Sáng Tạo

Phan Ni Tấn

Hương Hải là tên của một ngôi thiền tự do đại đức Thích Thông Trí trụ trì. Tuy còn trong thời kỳ phát triển nhưng Thiền tự Hương Hải có một lịch sử đáng kinh ngạc khiến cho nhiều người phải suy nghĩ và kính phục trước ý chí quyết tâm tu đạo của một bậc đại giác.

Được biết khi song thân của thầy Thích Thông Trí lần lượt qua đời, Thầy rời xa thế tục vào chùa quy y tam bảo. Sau một thời gian tu tập Thầy nảy ra ý định muốn vào rừng ẩn tu. Không biết có phải duyên nhà Phật đưa đẩy hay không, đã dẫn dắt Thầy lặn lội vào tận khu rừng hoang dã thuộc quận Tweed, gần Bellville, Ontario. Lúc nghỉ chân trước một căn chòi xiêu vẹo tình cờ Thầy gặp một người thợ săn đúng lúc giải nghệ muốn bán đất. Sau khi ngã giá và qua các thủ tục hành chánh,Thầy đã sở hữu được mảnh đất rộng 25 mẫu. Hồi đó đường vào đất Thầy không có đường xe, chỉ có một con đường mòn len lỏi giữa những cây rừng bạt ngàn. Miếng đất, miếng rừng mênh mông không một bóng người, cách một hai cây số mới có một căn nhà của dân, vậy mà một mình Thầy vẫn quyết tâm tu hành ở đây.
(more…)

Phan Ni Tấn

Kiều Chinh và tác giả tại Toronto
(Ảnh do Trần Thái Lực chụp ngày 30/7/2017)

Khi vào lính tôi mới “phát hiện” một điều khá thú vị. Không riêng gì tôi mà hễ là lính ưa thích nghệ thuật thứ bảy thì hầu như ai cũng ngưỡng mộ nữ minh tinh Kiều Chinh khả ái, xinh đẹp nổi tiếng của nền điện ảnh miền Nam Việt Nam trước 1975 đến nay.

Nhớ có lần đóng quân ở Pleiku, nhóm sĩ quan trẻ tụi tôi, tự phong là “Tứ Kỳ” gồm Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ và Cao nguyên… kỳ. Cả bốn thằng “kỳ” tụi tôi đều mến chuộng nữ minh tinh màn bạc Kiều Chinh. Đi đâu, làm gì, lan man chuyện gì một hồi rồi cũng lộn hồn về với Kiều Chinh. Rốt cuộc tên nào cũng giành: “Xin lỗi. Kiều Chinh là của tôi” cho bằng được.

Trong một cuộc rượu cuối tuần ở cuối doanh trại, bàn về phim “Người Tình Không Chân Dung” do Hoàng Vĩnh Lộc đạo diễn, Kiều Chinh trong vai chính Mỹ Lan, bốn thằng vừa khề khà ba lít đế vừa gân cổ bình loạn. Đến hồi sanh tử lửa, rượu vào lời ra, cách xưng hô lịch sự “anh anh, tôi tôi” thường ngày bị lật nhào thành “mầy, tao” tuýt suỵt.
(more…)

Phan Ni Tấn

Thiếu nữ trong thành nội
dinhcuong

Huế, từ bao giờ vẫn nổi tiếng về vẻ trầm mặc, cổ kính. Nơi đó đã sinh ra, lớn lên những người con thông minh, sắc sảo, những ngườì con làm nên Huế đởm lược, những người con của miền đất anh hùng.

Huế cũng là nơi tôi bỏ đi vào một buổi chiều mưa dầm sùi sụt. Tôi bỏ Huế đi như em đã bỏ tôi đi xa ngái. Nhưng Huế, là nơi tôi sẽ trở về, dù tôi biết không còn em tóc dài, mắt sáng, ngấn cổ cao nôn nao chờ đón tôi ở đó.

Mùa hè tôi trở lại Huế. Đứng trên bờ sông Hương nước vẫn lặng lờ. Nhưng Huế thương, Huế nhớ nên Huế vẫn nhận ra tôi, vẫn dang đôi cánh tay thần thoại ôm xiết tôi vào lòng. Bởi vì tôi là một nửa đứa con của Huế, cho dù tôi đã bỏ Huế đi từ nửa thế kỷ mịt mù cơn mưa thuở trước.
(more…)

Phan Ni Tấn

Năm 1960, giữa niên khóa lớp đệ nhị trường trung học Pleiku tôi bắt đầu học võ Bình Định. Tôi không học trường lớp võ nghệ nào ngoài ông thầy võ bất đắc dĩ của tôi là anh Bốn. Vậy thôi. Mà cũng tại cái giọng Bình Định nghe “nẫu nẹt” lạ tai nên người ta gọi anh là Bốn Nẫu. Anh là lính trơn, từ tiểu khu Bình Định chuyển về phố bụi Pleiku ở trọ cạnh nhà cô Tư tôi trên đường Tăng Bạt Hổ thuộc khu chợ mới.

