời trong một thời vận nước nhố nhăng, lại trải qua nhiều năm đi theo kháng chiến cứu nước, con người ông vừa mang chân dung của một thư ký hãng buôn cần mẫn, khiêm tốn, lấy nghề tay trái làm kế sinh nhai, vừa tiềm ẩn nét uy dũng của một kẻ sĩ khí tiết, nghèo không than, bại không nản, bị coi thường không giận, bị xử oan không oán, bị chèn ép không bi phẫn, sống an nhiên tự tại, quyết không khuất phục uy quyền, không đầu hàng trước cái ác, không về phe cái xấu, không thích chốn quan trường, chẳng bon chen nơi thị tứ, mà chỉ đem sở trường sở học chăm làm cái gì đó làm di sản cho lớp hậu sinh.
(more…)

Phạm Khắc Trung

Iryna là cô gái gốc Tiệp Khắc. Cô trẻ, đẹp, thông minh, duyên dáng, hiền hòa… Gia đình cô trốn nạn cộng sản, bỏ xứ đến Canada tỵ nạn lúc cô mới 9, 10 tuổi đầu. Khi tốt nghiệp Cao học Hóa học ở Đại Học McMaster, cô vào hãng tôi làm theo hợp đồng bên phòng kiểm phẩm. Lúc hết hợp đồng, cô về lại Hamilton.

Mấy năm sau hãng đăng tin cần Supervisor cho phân xưởng của tôi. Cô nộp đơn và được nhận, hãng sắp cô vào ca trống (khác ca tôi) lúc đầu. Dân bản xứ hơi ích kỷ và có tính thực dụng, hễ có cơ hội là họ lợi dụng ngay, họ thường qua mặt người mới vô chưa có kinh nghiệm, chỉ cốt được nhàn hạ trong giai đoạn nhất thời, nên hiền như cô dễ bị ăn hiếp là chuyện đương nhiên. Ông General Supervisor thấy cô hiền lành nên có cảm tình, ổng mới hoán chuyển cô về làm xếp ca của tôi và nhờ tôi giúp đỡ. Tôi có thiện cảm với cả hai người nên hết lòng hỗ trợ, và chẳng bao lâu sau cô trở thành người Supervisor tháo vát, có lắm sáng kiến, lập được nhiều công trạng, làm lợi cho nhà máy rất nhiều. Hai năm sau cô được thăng cấp và chuyển qua làm việc bên phòng thí nghiệm, cô viết email từ giã và cám ơn tôi đã giúp đỡ cô lúc ban đầu, rất tiếc là tôi đã không giữ lại ra ngoài thành thử hãng xóa đi mất. Cô không nhận là xếp cũ mà lại muốn tôi xem cô như bạn, từ đó chúng tôi thường email liên lạc, hỏi thăm và trao đổi những mẩu chuyện vui, đôi khi cũng đôi co chuyện trên trời dưới đất… Lâu dần tôi nhận thấy, Iryna cũng dí dỏm và rắn mắt như cô bạn học cứng đầu của tôi khi xưa.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Octavio Paz (1914-1998)

Có một bài thơ nổi tiếng của một nhà thơ Mễ Tây Cơ đã đoạt giải Nobel văn chương năm 1990, Octavio Paz (1914-1998) và bài thơ “Between what I see and what I say”. Trong bài diễn văn kỷ niệm 70 năm ngày sinh của ông, nhan đề “Xa xôi hơn những ngày tháng, gần gũi hơn những tuổi tên”, là một bài viết thật nhiều cá tính riêng biệt với một phong cách suy tư sâu sắc ông viết:

“…Con người là một con vật chính trị và cũng là một con vật triết học. Bởi vậy con người cũng là một con vật thi ca, một ẩn du mênh mang bàng bạc. Tưởng tượng đã tạo thành những nhịp cầu bắc giữa hành động và ngưỡng mộ quan sát. Trong sự tưởng tượng ấy, cái “nhìn” cũng như cái “làm” được khai triển. Nhờ óc tưởng tượng, con người phóng ra những hình ảnh bản thân mình và hình ảnh thế giới, chiêm ngưỡng và tự nhìn ngắm chính mình, một hình ảnh con người được chuyển hóa, trong cảm giác của cơn khát được thể hiện.Tưởng tượng đã mời gọi chúng ta “làm” cái mà chúng ta đã “nhìn” để hình tượng chính chúng ta. Những thời điểm sáng tạo của lịch sử đều là giây phút mà hình ảnh mơ mộng được liên tưởng và cảm nhận để hạ xuống thấp mặt đất. Chính ở sự biến hóa thành hành động nên chất sống có phong vị nồng nàn hơn.

