Sáng Tạo

Đặng Châu Long

Cuối trưa ngồi trên tầng cao, chỉ có tiếng gió trời thổi lùa vào khe cửa sổ, tôi ngồi đọc những trang viết trên mạng để qua đi những giờ trống trải như mọi ngày. Chợt thoáng trên màn hình TV bừng lên ánh lửa, ánh lửa đang thiêu rụi đống sách khổng lồ giữa quảng trường đầy chật những học sinh Đức của đầu thập niên 1940. Ngọn lửa của Đức quốc xã đã gợi nhớ trong tôi những ngày giữa năm 1975. Nghẹt thở nhìn những kho tàng văn hóa tung tro theo gió, như một cái chết của một biểu tượng văn minh trong những tiếng khẩu hiệu reo hò vang lừng đầy sát khí. Từ phút đó, mắt tôi không rời khỏi màn hình để theo dõi một kiếp sống không phải là sống, nhưng chỉ dàn trải cùng nỗi lụn tàn theo những rập rình, những dối trá và những cuộc tuẩn thân vì những lý do không đến từ con người. Chúng đến từ chủ nghĩa hẹp hòi nhân danh con người. Từ đó, con người chỉ còn một nỗi sống tù túng trong nghi nan và sợ hãi
(more…)

Đặng Châu Long

Bây giờ, chỉ những lúc thật cần thiết tôi mới bước lên xe rong ruổi trên đường phố Sài gòn. Cuộc chạy đua với mưu sinh vô cùng tận trong thành phố đông đúc này như một nỗi dài chán ngán với xe, với khói, với chen chúc, hòa lẫn những tiếng ồn ào, cải vã, ca cẩm chẳng có gì vui. Ai cũng chọn cho mình một quỹ đạo riêng, tách biệt hẳn với đám đông cùng sống. Họ nhìn nhau bằng cặp mắt nghi ngại, rập rình, dè chừng từng lời giao tiếp, nụ cười.

Sài gòn bây giờ không còn là Sài gòn lấp ló cuối thập niên 70, Sài gòn lặng lẽ của thập niên 80, Sài gòn rón rén của thập niên 90. Sài gòn bây giờ là Sài gòn lạo nhạo, lao xao như đàn bồ chao rộ tiếng áp đảo nỗi trầm mặc trước nỗi chao đời. Sài gòn đang mục dần những xuề xòa, đơn giản để láu lỉnh hơn, lau nhau hơn với đời, để đến nỗi còn lại sự tử tế nào rơi rớt lại, ta có thể rơi lệ mừng trong ngậm ngùi thầm cám ơn đời.

Lộn quanh mấy nẻo Sài gòn
Thấy ta chợt mất chợt còn đời ta
(Luân Hoán, Hơi thở Việt Nam)
(more…)

Đặng Châu Long

Tưởng Niệm Nguyễn Hữu Ninh 1949-2003

Vậy là đã mười một năm, tính từ ngày 03-11-2003, Nguyễn Hữu Ninh bước ra khỏi thế gian nhiễu nhương này. Mười một năm tưởng như sẽ xóa nhòa đi những buồn đau một thời, nhưng không, cứ mùa này lòng tôi lại thương cảm nhớ về người bạn xấu số này.

Một đời Ninh như chùng theo phận nước, sống bềnh bồng chia sẻ những đắng cay của nhân gian. Có ai ngờ một chàng thư sinh theo chuyên ngành Hán Nôm sẽ là gã lính Thủy quân lục chiến trở về với con mắt tật nguyền. Có ai ngờ Ninh sẽ hóa thành kiếp ve sầu thở than nỗi sống nhân sinh. Có ai ngờ có ngày chàng sẽ trở thành một người thất chí, sống linh đinh cũng chén rượu tiếng đàn, lang thang vô định như một Bùi Giáng cợt đùa thân phận mình cùng gió sương nhân thế. Mà có lẽ Bùi Giáng còn thua chàng ở tính cách thả tung đời mình, dằng xé đời mình tả nát như không
(more…)

Đặng Châu Long
(Cảm hứng từ chiếc hộp cũ 20 năm thấy lại)

Sáng đối đông chiều đối tây
Mặt trời đột tử buông ngày tháng qua
Vòng xe trải dọc bờ xa
Đời trôi hờ hững và ta chẳng là….