Hằng ngày Bốn Nẫu thấy tôi hay tập tạ có vẻ có “căn cơ con nhà võ” nên chiều chiều ở đơn vị về anh hay lôi tôi ra sau hè dạy võ. Nẫu nẹt vậy nhưng võ nghệ rất cao cường và là đệ tử của Lưu Linh, cái thùng rượu không đáy.
(more…)

Phan Ni Tấn

Hồi nhỏ đứa con nít nào cũng ưa thích phim hoạt họa. Nói là thích chớ hồi đó con nhà quê núi như tôi làm gì có cơ hội mà xem. Lớn lên, nhất là sau này lưu lạc nơi xứ người tôi mới có dịp thưởng thức các loại nghệ thuật hoạt hình qua màn ảnh đại vĩ tuyến Xi-nê-ma Sô-lố p-cốp (Cinema Scope) trong các rạp chớp bóng. Khi xem phim hoạt họa Peter Pan của hãng phim Walt Disney thấy con bé đom đóm mang tên Jingle Bell bay tới đâu ánh sáng óng ả rải bụi vàng tới đó. Con Jingle Bell trông đỏm dáng đáo để mà dễ thương chi lạ. Nó làm tôi nhớ mấy con đom đóm ở quê tôi quá chừng.
(more…)

Phan Ni Tấn

Bạn tôi thích nuôi gà nòi nhưng không thích môn gà chọi. Anh nói đó là một hình thức cờ bạc và hành hạ súc vật, dính líu tới tứ đổ tường nên anh tránh xa. Trước 75, anh là sĩ quan biệt phái dạy Triết tại một trường tư thục Sài Gòn. Sau 75, anh nghĩ mình thuộc thành phần “biệt phái” chắc không sao. Ai dè khi khai báo với ban Quân quản anh bị ghép vào tội “làm việc cho CIA”. Ôm nỗi oan ức đó anh đi tù cải tạo từ Nam ra Bắc suốt 10 năm ròng. Lúc trở về mới biết nhà cửa, cha mẹ không còn, vợ theo người khác vượt biên ra hải ngoại, anh trở nên bất đắc chí lên Ban Mê Thuột ẩn cư, giúp người chị dòng con lớn làm ruộng rẫy cho qua ngàỵ đoạn tháng.
(more…)

Phan Ni Tấn

Tác giả trong quân trường

Sống ở Xứ Tuyết gần 40 năm trời, thỉnh thoảng ra đường gặp vài chiếc xe nhà binh và mấy anh lính rằn ri Cà-na-điên là tôi trố mắt dòm theo không chớp mắt. Con mắt nhỏ của tôi mở lớn. Trái tim tôi đập bồi hồi. Máu của tôi… đỏ thêm và tận đáy lòng tôi dâng lên một mối cảm hoài.

Những người lính này sao mà trời ơi trẻ, trẻ đến nỗi tôi tưởng chừng họ chưa từng dính hột bụi trần nào. Vậy mà anh hùng đó nghe. Ở một đất nước hòa bình mà dấn thân vào con đường binh nghiệp qua tận Trung Đông chiến đấu cho một đất nước thiếu tự do dân chủ và nhân quyền thì là anh hùng chớ còn gì. Tôi nhìn họ rồi tôi nhin lại mình, sao mà nhớ! Gần 50 năm trước tôi cũng từng là họ bây giờ.
(more…)

Phan Ni Tấn
Nhớ nữ nghệ sĩ Út Bạch Lan

Nghệ sĩ Út Bạch Lan (1935-2016)

Ông T.V. Lai  có lần  hỏi  tôi về  nguồn  gốc  bài  Lý Con Sáo Bạc Liêu, tôi  cứ lay hoay hoài không biết trả lời ngay sao cho ổn thỏa. Có lẽ như vầy

Ba tôi là một nghệ sĩ cổ nhạc, kéo vĩ cầm mùi rệu. Gốc gác bên Nội tôi mấy đời sinh sống làm ăn trên cuộc đất Cần Giuộc, thuộc miền Tây Nam phần. Nhưng đến thế hệ của Ba tôi, khi lớn lên thời thế đẩy đưa, ông đã trôi giạt ra tận ngoài Huế lập gia đình, một thời gian sau lại tấp lên cao nguyên Daklak, tỉnh Ban Mê Thuột. Thuở đó, thập niên 1930 – 40, Ban Mê Thuột là chốn ma thiêng nước độc, khỉ ho cò gáy, ít có người Kinh đặt chân tới xứ này. Tại đây, Ba Má tôi lập nghiệp, sinh con đàn cháu đống cho đến cuối đời.
(more…)

Phan Ni Tấn
…với đôi bạn Quế Đào và Hoàng Phi

1.
Bợm nhậu một khi đã nhập cuộc là nhậu tàn canh khói lửa, nhậu mút chỉ cà tha, nhậu quắc cần câu, nhậu tét xì dầu, nhậu sầu nhân thế, ngồi đâu nhậu đó, nhậu chết bỏ, nhậu quên mình quên đời, quên cả trời đất. Bợm mà nhậu tới mức đó thì gọi là nhậu sanh tử lửa. Lưu linh khi rượu vào cũng giống như những trận đá dế: đá sanh tử lửa.

