Archive for the ‘Tùy Bút / Tản Văn / Ký Sự’ Category

Trần Văn Nam

I. Vũ Hoàng Chương mượn hơi hùm Thành Cát Tư Hãn

Vũ Hoàng ChươngTạ Tỵ
Vũ Hoàng Chương
Tạ Tỵ

Thời tiền chiến, thi sĩ Vũ Hoàng Chương vướng mang tật nghiện thuốc phiện. Tuy thể xác có lúc rã rời bởi những cơn hành hạ của ma túy, nhưng tinh thần thi sĩ rất hùng cường. Khi say sưa với hương nha phiến là lúc ông thả hồn phiêu linh, một trong những lúc bay bổng ấy là mơ tưởng theo cuộc chinh phục thế giới của đoàn hùng binh Mông Cổ. Nhà thơ từng mặc cảm “Lũ chúng ta lạc loài dăm bảy đứa/ Bị quê hương ruồng bỏ, giống nòi khinh”, phải chăng vì ông đã có thời là công chức thuộc địa Pháp. Ðể giải tỏa mặc cảm, để giải bày lòng yêu nước chống lại cuộc đô hộ của người Pháp (nói rộng ra là của người Tây phương), thi sĩ đã mượn uy danh Thành Cát Tư Hãn, muợn hơi hùm của quân Mông Cổ một thời chinh phục Âu Châu, qua bài thơ “Hơi Tàn Ðông Á”:
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

saigon-street_name

Sài Gòn đứng trước cánh rừng thu trầm mặc, chút gió đi không thức được đám lá ngủ vùi. Chẳng đợi giải thích những “người Mỹ thầm lặng” quanh đây cũng hiểu ra một tên gọi. Tôi đi ngang lòng tự nhủ: Kỷ niệm cũng biết lưu vong.

Trên bề rộng mênh mông này có nhiều Sài gòn nhỏ và hình như ở chốn cũ Sài gòn bị chôn tên. Hôm qua mưa xuống trên thành phố dân cư đông gấp bốn lần thuở nọ, những bản nhạc bỗng dưng đâm thịnh hành bất tận một điệp khúc: Khóc Một Dòng Sông. Mưa Đêm Ngoại Ô. Biển Nhớ. Em Đi Chơi Thuyền.
(more…)

Nam Lộc

freedom_is_not_free

Khi sáng tác nhạc phẩm “Có Tin Vui Giữa Giờ Tuyệt Vọng” năm 1996, với câu hát “Người Đã Cứu Người” để đánh dấu ngày thành lập Làng Việt Nam ở Palawan, Phi Luật Tân, chắc nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng cũng không ngờ rằng chỉ 10 năm sau đó thì toàn bộ 3000 người tỵ nạn bị kẹt lại và sống ở đó, đã được luật sư Trịnh Hội với sự tiếp tay của cộng đồng người Việt tại hải ngoại tranh đấu để họ được thế giới tự do đón nhận. Và chắc ông lại càng ngạc nhiên khi biết, cho đến ngày hôm nay, sau 20 năm thì “người vẫn cứu người”.

Quả thật là như vậy, bởi vì it ai có thể nghĩ được rằng, sau 41 năm kể từ ngày Cộng Sản cưỡng chiếm miền Nam VN mà vẫn còn có những thuyền nhân long đong, vất vưởng, sống ngoài vòng pháp luật trên những mảnh đất không cả được tạm dung! Vâng, đó là 28 thuyền nhân tỵ nạn muộn màng, sau hơn một phần tư thế kỷ miệt mài tìm kiếm tự do, cuối cùng họ đã đến được bến bờ hạnh phúc. Cuộc hành trình gian khổ này được kết thúc một cách tốt đẹp, là nhờ vào lòng bao dung cùng sự tranh đấu kiên trì của những người mà tôi xin được gọi họ là những “thiên thần trong bóng tối”!
(more…)

Tưởng Năng Tiến

tran_thi_thao

Lịch sử sẽ lên án chúng mày, cả một chế độ thối nát, từ trên xuống dưới! (Trần Thị Thảo)

Phần lớn những vị lãnh đạo của ĐCSVN đều rất quan tâm đến việc trồng trọt và chăn nuôi. Trồng cây gì hay nuôi con gì là hai câu hỏi đầu môi của họ.

Tôi nhớ, vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, khi tổng bí thư (TBT) Lê Duẩn vô thăm tỉnh Tiền Giang. Ban thường vụ tỉnh ủy lúc đó đứng đầu là bí thư tỉnh ủy Chín Hải (tức Lê Văn Phẩm), và chủ tịch tỉnh Sáu Bình (Nguyễn Công Bình) dẫn TBT Lê Duẩn vô thăm vùng Đồng Tháp Mười thuộc địa phận Tiền Giang (90.000 ha). Đứng trước cánh đồng bao la bát ngát của vùng Đồng Tháp Mười, TBT Lê Duẩn chỉ tay về cánh đồng trước mặt, hỏi:

– Trồng những cây gì thế kia?

Bí thư tỉnh ủy Chín Hải lễ phép trả lời:

– Thưa tổng bí thư, đó là rừng tràm ạ. Bỗng mọi người sửng sốt khi nghe TBT quát:

– Ngu! Ngu! Sao không trồng lúa!!!
(more…)

Đặng Châu Long

cover_don_quixote

Người ta nói quyển Don Quixote là quyển tiểu thuyết sau 400 năm đã có số bản in phát hành chỉ đứng sau Kinh Thánh. Tôi không quan tâm. Người ta nói quyển truyện Don Quixote là quyển tiểu thuyết lễ hội tiên phong bằng cặp mắt của những nhà khoa học. Tôi không chú ý lắm. Người ta nói quyển Don Quixote là quyển tiểu thuyết cợt đùa vào thế giới của những người hiệp sĩ đương thời. Tôi không cần biết. Tất cả chỉ là sự cảm nhận và suy diễn của người đời sau. Nỗi bận tâm mãi của tôi là tại sao trải qua hơn nửa thế kỷ đọc rất nhiều truyện cổ điển lớn nhỏ, chỉ còn vài truyện vương lại trong lòng tôi đếm chưa đầy mười ngón tay, trong đó có Don Quixote. Đó mới là chuyện đáng u hoài, với tôi.
(more…)

Phan Ni Tấn

nhom_hung_ca-1985

Ngày 28-3-1985, trong kỳ Đại hội Ca nhạc Đấu tranh tại thủ đô Hoa Kỳ – Washington D.C nhằm yểm trợ công cuộc bài trừ hải tặc và bảo vệ thuyền nhân, có sự góp mặt của các nhạc sĩ Hà Thúc Sinh, Nguyệt Ánh, Việt Dzũng, Châu Đình An, Huỳnh Công Ánh và Phan Ni Tấn. Những người bạn này tôi đều quen biết, riêng Huỳnh Công Ánh lần đầu tiên tôi mới gặp mặt. Từ đó, Huỳnh Công Ánh và tôi thỉnh thoảng vẫn gặp nhau, hát với nhau những ca khúc đấu tranh trên cùng một sân khấu.