Ngay từ khi còn trẻ tôi đã cảm nhận, như cùng biết bao người chung tuổi tác, cái tiếng gọi chia đôi bên này bên kia giữa hành động và sự quan sát để chiêm ngưỡng. Trong thế giới hiện đại nhập chung cả hai cảm giác làm một thật là khó khăn: không gian và các thiên thể hiện hữu của nó không còn là khuôn mẫu của xã hôi loài người nữa. Chúng ta là một địa cầu lang thang trong một vũ trụ cũng lang thang. Tuy nhiên tôi đã mau chóng tìm thấy được nhịp cầu nối liền hai cảm giác của hành động và quan sát để chiêm ngưỡng:..”

(more…)

Khuất Đẩu

Lúc nhỏ tôi rất thích những thằng bù nhìn. Nó chỉ có một cái đầu cắm trên một nhánh tre cao hơn mặt ruộng. Khuôn mặt nó dù cố tình làm ra vẻ hung dữ vẫn chẳng làm cho ai sợ ngoài lũ chim. Phải nói đó là một khuôn mặt rất buồn, rất cô độc, giống như mặt người trên các bức tượng nhà mồ. Áo của nó có lẽ là cái áo tã nhất trên đời này, vừa bạc màu vì mưa nắng vừa rách te tua như áo của những người ăn xin.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

“Thời chế độ cũ, báo chí Sài Gòn phần lớn là đối lập. chính bản thân tôi thường vẽ tranh châm biếm ông Thiệu và gọi ông ta là Sáu Thẹo mà họ cứ cười. Bây giờ tất cả các báo đều của Đảng. Nhà báo chúng tôi ai cũng theo Đảng, nịnh Đảng muốn chết vậy mà hở một chút là phê bình kiểm điểm. Các anh thật quá đáng!” (Huỳnh Bá Thành)

Thuở Tô Hoài còn là Phó Tổng Thư Ký Hội Nhà Văn, và Chủ Tịch Hội Văn Nghệ Hà Nội, một nhà phê bình văn học đã đưa ra nhận xét về “cây bút và đời người” của ông như thế này đây:

“… bao nhiêu từng trải, như còn in dấu vào cách sống, cách chuyện trò của Tô Hoài hôm nay, bên cạnh cái nhũn nhặn lảng tránh, con người ấy thật cũng đã nhiều phen phải dàn mặt, phải chịu trận, nói chung là phải đối chọi với đời và nếu như có lúc phải đầu hàng thì đó cũng là bước đường cùng, rồi, nín nhịn chẳng qua để tồn tại, và sau hết, để được viết…”
(more…)

Nhật Tuấn


Nhà văn Nguyễn Tuân (1910-1987)

Ngày 26 tháng 12 là cái ngày gì?

Hỏi 10 người chắc cả 10 không biết nó là cái ngày quỷ gì?

Vậy xin hãy nghe nhà văn Nguyễn Tuân trả lời:

“Toàn thể văn nghệ sĩ Việt Nam cũng như toàn thể nhân dân chúng tôi rất hân hoan, sung sướng đón mừng ngày sinh nhật của Chủ tịch vĩ đại. Trong dịp này chúng tôi đã nhận được từ khắp nơi gửi tới những sáng tác văn nghệ của quần chúng gửi tới mừng thọ Chủ tịch…”

Chủ tịch nào vậy?

Chắc không phải Hồ chủ tịch, sinh ngày 19 tháng Năm .

“…công tác văn nghệ của chúng tôi cũng theo phương hướng văn nghệ công nông binh do Chủ tịch vạch ra..”