Hồi trước 75 đi lính ở bên nhà tôi mới bước vào độ tuổi đôi mươi. Cái tuổi mắc gió mạnh như trâu cui từ đơn vị về hay từ chiến trường sống sót trở về đi thẳng vô bàn nhậu thì kể gì trời đất. Hồi ở Pleiku, một mình tôi cưa một hơi 24 chai bia 33; lần khác quất xụm 4 xị “nước mắt quê hương” khè ra lửa mà mặt mũi tuy có chút ngầu nhưng hệ thống thần kinh vẫn “khai thông trí hóa”. Xưa nay cái tật của tôi không quen ồn ào. Rượu vào rồi lính rừng chỉ biết ôm đờn hát miết. Bạn nhậu quanh bàn ngất ngưởng gõ chai làm nhịp rất hăng; nhưng nghe có đứa gật gù lè nhè phê “rượu hát” tôi cự liền: “Thiếu úy Tấn hát chớ rượu nào mà hát mậy! Dzô!…”.
(more…)

Phan Ni Tấn

Hồi còn sung sức, cứ tới 23 tháng Chạp là tui lăng xăng phụ con bạn dzàng quét dọn trong nhà ngoài ngõ, lau chùi bếp núc, lễ mễ cúng kiếng tiễn ông Táo dìa trời. Con bạn của tui mau mắn lắm. Tay liền tay, miệng liền miệng, năm nào cũng nhờ hai Táo nhà ta lên trển nhớ tâu với Ngọc Hoàng Thượng Đế làm ơn ban phước cho thế giới hòa bình, muôn dân no ấm, gia đình hai họ tụi tui thân tâm an lạc. Rồi nó lỏn lẻn xì xầm thêm cái gì thì tui hổng nghe nên hổng biết.

Nghĩ mà mắc cười. Xưa nay Táo quân ở yên trong bếp thì hổng sao, mà hễ sanh tật làm biếng, ham dzui chạy ra đường thả dê, không bị lính bắt cũng bị mang tiếng “công xúc tu sỉ”. Bị tại từ ngày ra đời Táo nhà ta có được mặc quần bao giờ; cứ… ở truồng miết hà. Có điều, Táo nhà ai thì tui hổng biết, chớ hai Táo nhà tui năm nào dìa trời cũng được con bạn dzàng sắm sửa đủ thứ cân đai áo mão hổng thiếu món nào.
(more…)

Phan Ni Tấn

Gia đình Phan Ni Tấn

Hồi xưa ở bên nhà mình làm gì có sinh nhật. Nguyên cả cái xóm nhà lá từ lộ cái vô tuốt trong hẻm, quanh năm suốt tháng mình chẳng hề thấy nhà nào tổ chức sinh nhật cho ai. Hồi đó mình thường nghe người lớn quở: “mầy làm gì có sinh nhật mà ăn”.

Sau 75, chạy loạn ra nước ngoài, sống đời độc thân ngót 40 năm tôi cũng chẳng hề để ý đến sinh nhật của mình. Cho đến khi lấy vợ được vài năm, một hôm vợ thủ thỉ: “Anh nhớ ngày mốt là ngày gì của em hông?”. Đang thả hồn trong thơ thẩn, tôi chớp mắt ngước lên: “Ngày gì?”. Vợ dịu dàng nói “anh ráng nhớ cái coi” làm tôi bắt nực cười. Chèn đéc! Khi không hỏi mình nhớ gì không là nhớ cái gì!? Vợ mình, người Rạch Giá ở miệt Thứ Ba vẫn cười hiền, ỏn ẻn: “Ngày mốt sinh nhật của em đó”.
(more…)

Phan Ni Tấn

Đời này, tôi nghĩ ít nhất cũng có lần quí vị nghe được tiếng… heo kêu. Nhưng ngược lại, không biết có vị nào đã từng nghe… tiếng người gọi heo bao giờ chưa. Những ai làm ăn sinh sống nhiều năm trên cao nguyên có dịp vô làng Thượng thế nào cũng chứng kiến cảnh… người gọi heo rất lạ mắt, lạ tai, dù rất hiếm khi được gặp.

Trước năm 1975, rảnh rỗi tôi hay lang thang vô làng Thượng, sinh hoạt với người Thượng để ý mới thấy sự khác biệt giữa người Kinh và người Thượng về việc nuôi gia súc, như nuôi heo chẳng hạn.
(more…)