Năm 1986, qua bài viết xuất sắc của nhà thơ Cao Đông Khánh về cuộc vượt ngục ly kỳ của nhạc sĩ Huỳnh Công Ánh làm nhiều bạn tù xôn xao, riêng tôi càng cảm phục anh hơn.
(more…)

Nguyễn Thị Khánh Minh

trinh_y_thu
Nhà thơ, dịch giả Trịnh Y Thư

Nhờ duyên layout sách mà tôi được biết Nhà Thơ, Dịch Giả nổi tiếng Trịnh Y Thư (TYT). Ấn tượng đầu tiên gieo vào ý nghĩ tôi là, cái ông Nhà Thơ này khó quá. Tôi không nhìn qua phong thái Nhà Thơ, cũng không Dịch Giả, mà qua một trí thức, có học vị, nghề nghiệp ổn định, thì đó là một người mà tầm hiểu biết rất thuyết phục người đối diện, nghiêm nghị, ít nói, và cầu toàn – ít ra là trong việc layout mà tôi nhận thấy thế – Tôi thực sự căng thẳng. Hôm nay, xin thú thật với Nhà Thơ rằng, hồi nhận layout sách, tôi chỉ mới vừa tốt nghiệp sau mấy giờ học qua điện thoại do một anh bạn hướng dẫn. Và thế là thực tập ngay bằng Chỉ Là Đồ Chơi (CLĐC) của Trịnh Y Thư. (Có phải để ở đây lời xin lỗi không? Nhưng CLĐC cũng đạt yêu cầu đấy chứ, có điều ở đó tôi có chút buồn riêng. Và cũng xin nói thêm, CLĐC là cuốn thứ hai trong nghề dàn trang của tôi).
(more…)

Chử Văn Long

corruption

BẠN QUAN

Bạn cũ lâu ngày gặp lại
Chén rượu quê đưa đẩy tẩy trần
Tao ruột ngựa hỏi câu ngớ ngẩn
Mày làm quan chắc kiếm bộn tiền
Chức ấy rẻ mà sinh lắm lãi
Mày học ngu nhưng thủ đoạn tài
Tao học giỏi nhưng mù thủ đoạn
Mãi long đong chức phó dân quèn
Mày nhăn mặt chửi tao thằng đểu
Quá nửa đời mãi chửa hết ngu…
(more…)

Tưởng Năng Tiến

tuong_xe_cho_xac

Tượng đài “bác” chỉ ngàn tư tỷ
Xác dân lành bó chiếu chạy rông
Những tấm hình ngang tầm thế kỷ
“Thời đại Hồ Chí Minh rực rỡ” – điên khùng.

JB Nguyễn Hữu Vinh

Tui hay viết lăng nhăng đủ chuyện nhưng riêng chuyện tình yêu đôi lứa, hay tình cảm lứa đôi thì chưa. Lý do – giản dị – vì không ai chịu yêu tui hết trơn, hết trọi. Tui cũng chả yêu ai cả. Yêu thầm, yêu trộm, yêu lén, yêu mình ên (nghĩa là yêu một chiều, yêu đơn phương, đơn tuyến) cũng miễn có luôn.

Nói tóm lại, và nói cách khác, và nói theo ngôn ngữ đương đại là tôi chưa từng trải nghiệm tình trường nên không đủ tư cách để mà chọc bút vô cái lãnh vực bao la (và mù mịt) mà mình hoàn toàn mù tịt.
(more…)

Phan Thành Khương

tuong_linh
Nhà thơ Tường Linh

Nhà thơ Tường Linh sinh ngày 12 tháng 12 năm 1931 tại làng Trung Phước, xã Quế Trung, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam. Năm 23 tuổi (1954), ông ra Huế, Quảng Trị. Năm 25 tuổi (1956), ông vào Sài Gòn và từ đó đến nay, suốt 60 năm qua, ông sống ở Sài Gòn.

Ngày 12 tháng 12 năm 2005, nhân sinh nhật lần thứ 74, ông viết “ Gặp trên đường về” (xem phụ lục) với một chú thích được đặt trong ngoặc đơn “(Dành cho ngày từ biệt tất cả)” Vậy “Gặp trên đường về” là gặp trên đường từ biệt thế gian, từ biệt cõi đời này, là “sống gửi thác về”, là “về” với ông bà.

“Gặp trên đường về” là bài thơ thứ 396 trong tập “Thơ Tường Linh tuyển tập” (NXB Văn học, năm 2011) và cũng là bài thơ cuối cùng của tuyển tập thơ mà tác giả cho rằng “cũng tạm tiêu biểu cho cả đời thơ” của ông như ông đã nói trong “Thư vào tập” ở đầu tuyển tập đồ sộ này.
(more…)