Biết bao lần, trong những ngày tháng đâu thập niên 80, tôi đã cùng chiếc xe đạp Tabord  dàn ngang, sơn tay, đen như mảnh đời, đi về trên lộ trình 30 cây số Diên Khánh-Bình Tân-Diên Khánh. Mỗi ngày như mọi ngày.

Theo thói quen, chúng tôi thường tập trung gặp nhau tại quán tre trên đường Lê Hồng Phong để làm một ly cà phê, nói vài ba chuyện đời…trước khi tiếp tục tới xưởng cưa Điện Biên lao vào công việc suốt một ngày dài. Nơi đó, tôi sẽ gặp các bạn cùng thời, cùng lớp, hoặc mới quen như: Hà Trung Nghị, Nguyễn Đằng Tôn Vinh, Nguyễn Đằng Thanh Long, Thầy Nguyễn Cư, Tôn thất Thanh, Huỳnh văn Nhượng, Hồ việt Hùng, Võ văn Thạnh…Chỉ nơi đây, hoặc  trong những giờ giải lao, chúng tôi mới thật sự nhẹ lòng và thấy sống lại chính mình sau những giờ mệt mõi cùng công việc. Cà phê thời này uống chỉ để nói chuyện chứ chẳng cần ngon dở. Dù sao cũng còn đỡ hơn thời cách đó không xa. Chỉ vài tháng, cà phê còn là món hàng cấm, muốn uống phải lén lút, chui vào căn phòng tăm tối nào đó trên con phố vắng để kiếm một ly cà phê chui cho tỉnh táo cuộc đời.
(more…)

Đặng Châu Long

Mọi nỗi đau khổ của con người bắt nguồn từ một điều duy nhất: anh ta không thể ngồi yên lặng trong phòng mình (Pascal)

Ngày 20-06, khi về Búng thăm anh chị Lê Vĩnh Thọ, anh Thọ tặng tôi 2 quyển sách, một của Hermann Hesse, một của Paul Auster. Hermann Hesse thì đã quá quen thuộc với tôi từ thuở học sinh với những tác phẩm: Những người bạn, Sói đồng hoang, Narziss và Goldmund, Hành trình về phương đông, Câu chuyện giòng sông… Nhưng thú thật Paul Auster thì đây là lần đầu. Đã vậy, anh Lê Vĩnh Thọ còn dặn thêm: “tôi cũng chưa đọc, nhưng chắc sẽ khó khăn cho những người quen đọc truyện bình thường, chịu khó đọc chậm thôi…”

Thú thật, khi cầm quyển sách tôi không có ấn tượng gì đặc biệt, chưa nói còn hơi khó chịu về giòng chữ tủ sách hợp tác với nhà toán học Ngô Bảo Châu và nhà văn Phan Việt, vì không thích có cái dù trong văn chương. Văn học chỉ cần khẳng định bằng cái tên, như: Nhất Linh, Khái Hưng, Pétrus Ký, Nguyễn Bính, Hàn Mạc Tử…không cần mang theo danh phận, bởi không dính dáng chi đến lãnh vực này.
(more…)

Đặng Châu Long
cho em Đặng Phước Đạt
đứa em bướng bỉnh

1. Cánh nhỏ ước mơ

Kể từ ngày chị Hà đưa Đạt ở Nhatrang về lại Sài Gòn để chữa bệnh, tâm trí tôi hầu như không còn làm được gì cho ra hồn. Cuộc sống tôi hầu như ngưng đọng lại khi nhìn người em ngày mỗi héo hắt và chắc chắn sẽ xa lìa chị em chúng tôi một ngày không xa.