“Dưới ngọn cờ của chủ nghĩa Mác- Lênin-Stalin, của Chủ tịch và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng tôi nguyện vĩnh viễn đấu tranh cho hạnh phúc của dân tộc chúng tôi, cho tình hữu nghị vĩ đại giữa các dân tộc…”

Chủ tịch được tung hô, xếp trên cả Chủ tịch Hồ Chí Minh, chỉ có thể là Chủ tịch … Mao Trạch Đông.
(more…)

Nguyễn Mạnh Trinh


Nghệ sĩ Võ Đình (1933-2009)

Tại sao tôi không gọi là Võ Ðình họa sĩ, Võ Ðình nhà văn, Võ Ðình thi sĩ, Võ Ðình dịch giả, mà gọi là Võ Ðình nghệ sĩ.? Bởi, tôi thấy rằng cái nét nghệ sĩ đã trùm lấp dù đôi lúc ẩn hiện trong văn chương ông và cả cuộc sồng ông. Vẽ tranh, viết truyện, dịch sách, làm thơ, ông đều có cái phong thái của một người vừa đam mê, vừa trân trọng, nhưng lại có một chút mơ mộng của những người muốn vượt qua cảnh giới hiện tại để đi đến một bến bờ nào xa xăm hơn và nhiều khám phá hơn.
(more…)

Không Hư – Hoàng Quốc Bảo


Lửa Tuệ Võ Đình (1933-2009) – hình LaiHồng

Tôi ngồi lặng giữa đêm, không biết là bao lâu nữa, sau khi đọc tin trên internet, một người bạn tài hoa đã qua đời. Võ Đình. Không còn nữa. Anh ra đi chiều 31 tháng 5, 2009 tại nhà riêng ở Florida. Gió im sững, không gian đặc sánh lại. Hai chân bắt tréo trên toạ cụ, bồ đoàn, tôi cố điềm tĩnh, giữ cho thân xác được vững chãi và duy trì cho hơi thở khỏi hụt hẫng. Đời sống, Vô thường. Vẫn biết, mà sao nghe như có tiếng sóng ở trong lòng.
(more…)

Phạm Khắc Trung

Học sinh tư thục Saigon có cái sướng là được ưu tiên chọn chỗ ngồi trong bản đồ lớp. Bởi vậy mà tôi luôn sốt sắng theo gót hắn, ghi danh thật sớm để được chọn chỗ ưng ý mình.

Theo hắn nhận xét, “Học sinh ngồi dẫy bàn nhất rất mất vệ sinh, thứ nhất là hít đầy bụi phấn, thứ hai là phải hứng trọn những trận mưa sa từ miệng người thày, nên mặt mày luôn bị nổi mụn, lở loét, hay rỗ chằng rỗ chịt… Bàn dẫy nhì tương đối an toàn, nhưng để đề phòng khi người thày quá nhiệt tâm, nên chọn bàn ba cho ăn chắc, và nên chọn lớp số nhỏ, vì giáo sư chiến luôn được bố trí trong những lớp đầu”.
(more…)

Huỳnh Ngọc Tuấn

Con chim ở đậu cành tre, con cá ở trọ trong khe nước nguồn…
Cành tre í a… dòng sông í a ”.
Tôi nay ở trọ trần gian… Trăm năm về chốn xa xăm cuối trời..

(Trịnh Công Sơn)

Lời ca mới nghe như đồng dao vì ca từ đơn sơ mộc mạc, làm người nghe như  lạc về một miền thôn dã- mênh mông lúa vàng- mênh mông sông  nước và chập chờn bóng cá, buồn buồn tiếng chim gù xa xa. Nó thấm vào lòng người như hơi ấm từ bàn tay mẹ vuốt ve lưng bé  một buổi trưa mùa hè êm ả, kỉu cà kỉu kịt tiếng võng đưa và lời mẹ ru từ ngàn năm trước… Nhưng trong cái đơn sơ mộc mạc ấy lại hàm chứa cả một triết lý về thân phận con người trước cái mênh mông của vũ trụ và vô cùng của thời gian.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Vào khoảng thời điểm này, hơn bốn thập niên về trước, một công dân Việt Nam đã đi (quá giang) vào vũ trụ. Nhiều năm sau, khi có dịp nhắc lại chuyến bay lịch sử này, phi hành gia Phạm Tuân vẫn còn thấy bồi hồi:

Đó là ngày vĩ đại nhất trong cuộc đời tôi… Tôi mang theo quốc kỳ, quốc huy, chân dung của bác Hồ, bản tuyên ngôn độc lập do bác viết, di chúc bác để lại, cùng với một túi đất của quảng truờng Ba Ðình (nơi xây lăng của Hồ Chí Minh) và nhiều phù hiệu nữa…” – theo như tường thuật của BBC (Vietnam Marks Anniversary Of Giant Leap – BBC News) nghe được vào hôm 24 tháng 7 năm 2000.
(more…)