Nguyễn Bảo Hưng

paris_est_une_fete

« Paris est une fête » là tựa một cuốn sách của Ernest Hemingway bình thường chắc ít ai buồn để ý, thậm chí được nghe nhắc tới. Bản thân tôi cũng không ngờ lại có cuốn sách này trong sự nghiệp đồ sộ của nhà văn Mỹ từng được giải Nobel, nếu đã không xảy ra biến cố đó. Cái biến cố thời sự làm tôi chú ý tới cuốn sách, ấy là vụ việc trong đêm thứ sáu 13-11-2015 quân khủng bố hồi giáo IS đã mở một loạt tấn công khủng bố tại bốn địa điểm khác nhau ở Paris, gây thiệt mạng cho 121 người và hơn hai trăm người khác bị thương. Đợt tấn công khủng bố đã làm thế giới bàng hoàng xúc động vì các mục tiêu tấn công đều là những nơi giải trí công cộng, và đối tượng nhắm bắn đều là thường dân vô tội thuộc đủ mọi thành phần xã hội, mọi quốc tịch, mọi tôn giáo. Lỗi duy nhất của họ, các nạn nhân ấy là dám hẹn hò gặp gỡ nhau vào tối thứ sáu để vui chơi giải trí sau một tuần làm việc mệt nhọc. Chỉ riêng tại Bataclan, một sân khấu trình diễn nhạc rock được giới trẻ Paris ưa chuộng, đã có 81 người bị giết trên tổng số 121 người tử thương. Cảnh tượng xác chết nằm la liệt giữa các hàng ghế, trên các lối đi, thậm chí cả trên sân khấu đã làm lên dấy một làn sóng công phẫn trên toàn nước Pháp. Riêng tại Paris, bên cạnh những cuộc biểu tình phản đối còn có nhiều vụ tụ tập đông đảo đặt hoa tưởng niệm các nạn nhân hoặc kêu gọi cần tiếp tục cuộc sống bình thường để trả lời thích đáng thách thức đe dọa của quân khủng bố. Tại một buổi tụ tập này, một phụ nữ hẳn là dân parisienne chính cống, bà Danielle 77 tuổi, đã giơ cao trước ống kính đài truyền hình BFM cuốn sách « Paris est une fête » của Ernest Hemingway và lớn tiếng cổ động : « Rất cần phải đem hoa đến tưởng niệm những người quá cố. Rất cần phải đọc, đọc nhiều lần cuốn « Paris est une fête » của Hemingway. Bởi vì chúng ta là một nền văn minh rất lâu đời và chúng ta cần nêu cao các giá trị của chúng ta. » (« C’est très important d’apporter des fleurs à nos morts. C’est très important de voir, plusieurs fois, le livre d’Hemingway « Paris est une fête ». Parce que nous sommes une civilisation trés ancienne et nous porterons au plus haut nos valeurs ».)
(more…)

Trần Văn Nam

I. Nhạc tính vần trắc trong thơ Thanh Tâm Tuyền

chan_dung_thanh_tam_tuyen-dinh_cuong
Thanh Tâm Tuyền
dinhcuong

Lý thuyết về Thơ Tự Do của Thanh Tâm Tuyền đã được đúc kết trong bài “Trèo Lên Cây Bưởi Hái Hoa” đăng trong tạp chí Sáng Tạo vào năm 1956 tại Sài Gòn. Bài ấy tác giả đăng đã lâu, không có sẵn tài liệu để nhớ hết, ta chỉ mang máng hiểu là ông đề ra lý thuyết sáng tạo tứ thơ và nhạc tính. Nhạc tính này do tổng hợp liên kết cả một đoạn thơ, không phải chỉ lộ ra ngay từ hai câu thơ như thường thấy trong luật thơ. Và tứ thơ cũng do tập hợp như vậy qua nhiều hình tượng tưởng như rời rạc không ăn nhập gì với nhau. Giống như trong ca dao với những câu: “Trèo lên cây bưởi hái hoa/Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân/Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc…”, những câu này dường như không liên hệ gì với ý tưởng trong các câu kế tiếp: “Em đã có chồng, anh tiếc lắm thay/Ba đồng một mớ trầu cay/Sao anh không hỏi những ngày còn không…”.
(more…)

Đặng Châu Long
Kỷ niệm 118 năm ngày mất Học giả Jean-Baptiste Pétrus Trương Vĩnh Ký

truong_vinh_ky
Học giả Trương Vĩnh Ký (1837-1898)

Thập niên 1930, ba tôi học trường Pétrus Ký, một ngôi trường được bao bọc bởi bốn con đường: Nguyễn văn Cừ, An Dương Vương, Trần Bình Trọng và Hùng Vương. Năm 17 tuổi, ba tôi mới rời trường vào làm Thư ký ga cho Hỏa xa, đó là năm 1937. Hình ảnh cậu học sinh với bộ áo dài trắng, quần trắng, mũ cối trắng của thời ấy vẫn mãi đọng cùng tôi khi nhớ đến ngôi trường này. Ngày nay, ngôi trường đã thay tên, khu đất rộng mênh mông ngày nào đã thu hẹp lại nhưng trường Pétrus Ký mãi là một trường đầy tự hào cho những học sinh mọi thời. Dù có đổi tên gì thì mọi người vẫn mãi nhớ đến con người tài hoa và đầy nỗi niềm u uẩn này.
(more…)

Ngô Thế Vinh

mac_do-ta_ty
Nhà văn Mặc Đỗ (ký hoạ của Tạ Tỵ)

Bài viết “Con Đường Mặc Đỗ Từ Hà Nội – Sài Gòn Tới Trưa Trên Đảo San Hô” hoàn tất ngày 20.06.2015, biết nhà văn Mặc Đỗ không dùng internet, qua priority mail tôi đã gửi ngay tới Anh một bản in, tôi nghĩ Anh cũng đã nhận được và đọc bài viết ấy. Thỉnh thoảng tôi vẫn có dịp nói chuyện điện thoại với anh, vẫn một Mặc Đỗ giọng nói còn sang sảng và tinh thần thì rất ư là minh mẫn.
(more…)

Trịnh Y Thư

prisoner

Mùa Vu Lan này, có chút thời gian thư thả, tôi lại kệ sách lấy xuống hai cuốn sách cũ ngồi đọc. Đó là hai cuốn hồi kí tù: Ánh sáng và bóng tối của nhà văn Hoàng Liên và Đại học máu của nhà văn Hà Thúc Sinh. Mặc dù đã hơn hai mươi năm trôi qua, khi đọc lại hai tác phẩm với nội dung phơi trần sự thật về chế độ lao tù Cộng sản từng gây nhiều chấn động lúc xuất hiện lần đầu, tôi vẫn thấy có cái gì rất mới hiển hiện trên từng trang sách. Hai mươi năm lẻ, từ khi hai cuốn sách ra đời, là thời gian khá dài để hàn gắn nhiều vết thương, ngoại trừ vết thương của những người tù trong cuộc mà tôi biết họ phải gánh chịu cho đến chặng cuối con đường họ đi. Nhưng, dù sao chăng nữa, tôi chẳng thể nào chối bỏ được giá trị văn học cũng như lịch sử của hai cuốn sách, cảm xúc cũ mới cứ thế tràn về lây lan tâm khảm tôi.
(more…)