Đạt vẫn vui vẻ, chuyện trò khi trong lòng chị em chúng tôi buồn nẫu ruột. Cứ như cậu ta không hề nghĩ rằng mình mang căn bệnh trầm kha hết thuốc chữa. Ngồi bên Đạt chuyện vãn cho qua thì giờ, tôi mường tượng lại thời gian ba anh em chúng tôi còn ở vùng khỉ ho cò gáy đất đỏ Lộc Ninh. Tôi 9 tuổi, Oanh 6 tuổi và Đạt 5 tuổi. Ba anh em ngoài giờ học vẫn thường kéo nhau lên rừng cao su sát bên nhà để lượm hột cao su, hoặc gở những dây nhựa cao su đọng lại trên đường rạch xoắn theo thân cây để mang về bày trò chơi làm banh, hoặc chà xát hột trên ciment rồi chạm khẽ vào tay nhau để cảm nhận cái nóng truyền từ vỏ cứng của hột cao su xinh xắn ấy. Nhà rộng mênh mông, chúng tôi lại nhỏ quá, cáng đáng đủ công việc trong nhà, từ bếp núc, lấy nước, quét dọn …., ngán nhất là việc khiêng nước từ dưới đất lên nhà gác, nơi chúng tôi trú ngụ. Ngôi biệt thự gỗ chỉ có một đường ống nước dẫn về góc nền, chúng tôi phải hứng nước từ đó rồi phụ nhau khiêng lên nhà đổ vào phuy nước dùng, đôi lúc vấp váp nước đổ lênh láng từ sàn gỗ xuống tầng trệt làm bác Trưởng Cơ Xưởng tầng trệt cứ ca cẫm mãi. Cuối cùng tôi quyết định lăn thùng phuy tới cửa sổ, làm một cái gàu dây dài đủ tới đất. Dưới đất đặt thêm một thùng phuy chứa. Oanh và Đạt chịu trách nhiệm dùng thùng nhỏ hứng nước đổ vào phuy dưới, tôi đứng trên của sổ thòng dây gàu múc nước kéo lên. Bây giờ nghĩ lại thấy thương hai em còn quá nhỏ để làm việc ấy hàng ngày, chưa nói mỗi ngày anh em chúng tôi phải đi bộ đến trường xa bốn cây số sáng trưa chiều xế.
(more…)

Đặng Châu Long

Ngày giỗ Ba, vừa gặp nhau Út Đông đã trách « anh ác lắm » làm mình cũng khựng, không biết « ác » chỗ nào. Tôi thường post ảnh gia đình lên blog và chua thêm vài câu thọt lét cho vui. Nhưng thời gian này, nhớ lại, thì mình đâu có « sáng tác » ra câu nào đáng quan tâm cho mấy cái ảnh. Út Đông biết tôi đoán không ra nên mới nói ngọn ngành là do cái bài « Nói với Ba » của tôi. Út Đông đọc xong thì chạnh lòng khóc sướt mướt.

Thôi thì ngày giỗ anh Sơn sắp đến rồi, anh không nói với anh Sơn nữa, mà nói với em.
(more…)

Đặng Châu Long

Chỉ còn 7 ngày nữa là đúng 44 năm, ngày anh Điệp vĩnh viễn ra đi và giỗ anh Sơn chỉ sau anh Điệp 21 ngày. Nhớ lại những tháng ngày cũ, có lẽ hai anh có chẳng nhiều thời gian bên chúng em, nhưng bấy nhiêu cũng đủ đọng trong em một ký ức sâu sắc về anh.

Năm anh Điệp ra đời, 1940 ba má vẫn còn ở ga Bình Triệu, có lẽ lúc đó ba má mừng lắm, vì anh là con đầu mà. Khi nhìn những bức ảnh anh lúc nhỏ, em vẫn nhận ra những nét suy tư hằn trên khuôn mặt tròn đầy của anh.
(more…)

Đặng Châu Long

được làm giọt biển chắc vui
giỡn cùng con sóng
ngàn khơi bồng bềnh
tung hê thế sự chông chênh
mang mang lồng lộng
trùng xanh mặn nồng
(Đặng Châu Long, chút tơ vui)

Đại ngàn và biển cả là hai nơi tôi đặc biệt yêu thích và nhớ về mỗi khi có thời gian. Vẻ mênh mông, u tịch của rừng và biển đã làm choáng ngợp hồn tôi mỗi khi được cùng hòa mình vào. Ngày xưa, khi còn nhỏ, cùng bạn bè Thanh Niên Hồng Thập Tự Khánh Hòa  ngồi quanh lửa trại hát những bài ca khoáng đạt ca tụng thiên nhiên: ..Rừng muôn cây xanh cao âm u ngàn gió lá, khuất bóng ánh trăng sao, ngồi chung quanh phiến đá ta khơi lửa hồng bập bùng bập bùng trong đêm thâu… (Hoàng Quý, Đêm trong rừng) hoặc cùng các bạn ca đòan Bá Ninh hát lên bài ca Trùng dương lớp lớp mây trời cuộn bay của Phạm Duy: Triều dâng, triều dâng, ngọn sóng, ngọn sóng theo trăng Theo trăng vào bờ, ôm lớp phù sa, theo trăng vào bờ …nghe thật sảng khoái.
(more…)

Đặng Châu Long
Tặng nhóm Ánh Sáng Đẹp thân mến

Hình của Luxi Tèi

Khác với nhiều người hay nhìn đời bằng sự cảnh giác cao độ, tôi lại thích khoanh vùng mình trong không gian an bình để từ đó quan sát cuộc đời theo sự cảm thông. Các bạn cùng lớp tôi, sau kỳ họp mặt tại Houston, dịp gần tết đã quyết định chuyển phần tiền còn lại của quỹ chung nhỏ bé về cho chúng tôi, lớp 1969 tại Nhatrang, thực hiện chuyến chia sẻ cuối năm cho những người thiếu may mắn.