Trần Mộng lâm

huynh_cong_anh?
Nhạc sĩ Huỳnh Công ánh

Nhận được bản thảo Hồi Ký của anh Huỳnh Công Ánh, người đã được biết đến như một nhạc sĩ, một thi sĩ, một người du ca rất nổi tiếng trong cộng đồng những người Việt Nam tỵ nạn chúng ta, tôi vội ngưng hết các công việc khác, chăm chú đọc, dù rằng việc đọc một cuốn sách trên màn ảnh nhỏ không phải là một thích thú đối với tôi, người chỉ vốn quen với những cuốn sách còn thơm mùi giấy mực. Cuốn hồi ký có tên là Vượt Tù, Vượt Biển.  Trên 250 trang sách đã được tôi đọc trong vỏn vẹn một buổi chiều, điều đó chứng tỏ sức hấp dẫn của thiên hồi ký này.

Tôi rất thích cuốn sách, hồi ký của một người Miền Nam, trong một giai đoạn đau thương của đất nước, những năm sau 1975, và cuộc xâm lấn Miền Nam của bọn Cộng Sản. Lý do sự yêu thích này, là vì tôi cũng là người đã sống, như tác giả, những nỗi đoạn trường trong giai đọan đó.
(more…)

Nguyễn Văn Sâm
Kính tặng thầy Nguyên T.

vu_lan-cai_ao_bong_hong

Trong đời tôi và bạn chắc chắn chúng ta đã từng dự nhiều lễ Vu Lan của Việt Nam hoặc Ngày Của Mẹ của Mỹ. Cứ mỗi lần như vậy chúng ta lại có những cảm xúc đặc biệt tùy theo hoàn cảnh và sự tổ chức lúc đó, tuy nhiên cảm thức cá nhân mỗi người mỗi khác…

Vừa qua tôi có hân hạnh dự một buổi lễ Vu Lan khá đặc biệt trong một đạo tràng nho nhỏ và thân tình ở Santa Ana do một gia đình Phật Tử rất khiêm cung và thân thiện chủ trì.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

Thủ tướng Việt Nam có lẽ đang hào hứng lắm với những công việc của chính phủ nên ông đã liên tiếp phát ngôn những mỹ từ khoa trương, tối nghĩa và bay bổng hoàn toàn không đúng lúc.” ( Mai Tú Ân)

nguyen_xuan_phuc_5
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc

Xế chiều, tôi mới để ý tới ca dao:

Buồn vì một nỗi tháng Giêng
Con chim cái cú nằm nghiêng thở dài
Buồn vì một nỗi tháng Hai
Đêm ngắn ngày dài thua thiệt người ta
Buồn vì một nỗi tháng Ba
Mưa dầu nắng lửa người ta lừ đừ
Buồn vì một nỗi tháng Tư
Con mắt lừ đừ cơm chẳng muốn ăn
Buồn vì một nỗi tháng Năm
Chưa đặt mình nằm gà đã gáy kêu
Bước sang tháng Sáu lại đều

Vậy mà qua tới tháng Chín rồi nhưng sao tôi vẫn chưa cảm thấy “lại đều” gì ráo, vẫn cảm thấy nặng lòng vì những nỗi buồn ngun ngún từ vài tháng trước. Hồi tháng Tư (cái tháng “lừ đừ cơm chả muốn ăn”) nghe ông Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu, tại Hội Nghị Doanh Nghiệp Việt Nam, khiến tôi thiếu điều còn muốn bỏ uống luôn nữa kìa:
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

obama_fish

Loài cá có cả trăm tên gọi không đụng hàng, ba tên liệt kê bên trên xem ra gần gũi với miệng mồm dân dã người Việt, hầu như ai cũng có khi ăn qua thịt nó, chí ít một lần. Y rằng như con gái vậy, tên Hoa tên Nguyệt tên Hằng luôn chiếm số đông trong giới liễu yếu đào tơ hoa nhường nguyệt thẹn. Bố mẹ đặt tên khai sanh cho con hẳn phải có nguồn cơn xúi dục chớ hổng phải vô cớ tuỳ tiện như nick name tại gia: Cái Bướm, con Nụ, con Hĩm.

Chứng minh một nguồn cơn? Dạ thưa: Các nhà khoa học vừa chính thức trao tên Obama để dùng gọi một giống cá lạ mặt. Tạp chí National Geographic cho hay loài cá này có màu vàng nâu, sinh sống vào độ sâu 90 m, tìm thấy ngoài khơi rạn san hô Kure Atoll ở Hawaii. Phát hiện ra chúng từ tháng 6 nhưng chưa nghĩ ra tên gọi, chỉ vừa đặt tên là Obama hôm 2 tháng 9, nhằm để nhớ ơn Tổng thống Mỹ khi ông dành 40 triệu USD cho mở rộng khu bảo tồn, tăng gấp 4 lần kích thước ban đầu dùng làm nơi trú thân an toàn của hơn 7.000 loài sinh vật thuỷ sản khác nhau. Dĩ nhiên Obama, người quyền lực nhất thế giới khi nghe tin cá lạ mang tên mình đã vui thầm trong dạ, sống để bụng chết chôn theo, quyết không lấy đó làm điều. Sinh ra ta là cha mẹ ta mà mang trùng tên ta chính là cá vậy!
(more…)

Dương Khôi
Kỷ niệm Mười năm ra đời tập san “TỔ QUỐC” (15.9.2006 – 15.9.2016)

tap_san_to_quoc

Ngày 20-09-1956 tờ báo “Nhân Văn” số 1 ra đời, chủ nhiệm Phan Khôi, thư ký tòa soạn Trần Duy. Trong số đó có một bài ngắn tựa đề “Ý kiến của Luật sư Nguyễn Mạnh Tường, giáo sư đại học” trình bày yêu cầu mở rộng tự do và dân chủ. Tiếp đó là bài “Phải hiểu, phải yêu, phải quý trọng con người”, đòi văn nghệ sĩ phải được tự do sáng tác…

“Nhân Văn” được nô nức đón đọc, đặc biệt là giới học sinh – sinh viên. Báo ra được 5 số, số 6 nhà in đã lên khuôn thì bị đình bản. Sau đó những người tham gia vào trào lưu Nhân Văn Giai Phẩm bị trừng trị rất thảm khốc. Bà Thụy An, chẳng dính dáng gì đến “Nhân Văn” cũng bị ghép tội và bị đưa ra xử trong “Vụ án gián điệp” cùng ông Nguyễn Hữu Đang. Uất ức quá, bà dùng cây viết tự chọc mù mắt. Ông Trần Thiếu Bảo (nhà xuất bản Minh Đức) và hai ông Phan Tại, Lê Nguyên Chi bị coi là tòng phạm. Bà Thụy An và ông Nguyễn Hữu Đang mỗi người bị 15 năm tù ngồi, bị tịch thu gia sản. Hai ông tòng phạm mỗi ông lĩnh án 5 năm tù ngồi.
(more…)

Phan Tấn Hải

vu_hoang_chuong3
Nhà thơ Vũ Hoàng Chương (1916-1976)
(ảnh: Cao Lĩnh)

Nhà thơ Vũ Hoàng Chương từ trần ngày 6 tháng 9 năm 1976. Và tuần lễ này, là tròn 40 năm, ngày thi sĩ họ Vũ khuất bóng.

Bản thân tôi có một kỷ niệm mơ hồ về nhà thơ Vũ Hoàng Chương. Tôi học lớp Đệ Nhất B2 — tức là, lớp 12 Ban B (ban Toán) — tại trung học Chu Văn An, Sài Gòn.  Hình ảnh Thầy Vũ Hoàng Chương hiện lên trong mắt các học trò trường này là một vóc dáng gầy, ngồi xích lô tới trường, và trông lúc nào cũng như trên mây.

Thầy Vũ Hoàng Chương dạy Ban C, nghĩa là Ban Văn Chương. Cho nên, tôi không có duyên ngồi học chính thức. Thỉnh thoảng, tên bạn nào đó bên Đệ Nhất C, theo tôi nhớ có thể là Tô Chí Để, bảo là có hứng muốn vào nghe Thầy Vũ Hoàng Chương thì canh giờ mà vào, chờ điểm danh xong, là bước vào lớp ngồi, chẳng có vấn đề gì, vì Thầy Chương chẳng bao giờ thắc mắc.
(more…)

Phạm Nga

chua_nui_ta_cu

Mấy ngày nghỉ lễ vừa rồi đám bạn già rủ đi Mũi Né tắm biển chơi, rồi nếu ai nấy còn sung, trên đường về sẽ ghé chùa núi Tà Cú. Tôi thắc mắc, hết tháng Bảy âm lịch rồi còn hành hương gì nữa thì ông bạn đề nghị vụ đi chơi này giải thích cảnh chùa Linh Sơn giữa rừng núi mùa nào cũng đẹp và lên chùa còn để xin trúng lô tô kiểu Mỹ nữa, thưởng jackpot lên gần chẳn 30 tỷ rồi!

Do thích chụp ảnh nên từ lâu rồi tôi đã từng rong rủi dặm trường, thăm các thắng cảnh, các chùa chiền ở vùng duyên hải Bình Thuận, như Mũi Né, chùa Linh Sơn, dinh Thầy Thiếm, chùa Cổ Thạch … Tôi nhớ nhất là chuyến hành hương đâu khoảng đầu năm 2002, khi núi Tà Cú còn chưa có cáp treo đưa khách lên chùa Linh Sơn như hiện nay nhưng đã có đường trải nhựa đã làm xong từ ngã ba quốc lộ 1 chạy vô tới chân núi.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

tand_ha_noi_xu_nvgp
Nguồn: Talawas

Không có gì quí hơn Độc Lập Tự Do
Tôi biết nó, thằng nói câu nói đó.

(Nguyễn Chí Thiện)

Ngày 2 tháng 9 năm 45, ông Hồ Chí Minh long trọng đọc Tuyên Ngôn Độc Lập tại quảng trường Ba Đình – Hà Nội. Bữa đó, tui không có mặt. Lý do: không phải vì quá bận, hay vì có chuyện chi đó (đố kỵ) với đám Cộng Sản mà chỉ vì tôi chưa kịp… ra đời!

Dù sinh sau đẻ muộn, tôi cũng nghe được hơi nhiều chuyện “không được tử tế gì cho lắm” quanh cái ngày này – ngày khai sinh ra cái gọi là nước “Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà.” Trước hết, xin ghi lại vài mẩu tin có liên quan đến ông Nguyễn Hữu Đang – Trưởng Ban Tổ Chức Ngày 2 Tháng 9 – được trích dẫn nguyên văn từ những cơ quan truyền thông (*) của Nhà Nước, mười lăm năm sau đó:

Báo Quân đội nhân dân (21/01/1960):

Ta hãy nghe Đang cung khai trước Tòa án: Tôi đã gây hoài nghi đối với sự lãnh đạo của Đảng và Chính phủ. Tôi đã cổ động cho những xu hướng chính trị phản động. Tôi đã thổi phồng hoặc xuyên tạc bịa đặt ra những khuyết điểm để nói xấu Chính phủ và những cơ quan Nhà nước”.
(more…)

Đỗ Trường

thai_ba_tan_2
Nhà thơ Thái Bá Tân

Có thể nói, kể từ ngày lập quốc, chưa có chế độ xã hội nào thối nát, con người vô cảm như hiện nay. Sự vô cảm ấy, làm con người trở nên yếu đuối, và đê hèn. Cả ngàn người viết, hàng vạn người mang danh học hành, bằng cấp, nhưng khó tìm ra một nhà văn, một trí thức đích thực. Vâng! Một đất nước có hồn khí như vậy, chắc chắn đang bước tới hố sâu, và ngõ cụt. Từ đó có thể thấy, thịnh suy dẫn đến sự đổ nát, suy tàn của một triều đại là điều khó tránh khỏi. Đó cũng là qui luật tất yếu của lịch sử. Bởi, cái cũ chắc chắn sẽ được thay bằng cái mới phù hợp với sự phát triển văn hóa, khoa học cũng như khát vọng của con người. Tuy nhiên, để làm được điều đó, cần phải có nhiều yếu tố. Thơ văn và nhận thức tư tưởng thi sĩ nói riêng và của con người nói chung là một trong những ngòi dẫn, yếu tố quan trọng.
(more…)

Inrasara

bia_cuu_long_can_dong

Giải thưởng cho Ngô Thế Vinh với tác phẩm Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng (1), cơ quan hay tổ chức nào sẽ trao cho nó? – Không đâu cả!