Điều khó khăn cho tôi là phải chọn nơi thích hợp để hoàn thành sự ủy thác của các bạn. Lâu lắm, đã hơn mười năm, tôi về sống Sài gòn, ít có dịp quan sát toàn cảnh sinh hoạt của các tầng lớp cư dân trong thành phố Nhatrang. May mắn cũng trong thời gian này Cẩn, con của bạn Phạm Viết Cật, đã đưa lên loạt ảnh nhỏ phác họa sinh hoạt thường nhật của những con người sống nhờ vào bãi rác phế thải của thành phố Nhatrang ở sau Nghĩa trang phía Bắc giữa lưng đèo Rù Rì lên Facebook.
(more…)

Đặng Châu Long

Trong không khí se lạnh những ngày trước tết âm lịch, những hoạt động quanh tôi như dần chuyển động theo nhịp điệu tiết mùa. Càng ngày cái nhộn nhịp càng tăng dần và cứ thế, mỗi con người cảm nhận được điều thiêng liêng nhất của năm đang diễn ra

Tết âm lịch mang ý nghĩa lớn lao nhất là sự sum vầy của từng gia đình. Dù khó khăn vất vả, dù sang hèn, dù ở đâu xa xôi, cái Tết như một tiếng nói thầm thì nhắc nhở : Hãy về, hãy về cùng những người thân thương để chia sẻ buồn vui, thành bại qua một năm vừa trải.

Vợ chồng tôi không ngoài nỗi niềm khoắc khoải đó, năm nay chúng tôi về thật sớm, từ rằm tháng chạp đã có mặt tại quê nhà Diên Khánh cùng đứa cháu nội Tố Nghi.
(more…)

Đặng Châu Long
tặng bạn Hàng Trọng và nhớ tưởng về Nguyễn Hữu Ninh (1949-2003)

Sài gòn không mùa đông, nhưng những sớm mai của tháng mười hai cũng se se lạnh như muốn góp mặt cùng đất trời báo mùa noel đang dần đến. Trên đường chở cháu đi học về, qua ngõ cầu chữ Y, những cửa hàng điện đã lấp lánh những ngôi sao lạ rực rỡ, lấp lánh như nụ cười săn đón khách đầu ngày. Lại một mùa Giáng sinh về.

Nửa tháng rồi, trên email tôi mỗi lần mở ra như nghe có tiếng gọi nhau của lớp bạn cũ Lasan Bá Ninh, thư tìm nhau, thư kêu gọi hùn tiền chuyển làm quà cho các freres già còn sống trong nhà hưu dưỡng Lasan Mai Thôn nghe rộn ràng.
(more…)

Đặng Châu Long
Tặng Nguyễn Hải thay cho cuộc hẹn bất thành

Hải gọi điện thoại cho tôi báo sáng thứ bảy rảnh, rủ mời anh Tâm ra quán điểm tâm và lai rai chuyện đời. Tiếc thật, đúng vào sáng này anh Tâm lại phải đi dự cuộc hội thảo về đề tài Bệnh Ung Thư Gan bên khách sạn Caravelle. Một cuộc hẹn bất thành đọng lại trong tôi nhiều cảm xúc.

Hải  và tôi cùng hoạt động trong đoàn Thanh Niên Hồng Thập Tự Khánh Hòa thời niên thiếu. Hải có một niềm đam mê bất tận với mô hình máy bay. Có một hôm Hải đưa tôi tấm ảnh mang dáng một phi trường, trên đó có những chiếc máy bay đủ loại sắp xếp thành hàng trên phi đạo như sẵn sàng cho cuộc rong chơi ngang dọc tầng không. Bức ảnh chụp không gợi cho tôi một địa danh nào, càng không với phi trường Nhatrang vốn đã quen thuộc với tôi qua vài chuyến đi với air kaki.
(more…)