Tôi đã thử đề nghị với Giải Sách Hay của IRED, tiếc là tác phẩm nằm ngoài quy chế Giải (phải là tác phẩm in trong nước qua nhà xuất bản của Nhà nước). Vậy là không đâu vinh danh nó, dù mươi năm qua chắc chắn nó là tác phẩm xứng đáng nhất. Trong nước: không; hải ngoại: cũng không. Chúng ta ưa nói đến giải thưởng từ sự đón nhận của độc giả; rồi ngay cả ở đây càng không nốt. Bởi Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng không in, không bán trong nước, thế nên tuyệt đại đa số người đọc quốc nội không biết đến nó. Hỏi có tội không?

Trong khi, Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng là tác phẩm khủng.
(more…)

Đặng Châu Long

mang_vien_long
Nhà văn Mang Viên Long

Anh Mang Viên Long,

Cả tuần nay bần thần chẳng muốn viết gì, đầu cứ mang mang những chuyện buồn bất định đâu đâu. Nghe Tiểu Nguyệt báo anh chỉ còn hơn hai giờ ở Nha Trang, tôi và bà xã vội cùng Tiểu Nguyệt chạy xuống Nha Trang chơi cùng anh khi còn chút ít thì giờ.

Hiềm bạn thiếu, chẳng e nhà nát.
Đời vốn say, tinh giác chờ người
(ĐCL)

Tôi đã thấy tình anh qua ánh mắt và cùng nụ cười đôn hậu chạy ra đón ba đứa em như những người thân xa về. Những câu chuyện chan hòa tình nghĩa cứ trôi không thôi. Anh dợm ra đi, rồi ngồi nán lại để níu chút giờ vui còn sót chưa đầy. Anh là vậy, trong mắt bằng hữu xa gần, xưa nay vẫn vẹn. Đơn giản, vui vẻ và gần gũi trong từng lời nói và ánh mắt nồng nàn theo nụ cười chơn chất òa tuôn.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

nguyen_thi_kim_ngan_2
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân

Phụ nữ đẹp thì không cần thông minh, cũng chả cần nhân ái. (Khuyết danh)

Hồi nẳm, không hiểu thi sĩ Bùi Giáng si mê kịch sĩ Kim Cương ở cái điểm nào; chớ còn bây giờ thì tui chết mê chết mệt chỉ vì nhan sắc khuynh thành của thím Nguyễn Thị Kim Ngân.

Chủ Tịch Quốc Hội ăn mặc cách chi tôi ngó cũng xinh, chụp hình kiểu nào tui coi cũng đặng. Ngay cả cái cách bà ấy đổ (mẹ) nguyên cả sô bắp xuống ao cá bác Hồ tui cũng thấy (sao) nhí nhảnh, ngây thơ và dễ thương hết sức!
(more…)

Phan Ni Tấn

bao_dai_di_san

Ban Mê Thuột không phải chỉ để sống hay để nhớ. Ban Mê Thuột với nắng gắt, mưa lầy, ngửi thấy mùi vị của đất, của cỏ cây và núi rừng. Ban Mê Thuột của những cơn bụi đỏ và huyền thoại, của chiến tranh và hiện đại. Nhìn chung, Ban Mê Thuột là nơi khi ngươì ta đi xa, dù ít nhiều kỷ niệm cũng ray rứt nhớ về. Riêng tôi khi nhớ núi rừng thỉnh thoảng tôi lại nhớ tới những ngưòi thợ săn của vị vua cuối cùng của 13 triều nhà Nguyễn: vua Bảo Đại.

Từ trước thế kỷ 19, thị trấn Ban Mê Thuột trên cao nguyên Daklak thuộc lãnh thổ Việt Nam. Nhưng mãi đến năm 1923, Ban Mê Thuột mới được thành lập dưới quyền bảo hộ của thực dân Pháp. Thời đó Ban Mê Thuột là chốn ma thiêng nước độc nên dân cư còn thưa thớt, đa số là đồng bào Thượng sống trong các buôn làng xa xăm.
(more…)

Mặc Lâm

thai_ba_tan
Nhà thơ Thái Bá tân (Ảnh: tinhhoa.net)

Mạng xã hội hôm nay không những nóng lên vì tin biển đã sạch, phi trường Tân Sơn Nhất ngập như sông, máy bay huấn luyện rơi giết phi công còn rất trẻ và đâu đó người này người khác lại bực dọc vì một nhà thơ mà họ yêu mến nay bỗng dưng tuyên bố những điều gián tiếp từ khước tất cả những gì mà ông từng viết và được ưa chuộng trước đây. Nhà thơ ấy là Thái Bá Tân, với cung cách “khẩu thơ” của những bài ngũ ngôn tuyệt vời.

Từ hơn 5 năm trước thơ Thái Bá Tân được cộng đồng chia sẻ và mức lan tỏa của nó phải nói là khá lớn. Người ta thích thú vì ông viết xoáy vào các chủ đề xảy ra hàng ngày. Tính thời sự trong thơ ông rất rõ, kèm theo đấy ông bày tỏ thái độ của mình và chính điều này đã làm nên Thái Bá Tân.
(more…)

Nhật Tiến

bia_tu_nhom_but_viet

Sau khi cuốn sách mới ra của tôi “Từ Nhóm Bút Việt đến Trung Tâm Văn Bút VN (1957-1975)”, do nhà Huyền Trân phát hành ngày 15-8-2016 (và post lên online), tôi nhận được một lá thư của cô Nguyễn Tà Cúc, Tổng thư ký báo Khởi Hành do ông Viên Linh làm Chủ nhiệm, trong đó cô phản bác lại những ý kiến của tôi về việc ông Viên Linh bịa đặt sự kiện để nhục mạ hai vị tiền nhiệm rất có công với Trung Tâm Văn Bút trước 1975 là GS Phạm Việt Tuyền và LM Thanh Lãng.

Trong thư nói trên, cô Tà Cúc viết cho tôi rằng: “… nhân thể báo rằng sẽ là lá thư cuối Tà Cúc gửi cho anh. Phần anh, anh cũng khỏi gửi cuốn sách đó hay thư từ cho Tà cúc nữa…” Vậy thì để cô có thể đọc được những câu trả lời của tôi về những điều mà cô nêu ra trong thư, tôi không có cách nào khác là nhờ phương tiện của Internet.

Mặt khác, vì đây là những vấn đề liên hệ đến nhiều người, nhiều vị đã khuất, và nhất là đến danh dự của Trung Tâm Văn Bút VN, lại nữa những lời xuyên tạc của ông Viên Linh được trích dẫn từ cuốn sách của chính ông đã xuất bản rồi, như vậy chuyện phản bác qua lại không còn nằm trong lãnh vực cá nhân nữa mà đã trở thành vấn đề chung của những ai vốn hằng lưu tâm đến Trung Tâm Văn Bút V.N. nói riêng và Văn hóa miền Nam nói chung.
(more…)

Khổng thị Thanh-Hương

little_italy_ny
Little Italy, New York

Từ lâu tôi vẫn mong ghé thăm thành phố nổi tiếng đông dân nhất nước Mỹ, với trên dưới 800 ngôn ngữ xử dụng.  Mãi đến năm 2000 tôi mới có dịp đặt chân tới nơi “không bao giờ ngủ” này.  Đó là nhờ một cô bạn đã từng sinh sống nhiều năm ở Bronx rủ tôi đi cùng, sẵn dịp nàng về thăm nhà và chữa bệnh.

Mọi sự gần như không có gì đáng nói, kể từ giây phút đặt chân lên máy bay bay sang Nữu Ước, cho tới ngày hôm sau, khi chúng tôi lấy subway lên Chinatown để cho nhỏ bạn châm cứu.  Ngồi trong phòng mạch một lát tôi bắt đầu cảm thấy ngứa chân, muốn đi một vòng để xem Phố Tầu bên Nữu Ước có khác gì với Phố Tầu bên miền Tây nước Mỹ.  Trước khi xuống phố cô bạn dặn dò tôi đủ điều.  Mặc dù phần lớn dân New York lịch sự, họ thường tránh nhìn người lạ.  Nói chuyện hay cười với người lạ lại càng hiếm hoi hơn.  Do đó, bạn tôi dặn đừng bắt chuyện với ai, đừng dòm ai và cũng đừng cười với ai, vân vân và vân vân.  Cô bạn còn dặn thêm là tôi phải cẩn thận đường đi lối về, vì thành phố qúa đông người, dễ bị lạc.  Tôi trấn an, “Bồ yên tâm, Hương đi vòng vòng gần đây chứ có đi đâu xa mà lạc.”  Vì biết nhau qúa lâu, nhỏ bạn lo “tổ sư đi lạc” là tôi thế nào cũng không tìm được đường về, cho nên dặn dò kỹ lắm.
(more…)

Trần thị LaiHồng

acreage-ttlh
Hình Trần thị LaiHồng

Quê nhà xa lắc xa lơ đó
Trông lại tha hồ mây trắng bay…
(Nguyễn Bính, Hành Phương Nam)

Không thể sống tại quê hương dù đã hai lần trở về, từ tiểu bang Maryland giá buốt, chúng tôi quyết định tìm nơi có khí hậu tương tự, và từ đó có Vườn Quê Xa, tiểu bang hoa Florida phía Đông Nam nước Cờ Hoa.

Vườn Quê Xa thuộc khu rừng thông phía Tây thành phố biển West Palm Beach, có tên Acreage, đất rộng tự do trồng trọt, chia lô từ một đến 5 mẫu, đa số toàn thông và kè.
(more…)

Phạm Nga

cafe_86

Đi trên đường John, cứ ngỡ Sài Gòn một dạo;
Ngồi Cà phê 86, cứ ngỡ tưởng Brodard.

*Nguyễn Ngọc Thành

1.
Tôi đến Sydney vào cuối tháng 11. Nghe vậy, một người bạn vui vẻ nhắn trên facebook “OK, ở đây đang cuối xuân đầu hạ. Còn vài cơn mưa nhưng nói chung là ấm áp, mát mẻ…”. Lần đầu tiên đặt chân đến nước Úc, rồi ở được vài ngày, tôi lại thấy cái ‘nói chung’ trong message của anh bạn có hơi khác trời thực đất thực một chút. Trước hết, thời tiết ở đất Úc – ghi nhận cụ thể là thành phố Sydney, nơi tôi sống gần 3 tháng – phải nói là lạ lùng. Giữa mùa hạ, giữa những chuỗi 3 – 4 ngày thật nóng đột ngột có một ngày lạnh, bất kể hôm đó không mưa hay có mưa. Hoặc sáng ra, mới sớm mai chỉ thấy nắng, nóng nhưng đến trựa lại đổi qua lạnh, lạnh luôn đến chiều tối. Có ngày, đã biết trước là 37-38 độ C nhưng sáng sớm, mở cửa bước ra đường thì phải có áo ấm, khăn choàng cổ vì lạnh đến 16 -17 độ C. Trước tình trạng này, từng có người, sáng ra tưởng bở, không thèm đem áo lạnh theo khi ra đường nên đang đi chơi ngoài phố phải chạy vô shop mua ngay cái áo lạnh trồng vô người mới có thể đi chơi tiếp… Tôi không thể không tỏ bày về kiểu thời tiết chuyển biến kỳ cục này thì anh sui lắc đầu, nhún vai: “Bởi vậy nên dân Việt tụi tôi ở đây rồi mới kêu là… Úc Khùng!”.
(more…)

Tưởng Năng Tiến

ky_nang_ung_pho_nha_sap

Chế độ này thế nào cũng sụp đổ. Nhưng không biết nó sẽ sụp đổ theo kịch bản nào? (Nguyên Ngọc)

Tôi vốn hay lo nên cứ chần chừ mãi mà vẫn chưa lần nào (dám) ghé thăm Hà Nội. Đường thì xa, vé tầu thì mắc, thực phẩm thì không an toàn, và lỡ hành lý lại bị mất ráo ở phi trường (Nội Bài) thì thấy mẹ!

Đã thế, nhà cửa Hà Nội lại còn hay bị sập. Khoảng giờ này năm ngoái, ngày 23 tháng 9 năm 2015, báo Ngày Nay buồn bã loan tin: “Sập nhà 107 Trần Hưng Đạo khiến hai người chết.”
(more…)

Trần Huy Sao

trai_thu_lu

Đi suốt dọc quầy rau tươi, vẫn chưa tìm được bó rau tía tô nào. Có lẽ hôm nay rau về chưa kịp. Tôi định chọn bó rau thơm nhưng nghĩ đến món bún bò Huế, chắc chắn là rau tía tô sẽ thích hợp hơn. Món ăn có được hương vị đậm đà ngoài việc gia giảm nêm nếm gia vị, còn tùy thuộc vào hương vị của từng loại rau. Ăn phở, nhất định là phải có rau húng quế, ngò gai. Ăn bún riêu, không thể nào quên mùi rau kinh giới. Còn món bún bò Huế, nhất định là phải có mùi hương của tía tô và chút rau răm để tăng thêm phần hấp dẫn của tô bún đặc sản miền sông Hương núi Ngự. Chưa nói tới là phải có vị nồng cay của ớt mới thật là đúng điệu. Ông bà ta xưa rất cầu kỳ và có nhiều kinh nghiệm trong việc ăn uống, xem đó như là một nghệ thuật cao. Nghệ thuật ăn uống đã đi vào đại chúng với vô số những câu ca dao truyền khẩu có, thành văn có. Nhiều câu chúng ta hầu như đã thuộc nằm lòng:

Con gà tục tác lá chanh
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Bà ơi đi chợ mua tôi đồng riềng

Thế mới biết là món ăn cũng phải tùy thuộc vào từng hương vị của mỗi loại rau là vậy.
(more…)

Châu Thạch

kha_tiem_ly
Nhà thơ Kha Tiệm Ly

LÝ NGẠO ĐỜI

Chẳng có bầu mà tự nhiên muốn ói,
Chẳng phải thằng điên sao đột ré lên cười.
Rượu uống suông, uống một mình quen thói,
Nhức tai nghe con kéc nói tiếng người!

Nhân cách một đời người còn rao bán,
Còn thơ ta muốn bán chẳng ai mua.
Lỡ dạy học trò cái Tâm trong sáng,
Nên vào đời đứa thiệt đứa thua!
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

ao_viet_chu_hoang_sa_truong_sa_cua_viet_nam

Bạn bác sĩ ở Việt Đức bảo: Mày không thể in sách ở Việt Nam, vì tao bắt quả tang mày đang hút thuốc. Căng thế! Méo mó nghề nghiệp thế! Bắt bẻ nhau thế! Chơi nhau không khoan nhượng thế! Ưa ùn tắc sự cố thế!

Riêng gì tao, cả hội đồng ban giám khảo đã quyết định gỡ vương miện ra khỏi đầu cô hoa hậu, rành rành bắt đúng người đúng tội, phì phà thư giãn cùng thuốc lá, ngữ ấy đẹp người mà chẳng đẹp nết một ly ông cụ. Ngay con nít cũng nhăn mặt: Vú má sao toàn mùi bia mí lị thuốc lá, sữa chua le thật khó măm.
(more…)

T.Vấn

bia_tho_quynh-hoang_xuan_son

Tôi nhớ có đọc trong một bài phỏng vấn Hoàng Xuân Sơn, ông trả lời một câu gì đó về việc hát hỏng , rằng việc ca hát có phải là nghề nghiệp của ông không? Dĩ nhiên câu trả lời là không vì cho đến lúc tôi viết những dòng này thì chưa đọc, nghe, thấy, ở đâu người ta đặt danh xưng ca sĩ trước tên Hoàng Xuân Sơn. Nhưng phần tôi nhớ rất rõ của câu Hoàng Xuân Sơn trả lời là với phong trào ca hát ngày càng rầm rộ, từ đàn chay (thùng) đến karaoke, đến keyboard này nọ thì khán giả lại càng quan trọng hơn ca sĩ, rằng đã đến lúc ca sĩ phải trả tiền để khán giả vỗ tay. Bây giờ nhớ lại, tôi có cảm tưởng nếu dùng câu nói tự diễu cợt ở trên của Hoàng Xuân Sơn để nói về thi sĩ và người đọc thơ tưởng cũng không kém phần . . . chính xác.
(more…)

Đỗ Trường

poet_in_construction-jose_manuel_merello
Poet in construction
Jose Manuel Merello

Sự cố Câu lạc bộ Thơ Berlin và thi tập Thơ Người Việt Ở Đức với những mâu thuẫn tưởng chừng con người cũng như thi ca đi vào tận cùng của bế tắc. Thì thật may mắn thay, dòng thơ non trẻ ấy chợt vuột về Leipzig, rồi rót thẳng về chiếc rốn miền Trung Chemnitz. Với sự tích tụ, trầm lắng đó, để rồi nó tự phình và tách ra như những nhánh sông tìm về chốn cũ. Nếu Berlin là nơi khởi nguồn, Leipzig điểm dừng chân, thì Chemnitz là nơi hun dưỡng hồn thơ Việt. Dù có lúc sôi động, hay trầm lắng, nhưng có thể thấy, nó mới chỉ dừng lại phần lớn những hồn thơ là những cựu du học sinh, lao động và một số tị nạn cũng như đoàn tụ, sống, làm việc ở miền Đông nước Đức.
(more…)

Hồ Đình Nghiêm

bong_ma

Ma, thêm chữ măng thành ma-măng. Ma thêm dấu nặng, huyền thành Mạ, Má. Lễ Vu Lan qua rồi nhưng ma-măng, má với mạ thì luôn ở nán trong trí tưởng của những đứa làm phận con. Dấu trong đáy tim hình bóng của người-có-một-không-hai. Sống dương thế chẳng nói gì, chết âm thế mới nghe ra sự thiếu hụt trầm trọng, khủng khiếp. Nhớ thương mà ích gì, ngàn trùng sẽ lấp chừng nào tuổi tác bệnh tình sẽ ký cho nghịch tử tờ hộ chiếu đi diện đoàn tụ: Má ơi con dìa đây má ơi.
(more…)